e-planedo

vidpunktoj el la esperantistaro

la 16-an de Februaro 2019

Karles: Manifestacio kontraŭ la juĝado de sendependistoj

16 Februaro 2019, 20:52

Ĉirkaŭ duonmiliono da homoj  kunkrias en Barcelono por la liberigo de la politikaj prizonuloj kaj por la rajto al memdetermino

Kunvokis: Kataluna Nacia Asembleo, Òmnium Cultural, Junts x Cat (dekstraj katalunistoj), ERC (maldekstraj respublik-katalunistoj), CUP (maldekstraj sendependistoj), Crida Nacional (Kataluna Alvoko), Catalunya en Comú (maldekstruloj de Katalunio), Acció Escolta (Skolta Movado), Kataluna Asocio por la Civilaj Rajtoj, Intersindical (Intersindikato) kaj USTEC (Sindikato de Instruado-laboristoj).

Fonto: Vilaweb 





la 14-an de Februaro 2019

Karles: La cançó dels indignats / La kanto de la indignuloj

14 Februaro 2019, 17:41

Tot el poble cantarà / Kantos la tuta popol'
Kantos la tuta popol'
melodion de l'indignad',
Katalunio nun ribelas,
luktas por la liberec'.
Resonu  ĉiu korbat'
kiel tamburoj mil
ke nova tag' komencu tuj
dum eliro de la sun'.
Vi batalos apud mi
en la forto kaj unuiĝ';
preter ajna mensogado
kaj perfort' estas la pac';
ridetu, levu vin
batalu por liberec'!
Kantos la tuta popol'...
Kun niaj fortoj en komun'
malamik' ne paŝos plu;
la fia lud' kaj la trudad'
ne silentigos nin;
man' ĉe mano rompos ni
katenon de subpremad'!
Kantos la tuta popol'...
Adapataĵo de La cançó del Poble de la muzikkomedio
“Els Miserables” (La Mizeruloj), de Claude-Michel Schönberg

Legu ĉi tie la katalunan tekston de la kanto

la 9-an de Februaro 2019

Karles: Varoufakis, la intervjuo de 2017 pri Katalunio

09 Februaro 2019, 15:11

diumenge, 10 de setembre de 2017

Varoufakis: Madrid volas frakasi Katalunion por doni al ĝi lecionon (parto 1)

Intervjuo al la greka eksministro pri financoj, kiu kritikas la administradon de la registaro de Rajoy rilate al la kataluna krizo.

Carlos Carnicero Urabayen. Ĵurnalisto kaj politika analizisto


For de la povo sed ne de la fokuso, Yanis Varoufakis (Ateno, 1961) plu tenas vigla sian kapablon provoki kaj havi proprajn analizojn, ege malsamaj al tiuj de la establishment de Europa Unio: " Se Katalunio sukcesus sendependiĝi, oni trovus konvenan rimedon por, en kvin minutoj, peti la aliĝon kaj esti reakceptata". La Europa Komisiono faradas male disde 2004...
Legu la tutan blogeron: parto 1, parto 2, parto 3

la 5-an de Februaro 2019

Karles: La Canadenca, 100-a datreveno de la 8-hora labortago

05 Februaro 2019, 19:53

Hodiaŭ estas la centjariĝo de unu el la plej gravaj atingoj de la kataluna laborista movado



Antaŭ cent jaroj komenciĝis la efektiviĝo de unu el la plej gravaj atingoj de la kataluna laborista movado: La striko de La Canadenca. La 5-an de februaro de 1919, la laboristoj de la elektrokompanio Regs i Força de l'Ebre, kromnomata La Canadenca (La Kanada) komencis strikon por solidariĝi kun ok kamaradoj, maldungitaj post plendado pri malaltigo de ilia salajro kaj petado la subtenon kaj konsilon de la sindikato CNT. "La kompanio planis proponi kontrakton laŭ nedifinita tempo sed unuflanke dekretis malpliigon de la salajro de 150 al 125 pesetoj ", rakontas la historiisto Xavier Díez. Je la komenco de la protesto, la kompanio respondis maldungante cent kvardek laboristojn el la fakturado-sekcio. Tio rezultigis en totalan strikon.

