e-planedo

vidpunktoj el la esperantistaro

la 24-an de Majo 2016

Akvosfero: restas premsento

24 Majo 2016, 1:39

restas premsento
sen memoro de l’sonĝo ―
mallonga nokto

la 23-an de Majo 2016

Ĝirafo: William Auld & malaperintaj retejoj

23 Majo 2016, 16:27

Kiam valora Esperanto-tema retejo malaperas kaj ne reaperas, kelkokaze oni povas retrovi la perditajn retpaĝojn per "Wayback Machine" ĉe archive.org, sed ne ĉiuokaze.

La jena grava dokumentejo malaperis: Literaturo en nia Esperanto-mondo (literaturo.dk). Mi retrovis plurajn retpaĝojn el la fantom-interreto, sed la plej multaj malaperis. Skanado kaj preparado de verkoj kiujn mi fakte posedas estas temporaba afero.

Jen enhavtabelo de la malaperinta retejo: Literaturo en Esperanto el la tuta mondo.

Mi ĵus enretigis la jenan eseon:

Se vi havas neretroveblan tekston kiu ne aperas aliloke en la Interreto, bonvolu provizi ĝin laŭdezire.

Komence, mi ŝatus reakiri bitigitan tekston de "Pri la tradukado de poezio" de William Auld. Mi ne scias, ĉu ĝi aperis en iu libro kiun mi ie posedas.

la 21-an de Majo 2016

Ĝirafo: Harmony of Babel

21 Majo 2016, 9:02

Harmony of Babel: profiles of famous polyglots of Europe
by Kató Lomb. translated from the Hungarian by Ádám Szegi, edited by Scott Alkir.
Berkeley; Kyoto: TESL-EJ Publications, 2013.

It should be no surprise that this is a Hungarian work. Hungary is not only linguistically isolated from Europe but for a large chunk of the 20th century it was the de facto cultural capital of the Esperanto movement.

Esperanto is mentioned by several interviewees. But see also especially the section "Does Latin have a present? Will Esperanto have a future?".

Contents: 

The Sun Is Shining 7

Polyglots: Old and New 11

Cardinal Giuseppe Mezzofanti (1774 –1849) 19
Sándor Kőrösi Csoma (1784 –1842) 47
Rasmus Christian Rask (1787–1832) 51
Heinrich Schliemann (1822–1890) 52
Ármin Vámbéry (1832–1913) 57
Alexander Lenard (1910 –1972) 64
What Is the Good Language Learner Like? 69

An Imaginary Report on a Round Table of Polyglots 81
Introducing the participants 83
When can we say we know a language? 139
Which is the most important language skill:
     grammar, vocabulary, or good pronunciation? 148
What method did you use to learn languages? 153
Has it ever happened to you that you started
     learning a language, but could not cope with it? 162
What connection do you see between age and language learning?
Is your knowledge decreasing with age? 164
Does Latin have a present? Will Esperanto have a future? 169
Are there “easy” and “difficult,” “rich” and “poor,” “beautiful”
     and “less beautiful” languages? 179
What is multilingualism good for? 188
Why Is Language Instruction Ailing in Hungary? 197

Selected References 213

Ĝirafo: Psychoanalyzing Karinthy

21 Majo 2016, 8:43

Many Hungarian intellectuals of the early 20th century were influenced by psychoanalysis, Frigyes Karinthy included. He incorporated psychological themes in his serious and parodic works. Karinthy was a humorist, but the reviewer of this book seems to be lacking in that department. In the reviewer's "professional" estimation Karinthy is judged to have been even prior to the brain tumor "of an extremely psychopathic disposition with morbid hyperexcitability." This diagnosis is itself hilarious.

Review: A Journey Round my Skull by E. J. (1940), International Journal of Psycho-Analysis, 21: 246-247.

This much advertised book is written in a sensational way about a sensational theme. It describes how the author, an Hungarian man of letters, gradually became aware of having a cerebral tumour, and his mental experiences during a long and dangerous operation without an anæsthetic. The experience is certainly remarkable and poignant enough to make a description of it by a really observant man one of great interest. In the present case, however, the patient appears already to have been of an extremely psychopathic disposition with morbid hyperexcitability. The mental experiences he describes, therefore, are only in part direct responses to the remarkable current situation, being in large part made up of fears, resentments, and blindnesses arising from characteristics of his own personality. These extraneous features impair the interest inherent in the description of the experiences, but on the other hand, they furnish material of interest for any psychologist whose attention is specially aroused by the story.

la 18-an de Majo 2016

Eriketo: Mesaĝo de Paco kaj Bonvolo de la Junularo de Kimrio al la mondo... en Esperanto

18 Majo 2016, 9:11

"Elekto kaj Konscienco" estas la titolo de mesaĝo de paco kaj bonvolo eldonita hodiaŭ de la junularo de Kimrio al la junularo de la mondo.

