e-planedo

vidpunktoj el la esperantistaro

la 17-an de Aprilo 2018

Karles: Veterana kataluna manifestanto

17 Aprilo 2018, 22:52

Ĉemiza teksto: Ili gajnis la militon, ni gajnos la pacon

la 16-an de Aprilo 2018

Karles: Murafiŝo en Vieno

16 Aprilo 2018, 19:29


Karles: Manifestacio Ni volas vin hejme (Barcelono, hodiaŭ)

16 Aprilo 2018, 0:20

Diversaj mondĵurnaloj informis pri la manifestacio favora al la politikaj prizonuloj : klaku ĉi tie

Resultado de imaxes para manifestació 15A barcelona us volem a casa
La manifestacion partoprenis 315.000 homoj laŭ informo de la urba polico
Ĝi estis videoregistrita helikoptere. Vidu ĉi tie

la 14-an de Aprilo 2018

Karles: Puigdemont, iama gitaristo

14 Aprilo 2018, 22:28


En 2016, la kataluna prezidanto Puigdemont estis invitita ludi gitaron kun la rokgrupo Sopa de Cabra. La kanto estis Camins (vojoj), subtekstigita en esperanto: ĉi tie

Karles: Mesaĝo de Jordi Sànchez disde la malliberejo al la morgaŭaj manifestantoj

14 Aprilo 2018, 22:12

Ni estas multaj pli ol ili volus, pluralaj laŭ niaj ideoj, unuiĝintaj en la defendo de la libereco kaj firmaj sur la neperforto. Lumon al okuloj kaj forton al la brakoj!

Jordi Sànchez en : Viquipèdia

Karles: Kunvoko al manifestacio en Barcelono

14 Aprilo 2018, 16:20

Preskaŭ 2.400.000 balotis lastfoje favore al sendependisma politiko. Ili kaj ĉiuj ajn civitanoj kredantaj je demokratio estas kunvokitaj montri sian proteston kaj malakordon kun la maniero en kiu la hispana registaro decidis trakti la katalunian situacion, komparante sendependismon kun terorismo kaj ribeliĝo (antaŭ la perpleksa rigardo de EU kaj la tuta mondo)



Indas ankaŭ memorigi/sciigi ke la nuna hispana monarkio estis decidita de la diktatoro Francisco Franco kaj tiu institucio neniam submetiĝis al popola aprobo.


Por pli bone kompreni la sencon de respubliko por katalunoj (kaj por multaj hispanoj), bv. legi prie en Vikipedio
aŭ ĉe SATeH

Karles: Memorante pri la respubliko

14 Aprilo 2018, 12:43

La 14an de aprilo de 1931 Francesc Macià proklamis "la Katalunan Ŝtaton laŭ respublika formo". Hodiaŭ, 87 jarojn post tiu dato, ĉe @omnium ni laboras por la lando kun la samaj demokratiaj kaj respublikanaj valoroj

Ĝirafo: On Carnap as an Esperantist & cosmopolitan (vs Heidegger)

14 Aprilo 2018, 11:55

As the philosopher Michael Friedman has recently shown, Carnap knew Heidegger’s work and standpoints well, and had read him quite seriously. He attended the debate between Heidegger and Cassirer at Davos in 1929 and took a walk with Heidegger and conversed with him in a café. He studied Sein und Zeit (Being and Time) and expounded its philosophical purpose to the Vienna Circle around Moritz Schlick as an entrée to the group. Heidegger represented a rival means and approach to “overcoming metaphysics,” the task that this magician of the Black Forest promised to accomplish by going back to a more primordial, prerational sense of human existence, its elementary Dasein, which stood as the opposite of the progress of science and cosmopolitan modernity. Once Heidegger had turned Nazi, Schlick had been murdered, and Carnap, Neurath, and Philipp Frank—along with their allies Hans Reichenbach and Carl Hempel in Berlin— began to migrate West, away from anti-Semitic repression, their political conflict with the forces of the xenophobic Right filled out and extended the terms of the methodological conflict.