La respondo evidentigis la miopion de la mastraro antaŭ la forto de CNT kaj la anarkosindikatisma movado." Oni ne sufiĉe eksplikis ke, dum aŭtuno de 1918, estiĝis laborista ribelo en Andaluzio en kiu, tre multaj anarkiistoj sindediĉis al okupado de teroj kaj deprenado de la propietaĵoj de latifundi-mastroj. Multaj el tiuj laboristoj, kontinuaj kaj portempaj, tre radikalaj kaj el diversaj originoj, venis al Barcelono kaj koncentriĝis ĉirkaŭ la sindikato CNT". rakontas Díez.

Neniu kapablis antaŭvidi ke tiu striko, minoritata kaj improvizita en la komenco, etendiĝus kiel fajro sur seka pajlo kaj finiĝus ŝanĝante la historion. La 21-an de februaro, la Sindicat Únic d'Aigua, Gas i Electricitat (Sindikato Unika pri Akvo, Gaso kaj Elektro) de CNT deklaris strikon en la tuta sektoro kaj en la entreprenoj kiu formis La Canadenca-n. La 23-an ĝi etendiĝis al pliaj sektoroj de la urbo kaj la laboristoj okupis la kompanion. Unue oni agis per partaj mallumigoj sed baldaŭ ili iĝis preskaŭ totalaj. Krom tio, oni sabotis kaj bojkotis. La manko de elektro kondukis al paralizo de transporto, kiu, siavice, paralizigis, ekzemple, la distribuon de nutrovaroj.
Pro ĉio ĉi, vendejoj fermis kaj ankaŭ teatrejoj kaj kinejoj. Fakte paraliziĝis eĉ bazaj servoj kiel la kolektado de urbaj rubaĵoj. Tio kio komenciĝis kiel laborista striko, fine damaĝis gravegajn sektorojn kaj blokis la tutan urbon. La reago al tio ĉi estis aŭtoritata subpremado. Oni deklaris milito-staton kaj la armeo de Milans del Bosch rekte intervenis. La interveno rezultis en la enprizonigon de inter 3.000 kaj 4.000 strikantoj.

La mastraro prezentis ultimaton la unuan de marto kaj informis la laboristojn ke, tiuj kiuj ne venos al la laborejo antaŭ la tago 6, estos maldungitaj. Tamen, tio utilis al nenio. La situacio, pli kaj pli konflikta, evoluis tiel ke la hispana registaro, prezidita de Romanones, dekretis, meze de marto, labortagon maksimume 8-horan, la liberigon de la prizonuloj, plialtigon de la salajroj, legalan kapablon de la sindikatoj por intertraktado kaj reenpostenigon de la maldungitoj. " La hispana ŝtato estis la unua eŭropa lando kiu aprobis la 8-horan labortagon en ĉiuj sektoroj, kvankam paralele, Finlando sekvis la saman procezon". Rakontas Díez.

La motivo de tiu decido estis eviti la kompletan senordiĝon kaj ke la striko etendiĝu al la cetera Hispanio. La etoso estis malfacila kaj malstabila. Rilate al la nacia afero, en tiu epoko fiaskis la projekto de kataluna statuto kaj la hispana ŝtato estis deklarinta la nuligon de la konstituciaj garantioj pro timo al sendependisma ribelo. Samtempe en la tiama Eŭropo formiĝadis ŝtatoj: Islando, Pollando, Baltaj Landoj,...En la socia tereno, post la eksplodo de la Rusa Revolucio, ekestis en la burĝaj rondoj vera paniko al laboristaj revolucioj, des pli pro la malkontento de la laboristoj post la malpliigo de ilia aĉetkapablo en la lastaj jaroj. Samepoke eksplodis ankaŭ la Espartakista Ribelo de Berlino en januaro kaj en Italio estis okupataj multaj fabrikoj. Sume al tio, la Tragika Semajno, okazinta dek jarojn antaŭe, estis forte impresita en la memoro de la burĝaro.

