e-planedo

On the face of things, his relations withLev-Tamim were good. Both men agreed that in preparing a new edition of TheNecessity for General Nutrition, Popper-Lynkeus’ views should be broughtinto line with contemporary social and economic conditions, and both busiedthemselves with its double translation into Hebrew and Esperanto, which wouldbe published simultaneously by Greenberg’s vegetarian press.

Once more he buzzed with activity and surrounded himself with books, the millenarian glow back in his eyes.“Neither vegetarianism, nor Esperanto, nor celebrities,” crowed Leder, rejoicing in his newly found freedom. “Enough of such childishness!” At last he realized, he said, that his program until now had been so much empty prattle, and that his fatal weakness for ceremony had no place in today’s cruel, dog-eat-dog world.

En Katalunio ekas kampanjo por defendi la publikajn transportojn, via subteno estas bonvena! Hodiaŭ ĉe ni, hodiaŭ ĉe vi...

Mi imagas usonanon kies avo estas batalinta dum la dua mondomilito. Por tia pesono, lia/ŝia avo estas heroo, liberiganta la mondon for de horora hitlera regimo. Dokumentaj filmoj pri tiu milito ofte montras, kiel senmakule la aliancaj soldatoj estas batalintaj kaj kiel tio, ke tiuj soldatoj estas bonvenigitaj kiel herooj en per ili liberigitaj landoj. Tiel dokumentoj montras, ke por bonvenigi ilin, homoj dancas sur stratoj kaj virinoj kisas soldatoj. Memoron de avo ne makulos de tempo al tempo leteroj kaj atestaĵoj, kiuj aperas. Historio hodiaŭ juĝas, ke aliancanoj estis bonuloj. Sed kio pri usonano kies patro nun batalas en Afganio. Denove usonaj soldatoj estas irinta tien por renversi fiajn reĝimojn. Sed nun memoroj ne plu restas tute senmakulaj. Fotoj aperas montrante, ke patroj estas mistraktintaj militajn malliberulojn. Malkovriĝas nomoj kaj fotoj de soldatoj kiuj estas profanintaj kadavrojn de mortoj (Kvankam malamiko). Niatempe dank' al poŝtelefonaj kaj porteblaj filmkameraoj ankaŭ pro interretaj forumoj militoj plu ne ŝajnas tiom senmakulaj. Ne plu tiom perfektaj.

Over his shoulder I spied a short, elderly man making his way almost noiselessly through the empty lot between Greenberg’s yard and Jaffa Road. The closer he came, the clearer grew the features of his ascetic, white-goateed face with its deep-socketed, visionary eyes.

"Saluton, sinjoro Greenberg!" he greeted the bookbinder when he reached the front gate.

Greenberg spun around and quickly returned the greeting. "Saluton, sinjoro Havkin, kiel vi fartas?"

He fondly laid a mud-caked hand on his visitor’s shoulder and informed me that it was our pleasure today to play host to a great pioneer of Jewish vegetarianism, the distinguished Mr. Havkin, who for years had been putting utopian theory into practice on the farm he had built with his own two hands in the hills outside Jerusalem.

"Kiu estas, tiu bela knabo?" Mr. Havkin asked, pinching my check.

“I don't know Spanish,” I replied.

“It’s not Spanish, it’s Esperanto,” said the old man, asking whether I had learned in school about Dr. Ludwig Zamenhoff and the international tongue he had invented. After inquiring again of Greenberg, this time in Hebrew, who the handsome young boy was, he assured me that it would be well worth my while to acquire a language that was certain to be the world’s most widely spoken before long. And it would be best for me to do so immediately, while I was still young and quick to absorb.

For once the club discussion, which, needless to say, concerned Esperanto, was conducted in an atmosphere of calm.

Greenberg ceded his place at the head of the table to Mr. Havkin, in, while he himself sat on Havkin’s right, ready to do the old man’s bidding. Lev-Tamim, unnaturally preoccupied, whittled flowers on his walking stick, while Leder busily jotted down notes.