La mesaĝo, verkita en la kimra lingvo de gimnazianoj ĉe Nordkimra lernejo, aperas ĉi-jare por la unua fojo en Esperanto.

Ekde 94 jaroj la organizaĵo Urdd Gobaith Cymru (Kimra Junulara Ligo) eldonas ĉiujaran pac-mesaĝon. Ĝi celas kunigi la internacian junularon en la intenco labori por pli paca mondo.



la 30-an de Aprilo 2016

Karles: Barcelono, la ĉefurbo en du minutoj

30 Aprilo 2016, 9:36

la 5-an de Aprilo 2016

Ĝirafo: Omaĝe al Kálmán Kalocsay (5)

05 Aprilo 2016, 17:53

Estas multaj trezoroj en la 8-voluma Omaĝe al Kálmán Kalocsay: el Abaújszántó ĝis la Esperanta Parnaso: pri la vivo kaj plena verkaro de D-ro Kálmán Kalocsay; komp. Ada Csiszár (Budapest: A. Csiszár / KAL-ĈI-Dokumentaro, 1998-2002).

Jen du eroj, kiujn mi enretigis:
“Flava Rozo” estas karesnomo kiun Kalocsay donis al paciento; ankaŭ ĝi estas titolo de romano de Mór Jókai. Kalocsay ankaŭ vortludis per la lasta verso de La Tragedio de l' Homo. Konstateblas la afableco de la personeco kaj profesia mieno de Kalocsay.

Ĝirafo: Omaĝe al Kálmán Kalocsay (7)

05 Aprilo 2016, 17:52

Aperis interrete:

Omaĝe al Kálmán Kalocsay: el Abaújszántó ĝis la Esperanta Parnaso: pri la vivo kaj plena verkaro de D-ro Kálmán Kalocsay; komp. Ada Csiszár. Budapest: A. Csiszár / KAL-ĈI-Dokumentaro. Volumo 4. La proza verkisto kaj tradukinto; 2000. 75 p.  

Ĉi tiu volumo, kiel la antaŭaj, enhavas valoregan materialon. Jen la precipaj enhavoj:

Ĉapitro 9: La proza verkisto

9.1 Enkonduko
9.2 La eseisto Kalocsay (G. Miĥalkov) (p. 4-10)
9.3 Eseoj kaj artikoloj pri literaturo
9.4 La severa recenzanto (14-23)
9.5 Portretoj verkitaj de Kalocsay (24-28)
9.6 Eseoj kaj artikoloj pri la Esperanta poezio (29-30)
9.7 La observanto (31-36)
9.8 Artikoloj pri diversaj temoj (37-38)
9.9 Diino Hertha

Ĉapitro 10: La proza tradukinto

10.1 Enkonduko
10.2 La paĝio de l’ reĝino
10.3 Du kokcineloj; La montro
10.4 Morgaŭ matene (47-48)
10.5 Arthistorio I
10.6 Vivo de Arnaldo [Mussolini] (51-52)
10.7 Rozinjo
10.8 Prozaj tradukoj de Kalocsay (54-56)
10.9 El la fruaj prozaj tradukoj de Kalocsay: Mór Jókai: "Kiun el la naŭ" (57-61)

Ĉi tiu volumo eble estos la plej utila por eltrovi, kion pensis Kalocsay pri verkistoj esperantistaj (ekz. Ferenc Szilágyi, Lajos Tárkony) kaj neesperantistaj (ekz. Endre Ady).

la 22-an de Marto 2016

Ĝirafo: Nazim Hikmet en Esperanto

22 Marto 2016, 1:39

Antaŭ ol mi lernis pri la persekutita turka poeto Nazim Hikmet anglalingve, mi eltrovis lin pere de Kálmán Kalocsay:

La mesaĝo de Nazim Hikmet de Kálmán Kalocsay

Mi ĵus enretigis la jenan:

La Ventoj de Lados” de Nazim Hikmet (el la turka), trad. Aldo de’Giorgi

 Koincide, mi ĵus trovis la jenan filmon kun subteksto (lingve neperfekta) en Esperanto:

la 20-an de Marto 2016

Ĝirafo: The Karinthy Connection

20 Marto 2016, 16:08

Ironically, the links in this chain are very difficult to trace. There was a weekly radio program broadcast on 612 ABC Brisbane, Queensland, Australia titled "The Karinthy Connection".  This apparently was the first broadcast:

612 ABC Brisbane
Drive with Matt Webber
3:00pm - 6:00pm

The Karinthy Connection
12 April 2011 , 6:18 PM by nicole gundi

In 1929, Hungarian writer and poet Frigyes Karinthy wrote a short story called Chains.

Few people know of the book or the author but you would know the phrase he coined, “six degrees of separation”.