Fonto: Vilaweb

la 2-an de Februaro 2019

Ĝirafo: James Joyce & Esperanto (4): datrevene

02 Februaro 2019, 19:16

Jen nova afiŝo, okaze de la naskiĝtago de James Joyce:

James Joyce, 2 Februaro 2019, de Antonio De Salvo (Esperanto-vivo)

Enestas referenco al mia bibliografio ...
... kaj du pluaj referencoj:
Literatura Foiro, n-ro 275, 2015, p. 118-123 (kun foto)
Literatura Foiro, n-ro 276, 2015, p. 182-184
Enestas ankaŭ teksto "La ekstravaganca Joyce" el Bulteno de Triesta Esperanto-Asocio/ TEA, 2014-9/10, p. 2.

Ankaŭ du anglalingvaj citaĵoj--el Ulysses kaj Finnegans Wake--troveblas en tiu afiŝo kaj en mia bibliografio.

Karles: Memdetermino estas rajto

02 Februaro 2019, 9:15

Foto de Mon Cardona. 
...


la 1-an de Februaro 2019

Karles: Kunvokita ĝenerala striko por la 7a de januaro

01 Februaro 2019, 16:06


la 31-an de Januaro 2019

Karles: Nova enketo en Hispanio kaj Katalunio

31 Januaro 2019, 18:23

Se hodiaŭ okazus elektoj...

En Hispanio
Venkus PSOE (maldekstra) sekvita de Ciudadanos (dekstra) kaj Podemos (maldekstra). PP (dekstra) situiĝus en kvara pozicio kaj VOX (ekstremdekstra) en kvina.

En Katalunio venkus ERC (maldekstra) sekvita de PSC (maldekstra) kaj En Comú-Podem (maldekstra). En kvara pozicio estus Ciutadans (dekstra), kvina PDeCAT (dekstra) kaj sesa PP (dekstra).

Por pli legi (katalune) kun grafikaĵoj, klaku ĉi tie

la 27-an de Januaro 2019

Karles: Aktivismo en Amer, kataluna urbo

27 Januaro 2019, 19:34

Civitanoj de Amer disvolvis aktivaĵon por memorigi ke katalunoj daŭre klopodas por siaj rajtoj. El altaj balkonoj oni malvualis portreton de la ekzilita kataluna prezidanto Carles Puigdemont kun la moto Ni ne rezignas





La portreto aludas al jena video: 


la 23-an de Januaro 2019

Karles: PEN-Internacia kritikas la limigojn al esprimlibereco en Hispanio

23 Januaro 2019, 14:29

Carles Torner, Jennifer Clement y Àngels Gregori

PEN-Internacia  kaj PEN-Kataluna kritikis ĉilunde la "troajn limigojn" pri la esprimlibereco en Hispanio post konsideri la ekstermezurajn akuzojn de ribelo kontraŭ la prezidanto de Ómnium Cultural, Jordi Cuixart kaj la eksprezidanto de KNA kaj deputito de JxCat, Jordi Sánchez. Tiel deklaris la gvidanto de tiu internacia organizaĵo, Jennifer Clement, dum legado de manifesto.

Tiu teksto "kolektas tre vastan sentemon de la PEN-grupoj de kvin kontinentoj", substrekis la plenuma direktoro de PEN-Internacia, Carles Torner, dum gazetara konferenco en Ateneu Barcelonès, akompanata de la gvidanto de PEN-kataluna, Àngels Gregori. Krom la subskribo de la manifesto fare de PEN-Internacia kaj la 180 PEN-grupoj aliĝintaj al la organizaĵo, 14 landoj kaj unu kontinento sumiĝis al la dokumento por montri specialan engaĝiĝon.

Je unuopula nivelo subskribis la manifeston Suso del Toro, Erri de Luca, José Eduardo Agualusa, Colm Toibín, Mary Ann Newman, Simina Skrabec, Burhab Sonmez, Marjan Strojan, kaj Salil Tripathi. Al tiuj aldonendas la prezidanto Clement, Katlin Kaldmaa, kaj Carles Torner.

