e-planedo

vidpunktoj el la esperantistaro

la 10-an de Julio 2014

Ĝirafo: Bonejo.com

10 Julio 2014, 3:14

Bonejo.com celas prezenti al vi la bonajn retejojn de Esperanto. Ŝajnas, ke ĝi estas nova retejo. Enestas bunto da retligoj.

Ĝirafo: William Blake: La malsana rozo

10 Julio 2014, 2:39

La blogo Esperantigoj Triajarmile publikigas tradukojn de beletraj verkoj. Jen aldonaĵo al tradukoj de verkoj de William Blake:

William Blake: La malsana rozo (The Sick Rose), tradukis Stéphane Brault

Krom aliajn afiŝojn pri Blake, jen mia bibliografio/retgvidilo:

William Blake en Esperanto 


la 9-an de Julio 2014

Luis Restrepo: Mi ĵus forlasis Tŭiteron

09 Julio 2014, 14:23

En mia blogaĵo de 2009-08-01 mi anononcis la komencon de mia "pepado" per Tŭitero.

Nun mi decidis fini mian skribadon per tiu reto: Elimini mian konton. Jen la kialoj:

  1. Mi trovas ke oni "perdas" tie multe da tempo: Ekzistas aliaj farindaj agoj pli utilaj aŭ valoraj por elspezi mian tempon.
  2. Miaj mesaĝoj ne estas tre gravaj aŭ interesivaj, kompare kun la "gravaj"/interesivaj homoj kiuj pepas, do mi trovas ke la ĉefa utilo de Tŭitero por mi estas: ne tiom la disvastigo de miaj mesaĝoj sed la legado de la mesaĝoj de aliaj gravaj aŭ interesivaj homoj kaj institucioj. Kaj ĉi-lastajn mi povas legi sen konto en Tŭitero, simple mi tajpas en la ret-krozilo:
    http://twitter.com/INTERESIVA-KONTO
    kaj tiel mi povas legi la lastajn pepojn de INTERESIVA-KONTO, kvankam mi mem ne apartenas jam al Tŭitero. Do: forigante mian konton el Tŭitero mi ne perdas la ĉefan profiton kiun mi atingas el tiu reto.
  3. Fine: lastatempe aperis nedezirataj strangaĵoj (angle: "spam"): Ekzemple pepoj kiuj aperas kvazaŭ ke mi sekvas al iliaj skribintoj, kvankam mi neniam eksekvis tiujn. Kaj eĉ pepoj kiuj aperas kvazaŭ ke mi "re-pepis" ilin, kvankam tion mi neniam faris. Kaj mi deziras eviti tiajn malagrablaĵojn kaj eĉ eblajn misopiniojn pri mia konduto aŭ pensmaniero kiuj povas vekiĝi en aliaj uzantoj de Tŭitero

Aldone: Mi opinias ke Tŭitero havas problemon: Ĝi estas tutmonda reto kaj do multaj "pepoj" ne interesas al multaj "sekvantoj": Ekzemple, miaj mesaĝoj pri lokaj aferoj (ekzemple pri Kolombia politiko) probable ne interesas al multaj el miaj sekvantoj, ekzemple eksterlandaj esperantistoj, kiuj povas eĉ ne kompreni la hispanan lingvon. Kaj same okazas en la alia direkto: venas al mi mesaĝoj el sekvitaj eksterlandanoj pri iliaj lokaj aferoj (foje en lingvoj kiujn mi ne komprenas), mesaĝoj kiuj ne interesas min.

Do: Adiaŭ Tŭitero !

la 8-an de Julio 2014

Ĝirafo: Xul Solar & Jorge Luis Borges revisited

08 Julio 2014, 2:09

In a previous post I mentioned last year's exhibit Xul Solar and Jorge Luis Borges: The Art of Friendship at the Americas Society in New York City.

You can view the Slideshow and buy the exhibition catalogue.

Ĝirafo: Jules Verne & Esperanto (3)

08 Julio 2014, 0:24

Jules Verne, ĉu rasisto?