This was the original “linguistic turn.” Recent biographies have strongly humanized Rudolf Carnap away from the image of a stern logician and into a true man of enlightenment and a utopian of international cooperation. Carnap favored the construction of “ideal languages” both in logic and in reality, artificial languages that could overcome the errors and historical demerits of natural language, not from any disapproval of human history but because he maintained the cosmopolitan Enlightenment ethos of Kant’s “Perpetual Peace,” as in his love of Esperanto. Friedman has pointed out the touching rhapsody in Carnap’s intellectual autobiography when he recounts teaching himself the language at the age of fourteen and attending a performance of Goethe’s noble Iphigenia performed in the rationalized international language. “It was a stirring and uplifting experience for me to hear this drama, inspired by the ideal of one humanity, expressed in the new medium which made it possible for thousands of spectators from many countries to understand it.” After the tragedy of World War I, young man Carnap hiked through Finland, Estonia, Latvia, and Lithuania with a Bulgarian friend: “We stayed with hospitable Esperantists and made contact with many people in these countries. We talked about all kinds of problems in public and in personal life, always, of course, in Esperanto.”

SOURCE: Greif, Mark. The Age of the Crisis of Man: Thought and Fiction in America, 1933–1973 (Princeton University Press, 2015), chapter 10--Universal Philosophy and Antihumanist Theory, pp. 288-289.

la 12-an de Aprilo 2018

Karles: Anarkiismo kiel identigilo de Katalunio

12 Aprilo 2018, 22:26


Resultado de imaxes para rosa de foc
Anarkiismo kaj Katalunio estas du konceptoj ligitaj fare de la universala historio. Je internacia nivelo, Barcelono estas konata kiel la ĉefurbo de la divina acràcia (dia akratio) aŭ ankaŭ la Rosa de Foc (la Fajra Rozo).   

Ĝi estis ankaŭ la ĉefurbo kie naskiĝis en 1907 Solidaritat Obrera, kaj tri jarojn poste, la Nacia Konfederacio de Laboristoj, la plej grava anarkiisma sindikato en la mondo, se oni kalkulas la nombron de aliĝantoj kaj ĝian influon en historiajn eventojn.
Malgraŭ tio, ni kutimiĝis al la nuntempaj kliŝoj, kiuj prezentas la katalunojn kiel homojn laboremajn, ordigemajn, seriozajn, ...adjektivoj kiuj malgrandigas la realon ĝis minimuma bildo, kaj kiuj estas ia tordiĝo de faktoj kun la celo subtile propagandi konkretajn interesojn.  Por multaj observantoj de la 17a kaj 18 jarcentoj, la katalunoj estas perfortemuloj ĉar ili ne volas submetiĝi al trudita politika logiko, ĉar ili ne akordas kun la regantaj valoroj bazitaj sur submetiĝo kaj malegaleco.
Male, la analizoj majoritataj dum la 19a jarcento prezentas la katalunojn kiel amantoj de la laboro, la ordo kaj la seriozeco, ĉar la lokaj dominantaj grupoj sopiras al la valoroj kaj progreso de la burĝaro.
Malgraŭ tio, ke tre pova minoritato, en koalicio kun fremda ŝtato sukcesis krei kolektivan bildaron, domini la kulturpanoramon ĝis forpeli de la historia memoro la liberecanan mondon, la fakto estas ke ĝi ekzistas. Ĝi ekzistas kaj ĝi proponis revolucion kiu iluminis (aŭ terorigis) la mondon. Tion travivis niaj geavoj.
Malgraŭ tiu procezo mavidebliga, eblas percepti ĝin en bona parto de la praktikoj, kredoj kaj sintenoj de la kataluna socio.


Kantoj pri Amo kaj Anarkio. Ĉefkantisto: Joan Isaac


La filmo La ciutat cremada montras anarkiistojn dum lernado de Esperanto

la 10-an de Aprilo 2018

Karles: Kio estas la CDR-oj...Komitatoj por la Defendo de la Respubliko

10 Aprilo 2018, 19:23

La Komitatoj por la Defendo de la Respubliko (katalune Comitès de Defensa de la República, mallonge CDR) estas grupoj aperintaj en Katalunio en 2017 kun la celo faciligi la efektivigon de la referendumo pri sendependeco de la pasinta 1a de oktobro (nuligita de la Konstitucia Tribunalo). Post la referendumo, ili adoptis la novan celon, t.e., batali por la plenumo de ĝia rezultato kaj la proklamon de la Kataluna Respubliko. Iliaj asembleoj aglutinas membrojn de asocioj, politikaj partioj, ekonomiaj kaj sportaj sektoroj.

Dum kelkaj tagoj antaŭ la dato de la referendumo, diversaj organizoj el la sendependisma maldekstro vokis al partopreno en la CDR-oj. Inter ili la Candidatura d'Unitat Popular (Unupopola Kandidateco), Endevant, Arran, La Sindikato de Studentoj de la Katalunaj Landoj kaj la sindikato Coordinadora Obrera Sindical.