Pro ilia engaĝiĝo en la defendo de la esprimlibereco, oni postulas al la hispanaj aŭtoritatoj retiri la akuzojn kontraŭ Sánchez kaj Cuixart kaj "tuj liberigi ilin". "Preter tio ke ili pace manifestis siajn ideojn, ili prizorgis, per sia prezidanteco en organizoj, la liberan ideo-cirkuladon de verkistoj en Katalunio". Tiel konkludas la manifesto legita de la prezidanto de PEN-Internacia.

Fonto: EuropaPress

la 17-an de Januaro 2019

Karles: Memdetermino estas rajto, ne krimo (Video de Kataluna Nacia Asembleo)

17 Januaro 2019, 16:46

la 16-an de Januaro 2019

Karles: Resuma biografio de Raül Romeva, politika prizonulo

16 Januaro 2019, 20:11


Romeva i Rueda, Raül-1554.jpg
Raül Romeva i Rueda (Madrido, 12a de marto de 1971)
Li estas analizisto, ekonomiisto, profesoro kaj politikisto. Inter la 17a de januaro de 2018 kaj la 10a de julio de 2018, li estis deputito en la kataluna parlamento per la elektokoalicio Esquerra Republicana de Catalunya-Catalunya Sí.
Li estis eŭroparlamentano nome de Iniciativa per Catalunya Verds (Iniciativo por Katalunio-Verduloj) inter  2004 kaj 2014. En 2015 li estis la unua en la listo de la sendependisma kandidateco Junts pel Sí por la kataluna parlamento. Li estis ministro pri Eksterlandaj Aferoj, Instituciaj Rilatoj kaj Travideblo de la Generalitat de Catalunya (kataluna registaro) ĝis oktobro de 2017.
Ekde la 23a de marto de 2018 li troviĝas en provizora prizono sen kaŭcio pro ordono de la juĝisto de la Supera Kortumo, Pablo Llarena.
Pliaj informoj en: kataluna Vikipedio

"La hipana registaro de Sanchez Castejón devas liberigi ĉiujn katalunajn politikajn prizonulojn. Estas politika afero kiu bezonas politikan debaton. Oni ne povas intertrakti dum estas homoj en prizono de antaŭ pli ol unu jaro."
Bio de José Bové en: Vikipedio

Karles: 92-a SAT-Kongreso 2019 (Barcelono)

16 Januaro 2019, 11:32

La venonta kongreso de Sennacieca Asocio Tutmonda okazos en urbo Barcelono, historie konata per la kromnomo Fajrorozo pro la eventoj okazintaj dum la tiel nomata Tragika Semajno (klaku ĉi tie)

Plia informado troviĝas en Vikipedio

En 2014, la reĝisoro Manuel Huerga reprenis la kromnomon kaj prezentis filmon por montri la modernan Barcelonon kun iom poezia tono (hispanlingva sed spektinda ankaŭ pro la bildoj). Jen duminuta prezento:

la 15-an de Januaro 2019

Karles: Hispana kaj kataluna en Katalunio

15 Januaro 2019, 20:52

Hispanuniismaj partioj ofte denuncas la diskriminacion de la hispana en Katalunio sed rapida rigardo al kelkaj statistikoj montras la tordigon de la realo. Jen la ĉeesto de ambaŭ lingvoj en diversaj agadkampoj:

En kino:
kataluna 3%
hispana 97%

Juĝaj verdiktoj:
kataluna 8.2%
hispana 91.8%

Varetikedoj:
kataluna 10% (katalune + katalune kaj aliaj lingvoj)
hispana 100%

Leĝoj:
340 leĝoj devigas la entreprenojn uzi la hispanan
24 leĝoj devigas la entreprenojn uzi la katalunan

Ĉeesto de lingvo en televido:
kataluna 19%
hispana 81%

Lingvo de la infanludiloj:
kataluna 10%
hispana 100%

Juraj dokumentoj:
katalune 9.4%
hispane 90.4%

Lingvo de la videoludoj:
kataluna 9%
hispana 93%

Instrukciaj libroj kaj retpaĝoj pri automobiloj:
kataluna 0%

La informoj estis reproduktitaj el diversaj ĵurnaloj kaj publikaj institucioj, inter kiuj Plataforma per la llengua (Platformo por la lingvo [kataluna])


la 14-an de Januaro 2019

Karles: Kataluna vikipedio: 600.000 artikoloj!