Kompreneble ne, tia racia, teknikeca, fikciema menso ne povas esti rasista, sed eble iom tro fantaste realisma. Ŝajnas ke la lasta verko de Jules Verne, bedaŭrinde ne finskribita pro morto estis Esplorvojaĝo, ĝuste vojaĝo en Afriko, kie tiam multaj homoj parolis Esperanton kun la fama Nicolas Vanof (eble avo de Giorgio Silfer, ĉu ne?). Tiam oni ne parolis pri rasismo (en 1905) sed la realismo ne bezonus, esti tiom reala, ĉar J. Verne ne hezitis (paĝo 12) tiel priskribi la tribojn, “ . . .m’fana aŭ pauena, raso grava, sed bruema, mensoga, rabema, tute ne fidinda.” Kiu dirus tion nuntempe nepre estus kondamnita je morto precipe de tiuj kiuj estas fanatike kontraŭ mortpuno! J. Verne eĉ diris (paĝo 23) ke la “kunmetaĵoj eble taŭgus por la saksaj rasoj, sed jam la latinaj rasoj ilin ne komprenas.” Povraj latinidaj esperantistoj!

Ankaŭ por J. Verne universaleco, estas malfacila, ekz. paĝo 31: “Mi ripetas ke ekzistas ankoraŭ kanibaloj en iuj kongaj triboj; venkintoj volonte manĝas venkitojn. Kaj kion vi dirus se—kiel ja povus okazi—la universala voĉdonado sendos unu aŭ du hommanĝantojn al la. Parlamento?” kaj li aldonas: “. . . eĉ se ne fizike, sed ja morale—la politikaj grupoj foje voradas tie unu la alian kun apetito!”

Komitatanoj de Universala Esperanto-Asocio — Atenton!

FONTO: Ledon, Gilbert. “Preter la kuracoservo”: sekcio “Jules Verne, ĉu rasisto?”, La Kancerkliniko, n-ro 93, januaro-marto 2000, p. 27.

la 7-an de Julio 2014

Ĝirafo: George Psalmanazar revisited

07 Julio 2014, 3:09

Mi jam blogis pri George Psalmanazar. I already blogged about George Psalmanazar in Esperanto. Here is an interesting article on the famous charlatan:

Made in Taiwan?: An Eighteenth-Century Frenchman’s Fictional Formosa by Benjamin Breen, The Appendix, Vol. 1, no. 4, October 2013.

This is a popular article with some impressive illustrations. Breen links Psalmanazar's fabrications to contemporaneous imaginary vojages of Jonathan Swift and others, including fictions passed off as fact, and to the ideological themes of the day. Apparently Psalmanazar "inspired" Swift. At the end, there is a reference to Jorge Luis Borges' story "Pierre Menard".

Breen also published a scholarly article:

Breen, Benjamin. "No Man Is an Island: Early Modern Globalization, Knowledge Networks, and George Psalmanazar’s Formosa," Journal of Early Modern History 17 (2013) 391-417.

From the abstract:
The divergence between Psalmanazar’s personal credibility and the longevity of his invented facts sheds light on the nature of evidence and information networks in early modern globalization. This episode highlights the imperfect and contested nature of early modern communication network.
There is a fantastic computerized reconstruction of early modern knowledge networks:

Mapping the Republic of Letters: Electronic Enlightenment Correspondence Visualization

This is the most comprehensive work on Psalmanazar:

Keevak, Michael. The Pretended Asian: George Psalmanazar's Eighteenth-Century Formosan Hoax. Detroit: Wayne State University Press, 2004.

la 6-an de Julio 2014

Ĝirafo: Futurologio: poemo de Virgil Mihaiu

06 Julio 2014, 13:03

Futurologio

de Virgil Mihaiu (n. 1951)
el la rumana tradukis Ionel Onet

Mi apenaŭ levas
La kurtenon el poluita aero
Super la matena pejzaĝo

La nov-naskita infano
Jam havas
Premsonĝojn

Post nelonge
La poemoj similos
La manuskriptojn de la Morta Maro

Kaj la homoj ankoraŭ
Esperos ke la estonta socia reĝimo
Alportos al ili la feliĉon