Havkin began by remarking that, since the day of its groundbreaking, the unfinished Tower of Babel had loomed at humanity’s back and cast its menacing shadow. “Once and for all,” he said, “we must overcome this ancient catastrophe by taking the line of ‘One humanity, one language’—not in order to rebel against the gods, but on the contrary, to fructify the earth.”

In great detail the venerable old man listed the advantages of the language of the future. Though it was easy to learn, its writing being phonetic and its grammar so simple that it could be mastered in a matter of hours, it was rich enough to express all human thoughts, and, last but not least, it was the only neutral tongue in the world, whose rival power blocs were engaged in a cold war that might flare up at any moment.

Havkin ended his address by quoting forty members of the French Academy, who concluded in a report published as far back as 1924 that Esperanto was a model of logical clarity. Once the vegetarian movement adopted it as its official language, he hoped, the day would be near when the rest of the human race would follow in its footsteps.

Unu el japanaj animeoj kiujn mi estas jam spektinta estas 'Somerŝtormo' [jp. 夏のあらし! - natsu no araŝi]. Ĝi estas humura animeserio. En tiu serio la 13-jara knabo, Haĝime Jasaka, iras pasigi someran ferion ĉe sia avo. Tie li eniras kafejon kaj tie renkontas la 16-jaran virinon nomitan Araŝi kiu laboras en la kafejo. Jasaska allogiĝas al Araŝi kaj eĉ protektas ŝin. Sed pliposte lernas, ke ŝi ne estas ordinara. Mi plu ne rivelu detalojn de la serio. Nur mi diras, ke mi ege ĝuis spekti ĝin. En la unua duono de la serio ĉiu unuopa parto komenciĝas kun animepeco akompanita de muziko kaj kanto. Nun sur jutubo mi trovis tiun filmeton kiu rivelas kiel la komencanta peco de la animeo estas parodio de klasikaj muzikverkoj de Japanio. Por komparo imagu, se animeo en la okcidento montrus parodion surbaze de kovriloj de muzikverkoj de Beatles, Tom Jones, Boney M k.s. Tiu ĉi malkovro ege plaĉis al mi!

La supra parto de la jutuba filmo estas komencanta parto de la animeo kaj la suba parto montras parodiitajn klasikaĵojn de Japanio. Mia scio pri tiuj ĉi japanaj klasikaĵoj tamen estas nul!

Laŭ via opninio kiel aspektos la mondo ekzemple post 30 jaroj ekde nun? Kiuj sciencaj eltrovaĵoj kaj teknologiaj atingoj donos formon al nia mondo tiutempe? Ne! Antaŭmetante tiujn demandojn, mi ne serĉas iun mistikan respondon kiel tiuj de Notradamus! Kaj ne pensu, ke la temo nur interesas verkantojn de sciencfikciaĵoj. Kontraste al distra naturo de la sciencfikcio, eĉ pli serioza entrepreno de la homa inteligento nome futurolgio [en. futurology, fr. futurologie] interesiĝas al respondi tiujn suprajn demandojn. Futurolgio ne konsideriĝas kiel branĉo de la scienco sed kiel parto de historiaj studoj. Malgraŭ tio, ĝi uzas ellaboritajn metodojn prunteprenitajn de la scienco por antaŭdiri estontan evoluon de socio. Ĝi estas grava, ĉar pli trafa antaŭdiro de evoluoj permesos planadon kaj pretiĝon. Ĉar ĝi helpos pli fruktodonan investadon en sciencaj studoj kaj teknologiaj lertecolernadoj. En individua skalo ankaŭ se oni deziras studi aŭ pretigi sin por profesio, estas pli bone scii, ke kiom tiu profesio aŭ studo estos bezonata estontece.

Bedaŭrinde absolute trafe antaŭdiri estontecon ne eblas (krom se iu havas mistikajn pretendojn). Pro tiu kialo, oni ĉiam strebas plibonigi metodojn kiuj uziĝas por fari tiajn antaŭdirojn. Ekzemple rigardi, ke kial kaj kiel iuj el pasintaj antaŭdiroj estas pli poste realigitaj. Ankaŭ kial kaj kiel iuj aliaj el ili ne estas realigitaj. Tion eble oni povas nomi retrofuturologio. Ekzistas ege bona blogo en la angla paleofuture.com kiu traktas tiun ĉi temon.