14 Januaro 2019, 21:08

La kataluna Viquipèdia jam akumulas 600.000 artikolojn kaj eniras la grupon de la 20 lingvoj plej uzataj en Wikipedia. Entute estas 303 lingvaj versioj de tiu populara libera enciklopedio. La kataluna versio troviĝas ĝuste post la serba kaj antaŭ la norvega. La nombro de editintoj estas 300.000 ekde ĝia apero en 2001. En 2018 ĝi ricevis 196,5 milionojn da konsultoj kaj tio signifas ke ĝi estas la 36a lingvo plej legita.

Resultado de imaxes para viquipèdia

Fonto: Vilaweb

la 11-an de Januaro 2019

Ĝirafo: Karel Čapek & Esperanto (18): Rakontoj el la 1a & 2a poŝoj

11 Januaro 2019, 19:12

Rakontoj el la unua poŝo kaj Rakontoj el la dua poŝo de Karel Čapek (en Esperanto-traduko de Josef Vondroušek) konsistas el 48 filozofi-konceptaj detektivaj rakontoj. Vladimir prilaboris ĉiujn tekstojn kaj multajn sonregistraĵojn por Ipernity.

Pavla Dvořáková informas, ke ĉi tiu afero estas nun plej ĝenerale kaj konvene havebla: vidu anoncon:

Karel Čapek (9.1.1890-25.12.1938) - "Rakontoj el la unua kaj el al dua poŝo!" - SENPAGE ELŜUTEBLAJ 48 tekstoj kun sonregistraĵoj !!

... kiu kondukas ĉi tien.

Jen tekstoj.  Jen sonregistraĵoj.

Por ĉio kune --> jen, poste alklaku Stáhnout pomalu (1,8 GB).

la 8-an de Januaro 2019

Karles: Antikva poŝtkarto de urbo Sabadell

08 Januaro 2019, 18:33


..



Fonto: Ebay

la 4-an de Januaro 2019

Karles: Txarango kun la luno en akvo (kanto e-subtekstigita)

04 Januaro 2019, 3:30



Se esperanto ne aperas aŭtomate, musumu sur "captions" por malfermi la lingvomenuon

la 3-an de Januaro 2019

Ĝirafo: Raymond Schwartz: La Rido kaj Vervo (retejo)

03 Januaro 2019, 10:49

Jen retejo dediĉita al dokumentado de esperantisto-verkisto-humuristo Raymond Schwartz:

La Rido kaj Vervo de Raymond Schwartz

Enestas biografiaj informoj, listo da libroj, specimenoj, omaĝoj, informoj pri la kabaretoj, La Pirato, ktp.

la 2-an de Januaro 2019

Karles: Sondado: Hispanio navigas dekstren, Katalunio maldekstren

02 Januaro 2019, 13:13

Laŭ informo aperinta en la hodiaŭaj ĵurnaloj, la ekstremdesktra partio VOX pafkreskas laŭ la inklino al balotado kaj pligrandigas la avantaĝon de la dekstraj konservativaj partioj, laŭ lasta sondado en Hispanio.
VOX enirus la hispanan parlamenton kun inter 43-45 sidlokoj.
Tiu fenomeno jam okazis en Andaluzio (aŭtonoma komunumo en la sudo de Hispanio), kie, danke al sukceso de VOX, la dekstraj partioj finigis la 36-jaran regadon de PSOE.

Pli detale:
PSOE estus en Hispanio la partio plej voĉdonata (92-96 deputitoj) sed senpova okaze de alianco de la konservativuloj (70-74 + 66-70 + 43-45)*.
En Katalunio a maldekstra ERC kreskus je kosto de la naciisma konservativa PDeCAT, kiu perdus preskaŭ la duonon de la ĝisnunaj voĉdonoj, Tiel ke ERC havus nun 12-14 deputitojn (antaŭe 9)

*(Absoluta majoritato: 176 deputitoj)