La strategio adoptita de la CDR-oj konsistis en la strebo garantii la disvolvon de la referendumo. Ili vokis al okupado de balotejoj ekde vendrede la 29an ĝis dimanĉo la 1an de oktobro. La celo estis malhelpi ilian ŝlosiĝon kaj sigeliĝon dum la semajnfino kaj ankaŭ malebligi la vakigon dum la balotado. Laŭ la Hispana Delegitejo en Katalunio, la sabaton 30an, 162 balotejoj estis okupitaj.





La CDR-oj partoprenis ankaŭ en la ĝenerala striko okazinta la 3an de oktobro.

Laŭ mapigo far la CDR-oj, je dato 9an de novembro 2017, aktivis en Katalunio 230 komitatoj, ĉefe en Katalunio (Aŭtonoma Komunumo) sed ankaŭ stariĝis aliaj en Balearoj, Sardujo, Andoro kaj aliaj.

"Via povo baziĝas sur mia timo; se mi ne timas, vi ne plu havas povon" Séneca

Oni ekdistribuas afiŝojn ĉar la hispanaj tribunaloj akuzas ls CDR-ojn pri perforto kaj terorismo. Sed pruvoj tute ne estas evidentaj (blokado de ŝoseoj, difektigo de policaŭto, provo proksimiĝi al instituciaj sidejoj perter policana sekurzono, ktp.) Ĉiuj CDR-oj neas la uzon de perforto en sia aktivado

Fonto: Viquipèdia
Por sekvi ilin: Tvitero

Pliaj bildoj:  ĉi tie

Ĝirafo: Novelaro de Bernard Golden

10 Aprilo 2018, 11:19

Mi ĵus tralegis la jenan novelaron:

Hieraŭ - hodiaŭ - morgaŭ: noveloj de Bernard Golden. La Laguna: TK Stafeto, 1982. 96 p.

ENHAVTABELO

1. Inicado en la Groto ... 5
2. La Profanado ........ 15
3. Malegala Disdivido .... 21
4. La Vosto de la Vero . 29
5. Incidento en Krotal-Kanjono .. 35
6. La Lasta Misio . . . . . 43
7. Tropika Festeno ..... 49
8. La Venĝo .... 57
9. Ruĝa Vino kaj Blanka Marmoro.. 63
10. Mallonga Vojaĝo al Brazilo . . 75
12. Kosma Rubaĵo .......... 89

Mi enretigis la lastajn du rakontojn ĉar ili estas sciencfikciaj. Kiel la titolo de la novelaro sugestas, la rakontoj situas en la pasinteco, la aktualo, kaj ia nespecifa futuro.

Jen recenzoj  ĉe OLE de ĉi tiu novelaro:

Bernard Golden: Hieraŭ, hodiaŭ, morgaŭ

Mi taksas ĉi tiun rakontaron pli-malpli amuza leĝera legaĵo. Pri la sciencfikciaĵoj ...

La surprizo en Kosma Rubaĵo povus prezentiĝi iom pli lerta. La mistera substanco eltirita de metero estas taksata minaco al la Tero, ĝis alvenas la surprizo. Tiu transiro ne estas sufiĉe motivata en la rakonto.

Posttagmezo en El Prado estas pli interesa kaj iom pli lerta. Rolas fama pentraĵo de Velázquez, "Las Meninas" — “La Ĉambelaninoj.” Koincide, kiam mi legis ĉi tiun rakonton, mi samtempe spektadis la hispanan sciencfikcian televidprogramon El Ministerio del Tiempo [La ministerio de la Tempo], en kiu konstante rolas Velázquez. Pri la rakonto de Golden, legu mem.

la 6-an de Aprilo 2018

Karles: Ne Puigdemont sed "Puigdemono" (aŭ Puĉdemono, laŭguste) ...laŭ hispana justico

06 Aprilo 2018, 23:34

Foto de Gerard Sugranyes.
Klarigoj:

Hispana supera juĝisto nome Pablo Llarena (prilegebla en hispana vikipedia) redaktis la akuzon pri ribelo kontraŭ la kataluna prezidanto Puigdemont kaj aliaj kat-ministroj kaj aktivistoj. En lia argumento li asertis ke la ribelantoj uzis perforton por puĉi kontraŭ Hispanio. Sed pruvoj pri tia perforto nenie troveblas. Llarena estis larĝe aplaŭdita de ĉiuj hispan-uniismaj sektoroj, politikaj kaj amaskomunikilaj. Laŭ multaj katalunoj, la tuto estas inventaĵo por provi malsukcesigi sendependismon. Sed la invento ne prosperas en la eŭropaj justicinstitucioj... kiuj montriĝas pli realismaj kaj objektivaj (kaj justaj)