Unuavide povas tiel ŝajni, ke multaj el progresoj de la nuna tempo estas jam antaŭdiritaj pasintece; ekzemple aparato simila al hodiaŭaj poŝtelefonoj jam estas montrita en la scienfikcia serio 'Star Trek', fingrotuŝante interagi kun ekranoj de komputiloj en la filmo 'minority report' kaj la interreto estas antaŭdirita en futurisma filmo produktita en 1969. Eĉ antaŭ tio, en la libro 'From The London Times of 1904' kiu eldoniĝis en 1898, Mark Twain priskribis ion ege similan al la interreto. Kompreneble ankoraŭ eblas debati, ke ĉu aŭ kiel tiuj ĉi-supraj antaŭdiroj estis ekzaktaj. Ekzemple ĉu 'Nautilus' en romanoj de Jules Verne estas vere antaŭdiro pri hodiaŭaj modernaj submarŝipoj aŭ nur disvolvado ĉirkaŭ aparato kiu estis jam uzita kvin jaroj antaŭ ĝia unua mencio per Jules Verne en 1869? Kara leganto devas noti, ke antaŭdiroj pri vivo en estonteco ne devas nur temi pri teknologiaj inventoj aŭ sciencaj malkovroj sed ankaŭ povas pli plivastiĝo, aliformiĝo aŭ ĉiutagiĝo de iliaj uzado en socio; ekzemple oni povas antaŭdiri, ke iu jam inventita teknologio estontece grave disvastiĝos sed fiaski rilate al tiu ĉi antaŭdiro.
Tiel ŝajnas, ke homoj estas memfidaj pri siaj antaŭdiroj. Ekzemple ĉi-jare la novaĵ-retejo CNN publikigis antaŭdirojn pri vivo en la jaro 2100. Aŭ ekzemple la firmao IBM ĉiu-jare antaŭdiras teknologiajn preogresojn kiuj okazos estontece (ĉi-jare kvin teknologiaj progresoj). Ĉiuokaze tiel ŝajnas, ke se ne limigi antaŭdirojn al iu certa tempo (ekzemple antaŭdiri okazon de A ĝis la jaro B), tiam ĉiu antaŭdiro finfine realiĝos. Ĉiu imagebla progreso finfine okazos.

Malgraŭ tiu unua impreso, oni devas esti pli prudenta kaj ankaŭ konsideri fiaskintajn antaŭdirojn de la pasinteco. Ĉi lastatempe iom rilate al la supra temo du artikoloj kaptis mian atenton. La unua estas 'The end of the future' [eo. la fino de la estonteco] skribita de 'Peter Thiel' kaj publikigita en la interreta revuo 'National Review'. La alia artikolo estas 'Innovation Starvation' [eo. malabundeco de novigado] verkita de 'Neal Stephensen'. Verkintoj de tiuj du artikoloj studas atendojn kiujn pasintece ekzistis pri progreso de teknologio kaj nerealiĝon de multaj el tiuj atendoj. Ekzemple Peter Thiel en sia artikolo prave parolas pri rapideco de transporto-rimedoj. Dum la 60-aj ĝis 80-aj jaroj de la pasinta jarcento oni atendis, ke niatempe homoj estu kapablaj al vojaĝo je pli grandaj rapidecoj (precipe en kampo de la aeraj vojaĝoj). Tiutempe multaj atendis, ke ĝis nia tempo aviadiloj trasportu pasaĝerojn je rapidecoj multe pli grandaj ol tiu de la sono (ĉ. 1200 km/h) sed post malsukceso de pasaĝaviadiloj 'Concorde' nuntempe plejparto de pasaĝeraviadiloj ankoraŭ vojaĝas je rapidecoj malpli ol la sonorapideco; ekzemple la plej novaj pasaĝeraviadilo de la firmaoj Boeing kaj Airbus, Boeing 787 kaj Airbus A-350, flugas je rapidecoj ĉ. 913 km/h - 0.85 Maĥo). Tiel ŝajnas, ke almenaŭ ĝis proksima estonteco neniu plano ekzistas por trapasi tiujn rapidecojn. Ankaŭ iu pli bona situacio ne estas trovebla en kazo de la surtera transporto. Oni plu ne revas pri magnete ŝvebitaj trajnoj kiuj en vakuigitaj tuneloj vojaĝu je rapidoj pli ol 1000 km/h. Ankaŭ personaj fulgantaj aŭtomobiloj kiuj ofte estis imagitaj kaj prezentitaj en fikciaj verkoj pri estonteco ankoraŭ ne estas uzataj (denove mi notigu, ke ĉi-tie mi ne parolas pri ekzisto de iu teknologio sed ĝia vasta uzado).