FONTO: La Kancerkliniko, n-ro 87, julio-septembro 1998, p. 19.

la 4-an de Julio 2014

Luis Restrepo: Nova humura bildstrio

04 Julio 2014, 12:34

Mi faris novan humuran bildstrion pere de MakeBeliefsComix.com:

la 29-an de Junio 2014

Ĝirafo: Ludoj por esperantistoj (2)

29 Junio 2014, 23:32

Antaŭe mi menciis Kartoj Kontraŭ Esperantujo, esperantigon de Cards Against Humanity [Kartoj Kontraŭ Homaro]. Jen la kartaro por Kartoj Kontraŭ Homaro.

Jen Drako sen Dentoj. Temas pri rolludoj. Kaj jen Rolluda Vortaro.


Ĝirafo: Christian Declerck eltrovas Ulrich Becker eltrovas Novjorkon

29 Junio 2014, 19:29

Lastatempe mi akiris malnovajn numerojn de Beletra Almanako. En n-ro 2 (Marto 2008) estas recenzo fare de Christian Declerck pri Ĉiuj dioj estas for. Novjorkaj poemoj de Ulrich Becker (p. 114-8).

Declerck komencas per pluraj paragrafoj da malŝato de Usono kun supozo, ke urbo Novjorko estas pure malpura infero. Post du paĝoj li komencas recenzi la poemaron mem. Unue, li komentas pri poemo pri Rainer Maria Rilke. Pri Novjorko, evidente la vivo estas malfacila, sed la takso kiel la situo estas kompleksa. Finfine Declerck esploras detalojn de poemoj.

Evidente, la poemaro ŝanĝis la opinion de Declerck pri Usono. Gratulon al vi, Christian. Eble nun li pli bone komprenas mian amatan urbon (en kiu mi ne loĝas). Do jen tiel, kiel mi provis doni perspektivon: 

MALFERMU LA SONON
(por Miles Davis, 1959)

de Ralph Dumain

Trovu tiun tonon
         kiu ankaŭ estas homo.

Pulsoj kaj krioj pentras la nigron,
         jen brue, jen delikate,
                  kiel la violento kaj tener'
                        de niaj urboj, de niaj noktoj,

                        kaj de la spir' de niaj animoj.

la 26-an de Junio 2014

Edmund Grimley Evans: Plej malnova komputila dosiero

26 Junio 2014, 13:29

Edmund Grimley Evans has posted an article:

La 7-bita signaro Askio (ASCII) estis normo jam en 1963 kaj vaste uzata tuj poste. En 1964 oni komencis krei la mastrumsistemon Multics, kiu, same kiel modernaj mastrumsistemoj, havis hierarkian dosiersistemon kun longaj dosiernomoj. Uzante Askion, Multics estis eble la unua komputila sistemo, kiu permesis al uzantoj libere uzi kaj majusklojn kaj minusklojn. En 1965 kreiĝis la unua malloka komputila reto, do tiam, supozeble, jam eblis facile kopii dosierojn de unu komputilo al alia, kaj askiaj dosieroj el tiu epoko bezonus minimuman konverton por esti legeblaj per moderna komputilo.



Konsiderinte tiujn faktojn, oni eble atendus, ke devus ekzisti multaj originalaj dosieroj el la 1960-aj jaroj, konservitaj ĝis nun, kaj iu entuziasmulo jam enretigus ilin por amuzi la nuntempulojn. Kie ili estas, do?



Ĝis nun, la plej malnovaj dosieroj, kiujn mi sukcesis trovi, estas "rfc700.txt" kaj "rfc701.txt", kiuj kreiĝis en aŭgusto 1974, laŭ la teksto mem.