La "demoneca vinjeto" aludas al la referendumo pri sendependeco (deklarita neleĝa far la Konstitucia Tribunalo de Hispanio) kiun la hispana registaro ne sukcesis eviti. Tiu referendumo vaste montrita en mondaj televidoj, en kiu policanoj amase batis balotantojn.

la 5-an de Aprilo 2018

Karles: Kelkaj ĵurnaltitoloj de Vilaweb

05 Aprilo 2018, 19:46


Carles Puigdemont
La germania justico liberigas Puigdemont-on kaj eliminas la eblon juĝi lin pro ribelo-krimo. Li eliros el la prizono post pago de 75.000 -eŭra kaŭcio. La justico de Germanio neas la ekziston de perforto.




Svislando dementas Hispanion kaj neas ke ĝi petis antaŭ nelonge la areston de Falciani
Hervé Falciani
Ĝi informas ke la ordono okazis en majo 2017. Hispana juĝisto permesas provizoran liberon al Hervé Falciani dum oni konsideras lian eblan ekstradicion al Svislando.

Simona Levi: "La ekstradicio de Hervé estas interŝanĝo de homa karno pro politikaj motivoj". La aktivistino kunlaboris kun Falciani en diversaj okazoj.

Simona Levi

J.LL. Trapero
La hispana ĉeftribunalo procesas la katalunan policestron Trapero pro ribelo kaj krimorganizo

JxCat (centro-dekstra partio) denove proponas al Jordi Sànchez kiel kandidaton al la prezidanteco de la Generalitat (katalunia registaro).
La Komitato pri Homaj Rajtoj premas al Hispanio por ke ĝi respektu la politikajn rajtojn de Sànchez.

Ivo  Vajgl
Ivo Vajgl: "Se ni ne haltigos Rajoy-n, la aŭtoritatismo disvastiĝos tra tuta Eŭropo". Ni parolis kun la slovena eksministro pri Eksterlandaj Aferoj, kiu hieraŭ vizitis Puigdemont-on.



Paul Mason: "Tute maleblas ke Puigdemont havu justan juĝadon en Hispanio". Ni konversaciis kun la prestiĝa brita ĵurnalisto.
Paul Mason


Solé, Terricabras kaj Tremosa denuncas antaŭ la Eŭropa Komisiono ke la hispana justico uzas arbitre la eŭro-ordonojn

Demà pots ser tu (Morgaŭ povas okazi al vi): Òmnium kaj aliaj organizoj por la homaj rajtoj impulsas kampanjon por la defendo de la civilaj rajtoj.



Fonto: Vilaweb

la 2-an de Aprilo 2018

Karles: Katalunio en 1608

02 Aprilo 2018, 23:30

Mapo de Katalunio publikigita en 1608, en Ambereso. Aŭtoro: J.B. Vrients


la 29-an de Marto 2018

Karles: Mallonge

29 Marto 2018, 13:48


 

 55 flandraj deputitoj postulas al Rajoy cxesi la persekuton de la sendependismon kaj la retiriĝon de la artikolo 155

Eno kaj Varoufakis kolektadas subskribojn por subteni julian Assange, elkomunikita pro lia tvitado pri Katalunio

PSOE fingromontras al  la CDR (Komitatoj por Defendo de la Respubliko): "ili estas la ĝermo de la kale Borroka" (=> strata batalado, t.e. la perfortaj stratotumultoj kutimaj en la epoko de aktiva ETA)

La estro de la fervojaj servoj de Mallorca
, Mateu capellà, minacas la laboristojn asertante ke ili ne rajtas montri la flavajn bantojn kiuj esprimas solidaron kun la katalunaj politikaj enkarcerigitoj

Advokato de la prezidento Puigdemont: "Estas tre solidaj elementoj kiuj pensigas ke la ekstradicio de Puigdemont povas esti rifuzita"

la 24-an de Marto 2018

Karles: Liberu ĉiuj katalunaj politikaj prizonuloj

24 Marto 2018, 17:49

Komunikoj (katalune) de Òmnium kaj Kataluna Nacia Asembleo



la 15-an de Marto 2018

Ĝirafo: István Mészáros, 1950-2017 (2)

15 Marto 2018, 0:07

Kiam mi informiĝis pri la morto de István Mészáros, mi mesaĝis al la Hungaria Esperanto-Asocio.  Mi ricevis respondon de János Nagy, vicprezidanto de HEA. Li dankis min pro mia instigo, laŭ kiu HEA publikigis nekrologon:

Ni memoras pri István Mészáros 2018-03-13

Tie vi trovos mencion de liaj multaj gravaj faroj por Esperanto. Kompreneble, la afero kiu plej utilas al mi estas lia prilaborado de la retejo Nyelvi egyenlőség, precipe ĝia beletra arkivo. Li persone helpis min en miaj esploroj per provizado aŭ enretigo de gravaj bezonataj tekstoj. Ni ja sentas mankon pro foriro de nia hungara kamarado.

la 13-an de Marto 2018

Ĝirafo: Omaĝe al Imre Baranyai (Emba), 14 marto 1902 - 1961 (2)

13 Marto 2018, 16:26

Jen mi ĝisdatigas la retligojn de mia afiŝo Omaĝe al Emba:

Ekzilo kaj azilo (poemaro) de Emba
En aktuala retejo de Don Harlow:
Jen re-listigo de retpaĝoj (neŝanĝitaj) pri Emba:
Denove, jen miareteje:
Por anglalingvaj legantoj, okaze de la naskiĝtago de Emba, mi ĵus tradukis mian recenzon:

Review: Imre Baranyai (Emba), “Maria and the Group” (“Maria kaj la Grupo”) by R. Dumain

la 9-an de Marto 2018

Ĝirafo: István Mészáros, 1950-2017

09 Marto 2018, 10:42

Mi multe korespondis kun István Mészáros, kiu helpis miajn esplorojn per skanado de bezonata materialo el Hungara Vivo kaj aliaj eldonaĵoj por miaj esploroj. Laŭ mia peto li enretigis plurajn nemalhavendajn volumojn pri Kalocsay kaj aldonis pluajn tradukojn de Kalocsay al la koncerna retejo, Nyelvi egyenlőség.

Dum longa tempo li ne respondas miajn komunikaĵojn. Mi finfine decidis kontroli, ĉu okazis ia malbonfarto. Mi trovis du anoncojn pri lia morto:

Magyarországi Eszperantó Szövetség: Elhunyt Mészáros István 1950-2017

medicinistoj-por-esperanto › István Mészáros forpasis

Hungara esperantisto László Szilvási konfirmas, ke Mészáros mortis la 25-an de oktobro 2017. Li aldonas:
István estis kunlaboranto de la Esperanto-Centro Eventoj dum ĉ. 20 jaroj. Li sidis ĉe la apuda skribotablo... Li estis ĉefadministranto ĉe la gazeto Eventoj inter 1992-2002, poste kunlaboranto de la projekto STEB, Scienca kaj Teknika Esperanto-Biblioteko, oficeja kunlaboranto de la Internacia Kalendaro, sekretario de la Societo Kalocsay, ano de la kuratorio de Fondaĵo Eszperanto en Hungario, - kaj libertempe li skanis kaj enretigis multajn literaturajn Esperantajn verkojn.
István Mészáros ja estis eminenta esperantisto. Li meritas informplenajn nekrologojn en la tuta Esperanto-gazetaro. Adiaŭ, samideano.

la 4-an de Marto 2018

Karles: Cançó de carrer /Strata kanzono. Ramon Muntaner

04 Marto 2018, 13:51



Mi je la kvindekjar'
ne estu kiel patro
laca kaj sen ajna kred'
fivorto aŭ ridego
la brutiga labor'
futbalon la dimanĉo
kartludon ĉe trinkej'
tabako malmultkosta.

La televidad'
parolon sufokanta
ban' en malpura mar'
dum la ferisezono
Panjo en ŝvitlabor'
aĉet' kaj purigado
kaj mia infanfratar'
lernejo misinstrua.

Kia malplen'
eble nur vere plenvivas
kiuj mortas dum mortig'
sur la strat' aŭ milito.

Apostol' kaj gvidant'
elvoĉu alarmkrion!
saĝul' kaj laborul'
enpuŝegu la maŝinojn.
artist' el ajna art'
beligu la batalon.

Vir', virin', infanar'
el ĉiu lingv' kaj etno
mizerul' kaj venkit'
amaso ege nombra.
Esperu,  kriu ni
la vokon fratigantan.

Ankoraŭ tempas nun
ankoraŭ jes ankoraŭ.
detruos ni ĉi mondon
stultan kaj senaniman.
fundamenton fosu ni
por vivo pli alta.

Pri Ramon Muntaner (hispane kaj katalune) en Vikipedio
Kataluna teksto kaj vivanta video: ĉi tie