S-ro Thiel atribuas tiun ĉi [laŭ li] mankon de progreso en pli rapida transporto al manko de progreso en solvo de problemoj rilate al energioproduktado. Denove estas bone konata, ke dum la 60-aj ĝis 80-aj jaroj kaj kun apero de nuklea energio grandega espero investiĝis sur tiu ĉi energio. Ĉi-rilata entuziasmo estis tiom granda, ke oni eĉ promesis estontan aperon de home uzeblaj polvosuĉiloj funkciantaj povumitaj de nuklea energifonto en ili! Nu! Tio ne estis la nura freneza ideo en tiu epoko pri la nuklea energio. Ekde la 50-aj jaroj oni eĉ studis, ke ĉu eblas konstrui ĵet-aviadilojn surbaze de nuklea energio! Bedaŭrinde katastrofo de nukleaj energicentraloj en Fukuŝima, Japanio elmontris, ke nia progreso en uzado de nuklea energio estis magra. La nuntempaj industriaj socioj de ni grave dependas de fosiliaj hidrokarbonaĵoj. Se nuntempaj aŭtomobiloj povas vojaĝi pli malproksime uzante malpli da benzino, tio ne estas pro progreso en motor-teknologio sed grandega progreso en la elektronika teknologio. Tio estas pro malgrandega komputilo kiu kalkulas propocion de aero kaj fuelo kiuj iras en cilindroj kaj determinas ekzaktan tempon kiam sparko bruligu ilin.

Ambaŭ supraj verkintoj lamentas pri halto de pogreso en kosmaj programoj. La plej granda seniluziĝo eble venas pro tio, ke ankoraŭ ne eblas pasigi somerajn feriojn en stacio en orbito de la tero. Post ĉeso de programoj rilate al la usonaj kosmopramoj 'Shuttle', tiel ŝajnas, ke multaj el atendoj de pasintuloj kiel vojaĝo de homoj al la planedo marso ne plu realiĝos en de ili deziritaj tempoj.

Malgraŭ tio ĉio, mi mem ne konsideras tion ĉion kiel manko de progreso. Progreso okazas. Ekzemple kelketaj kampoj en kiuj progreso dum la pasintaj jardekoj estis pli-malpli laŭ atendo (kaj eĉ pli ol ĝi) estas informadika, telekomunika kaj elektronika teknologioj. Progresoj en tiuj kampoj estas jam ebligante, ke oni hodiaŭ havu relative potencajn komputilojn kiel poŝtelefonojn. Ke oni metu malgrandegajn kaj ne tro energi-konsumantajn komputiletojn en multajn aparatojn; de la hejmaj kuirfornoj kaj lavmaŝinoj ĝis personaj aŭtomobiloj. Uzante kalkulopotencojn de tiuj komputiletoj oni estas grande pliboniginta rendimenton kaj funkciadon de tiuj aparatoj diversaspekte. Laŭ mi, nur estas bedaŭrinda, ke malgraŭ tiom da progreso en kampoj de la komputado kaj la elektroniko ankoraŭ robotoj ne estas aperintaj en niaj ĉiutagaj vivoj tiel kiel oni imagis pasintece.

Multaj el antaŭdiroj de pasintuloj ne estas realigitaj ĝis nia tempo. Sed tio ne signifas, ke ni ne estas progresintaj. Tio nur signifas, ke progresoj estis aliloke kaj/aŭ aliskale.