La RFC-oj estas serio de teknikaj dosieroj pri Interreto. Unu el ili havas daton en 1968, kaj multaj havas daton en 1969, sed la dosieroj de la unuaj 600 RFC-oj perdiĝis, kaj oni rekreis ilin per paperaj kopioj, tiel ke ne plu temas pri originalaj dosieroj. Sed la dosieroj de RFC-oj 700 kaj 701 kredeble estas originalaj.



Originalaj fontodosieroj de Multics, en la programlingvo PL/I, estas troveblaj en la reto (http://www.multicians.org/multics-source.html). Partoj de tiuj dosieroj supozeble devenas el la 1960-aj jaroj. Tamen, oni aldonis kopirajtindikojn kun la jaro "1972", kaj ĉiu dosiero, kiun mi rigardis, enhavas ankaŭ daton post 1974, ekzemple "1656.1rew 01/25/77" en la unua linio, indikante, mi supozas, ke oni ŝanĝis la dosieron je 1977-01-25.



Mi ricevas do la impreson, ke preskaŭ tute perdiĝis la komputilaj dosieroj el la unua jardeko, en kiu kreiĝis dosieroj, kiuj estus hodiaŭ facile legeblaj.



Simila afero okazis rilate miajn proprajn dosierojn. Mi komencis uzi komputilojn en 1977/1978, sed mi ne povas retrovi originalan dosieron el antaŭ 1988/1989.



Ĉu iu povas trovi originalan komputilan dosieron el antaŭ aŭgusto 1974, aŭ povas fanfaroni pri propra dosiero senŝanĝe konservita de antaŭ 1989?


la 22-an de Junio 2014

Ĝirafo: Red Dwarf & Esperanto

22 Junio 2014, 23:19


Red Dwarf --a TV show I never watched.  On it there was a starship dubbed the SSS Esperanto (under water, above). This wiki details the role of Esperanto in this series.

I don't know where the sketch below comes from. I got it from Neil Blonstein.



Ĝirafo: Ludoj por esperantistoj

22 Junio 2014, 22:29

Ludisto, krom propran retejon, havas Facebook-paĝon. Esperantisto Chuck Smith en Berlino, okupiĝas pri programoj por poŝtelefonoj kaj platkomputiloj, celas provizi ankaŭ esperantlingvajn versiojn de siaj ludoj.

En Libera Folio li klarigas:

Novaj ludoj en Esperanto (2014-05-26)

Estas ankaŭ anglingva raporto:

New Games in Esperanto


Tim Morley provizas ludon Kartoj Kontraŭ Esperantujo--esperantigon de Cards Against Humanity [Kartoj Kontraŭ Homaro].






Ĉe Blogo de Rejĉelo (Esperanto) oni trovos videoludojn. Kontrolu ankaŭ Esperanimejon.

Ĝirafo: One Who Hopes: Lidia Zamenhof en teatraĵo

22 Junio 2014, 13:37

Jen video de scenoj el "One Who Hopes" (t.e. Esper-anto) -- teatraĵo pri Lidia Zamenhof, en video ĉe YouTube:

"One Who Hopes" (part 1) scene with reporters

"One Who Hopes" (part 2) - this scene shows Lidia teaching an Esperanto class

Curtain call for "One Who Hopes" -- Haifa performance

Ĉi tiuj scenoj devenas el prezento en Ĥajfo (Haifa), Israelo. Altnivela dramo ĝi ne estas.

Ĝirafo: La Tradukisto el Islando

22 Junio 2014, 12:05

Iam estis papera gazeto La Tradukisto. La celo estas utiligi Esperanton kiel pontolingvon inter islanda literaturo kaj la cetera mondo.

"Pro tio ni, la eldonistoj de La Tradukisto, volas instigi esperantistojn en diversaj landoj partopreni en la nova Tradukisto (rete) kun la celo konigi al siaj samlandanoj literaturon de aliaj popoloj pere de Esperanto kaj al la esperanta mondo esperantajn tradukojn el sia lingvo."

La nova retejo jam havas kolekton de verkoj.

Ĝirafo: Nikolaj Hohlov: La morto de la delegito de U.E.A.

22 Junio 2014, 11:02

Mi blogis plurfoje pri satiroj kaj parodioj de esperantistoj pri la Esperanto-movado. Sovetrusa esperantista poeto Nikolaj Hohlov verkis humuran teatraĵon La morto de la delegito de U.E.A.: Originala komedio el la vivo de esperantistoj (1924), alirebla kaj akirebla interrete.

Recenzinto "Eko" en Germana Esperantisto (1924) esprimis malaprobon de la "maldelikata" enhavo de la teatraĵo.

la 19-an de Junio 2014

Ĝirafo: Postcards from Bialystok

19 Junio 2014, 22:16


“Postcards from Bialystok” – my third comic book by Joanna Karpowicz is a product of collaboration with The Ludwig Zamenhof Center in Bialystok, Poland. The format is that of the graphic novel. There is some beautiful work here as the outcome of soaking up the history and atmosphere of Bialystok. Naturally, our dear Ludwig and his fellow Jews play a major role.

la 18-an de Junio 2014

Ĝirafo: Artefaritaj lingvoj per Maria

18 Junio 2014, 23:04

Artefaritaj lingvoj ĉe blogo Esperanto de Maria ne montras freŝajn informojn, sed montras belajn bildojn en eleganta prezento de projektoj el la epoko de filozofiaj lingvoj.





Dante



Jan Amos Komensky



Leibniz

Ramón Llull

  
John Wilkins




la 17-an de Junio 2014

Ĝirafo: Richard Wright: Haiku / Hajko #163

17 Junio 2014, 20:44

             Haiku #163
        de Richard Wright

       As the music stops,
Flooding strongly to the ear,
       The sound of spring rain.

          Hajko #163
Tradukis Ralph Dumain

       Muzikinundo
Al orelo haltas, ek
       Pluvprintempa son'.

FONTO: Wright, Richard. Haiku: This Other World, edited & with notes and afterword by Yoshinobu Hakutani & Robert L.Tener, introduction by Julia Wright (New York: Arcade Publishing, 1998), p. 41.

Ĝirafo: Virgil Mihaiu pri estetiko

17 Junio 2014, 8:27

La unua leĝo de l'estetiko
de Virgil Mihaiu
el la rumana tradukis Ionel Onet

Ĉu povus iu imagi la rusan kaj la universalan literaturojn sen la kuracisto Ĉeĥov aŭ sen la kuracisto Bulgakov? Ĉu estis E.T.A. Hoffmann verkisto aŭ komponisto? Ĉu povis iu imagi la anglan poezion sen la pola maristo Joseph Conrad? La kuracisto Augustin Buzura verkas romanojn, la poeto-aktoro Archie Shepp ludas ĵazon, la verkisto Boris Vian sendas ridentantajn signalojn el la trumpetoj de l'alia mondo. Fama estas la kazo de Elias Canetti, judo, naskiĝinta en Bulgario, germanlingva verkisto vivinta en Britio. Radu Petrescu eltenis ekzilon kiel humila profesoro, poste li eluzis sian sanon en librotenista buroo. La juĝoregistristo Urmuz ankoraŭ instruas l'avangardon al la kulturo de la 20-a jarcento. Teda jarcento, indiferenta je lia sinmortigo apud ŝoseo. Ambaŭ lumigas la rumanan literaturon. Veraj artfakuloj, kanonigitaj de sorto per aliaj profesioj. Se la arĥitekto sentas ke li povas esprimiĝi per ĵazo, kiu povas malpermesi tion? Nenia artkampo povas esti ĉirkaŭata per pikdrato. La gardistoj kun salkugloj estis neniigitaj de l'unuaj movoj de egipta danco. La unua leĝo de l'estetiko: l'eterneco igas ridinda la civilstaton, la verkaĵoj estas venĝo de l'nacio kontraŭ la malracieco de l'historio. La vermoj povas disfaligi la piramidojn, la virusoj haladzigas la freŝecon de l'pluvo, panpeceto kostas pli ol libro. Sed la libro estas la fosforeska pano de l'homaro. Ĝi postvivas.