Welcome to The Karinthy Connection.
Finding all the programs in the series is not easy. One can only trace them backwards. The last program I was able to find was this, but without a backward link:
Drive with Matt Webber
3:00pm - 6:00pm
The Karinthy Connection with Bern
13 December 2011 , 7:08 PM by Bern Young
This is the previous installment:
The Karinthy Connection with Russell Thomas
09 December 2011 , 1:10 PM by Bern Young
This is the still previous installment, with the customary introduction. From here you can trace the series back to the beginning, episode by episode:
Drive with Matt Webber
3:00pm - 6:00pm
The Karinthy Connection with James Reyne
29 November 2011 , 7:23 PM by Bern Young

In 1929, Hungarian writer and poet Frigyes Karinthy wrote a short story called "Chains". Few people know of the book or the author but you would know the phrase he coined, "six degrees of separation".

This is The Karinthy Connection.

Every Tuesday after 5.30pm, a music lover is invited onto Drive with Bernadette Young to continue the musical chain.
If the series picked up again in 2012, I don't have the patience to hunt it down. I cannot find it in the current or recent programming of the station. There is or was a separate program on this station called "The Chain", but whether this was inspired in any way by the same idea I do not know.

la 15-an de Marto 2016

Ĝirafo: Károly Bodó (1903-1963)

15 Marto 2016, 10:58

La nura enhavo de la koncerna artikolo en Vikipedio estas teksto el la Enciklopedio de Esperanto de 1934:

 BODÓ Károly, hungaro, oficisto. Naskiĝis en 1903 en Monor. Esperantisto de 1921. Resp. redaktoro de Literatura Mondo dum ĝia dua periodo; noveltradukoj ankaŭ en Hungara Heroldo. Varbis por Esperanto kelkajn hungarajn verkistojn. Siajn unuajn tradukojn li kontribuis al Literatura Mondo (unua periodo), kaj en 1926 aperis liatraduke novelaro de F. Karinthy, Norda vento. Tiuj tradukoj jam pruvis neordinaran talenton, kiu brilis en lia traduko de la profunda Babits-romano, La Cikoni-kalifo, (1929) kaj trovis entuziasman laŭdon ĉe recenzistoj kaj la Akademio. En 1933 li amplekse kunlaboris al Hungara Antologio per noveltradukoj, kiuj neniel perfidas liajn antaŭajn sukcesojn. Kio karakterizas liajn laborojn, tio estas unue, trafgusta elekto de tradukindaj verkoj, kaj due, naturstila rekreo de la originalo, tiel ke ĝi ŝajnas nova originalo Esperanta. Ligate per literaturaj laboroj, la Budapestaj Esperantaj verkistoj ricevis ian similecon de stilo, kiu ne estas facile difinebla, kaj kies rekoneblo ne dependas simple de konata neologismo; ĉar tio ja ne estas trajto de la Bodó-verkoj. W. B. JOHNSON.
Troveblas ankaŭ informoj en la anglalingva Concise Encyclopedia of the Original Literature of Esperanto, 1887-2007 de Geoffrey Sutton.

Aldone al la famaj tradukoj de Norda Vento kaj La Cikoni-Kalifo, Bodó tradukis romanon de Zsigmond Móricz, Malriĉaj homoj. Bodó-n diskutas Ludwig Totsche (Lajos Tárkony) en kritika verko De paĝo al paĝo (1932). (Jen la libro mem, v. p. 29-37)



Kálmán Kalocsay poemis en Rimportretoj (1934):

            IX.

Bodó — aspektas li infano,
Verŝajne li algluis barbon,
Kiam li faris voĉo-varbon,
Esti Lingva-Komitatano.

El Karinthy kun forta mano
Traduke falĉis tutan garbon,
Bodó — aspektas li infano,
Verŝajne li algluis barbon.

En la kolora stilfontano
Kuraĝe miksas li la farbon
Kaj rampis li sur laŭro-arbon
Per dono de l' Babits-romano.

Bodó — aspektas li infano.

*

Mi devas emfazi la kontribuon de Bodó al Hungara Antologio (1933). Sed nun pli urĝas la fakto, ke mi ĵus tralegis lian tradukon la novelaron Norda Vento (1926) de Frigyes (Frederiko) Karinthy. Min inspiris ne nur la genio de Karinthy, sed la beleco de lingvaĵo de la tradukoj de Bodó. Tial la ĉi-jena fokuso.

la 13-an de Marto 2016

Ĝirafo: Igor Prokop: "Travel to Faremido"

13 Marto 2016, 23:26

Igor Prokop
"TRAVEL TO FAREMIDO"
Acryl on Paper / 56x76cm


Igor Prokop naskiĝis en Budapeŝto en 1953. Jen lia pentraĵo "Vojaĝo al Faremido," sendube inspirita de la verko de Frigyes Karinthy. Jen pliaj informoj:

Igor Eugen Prokop: TRAVEL TO FAREMIDO

Krom arto, li studis biologion kaj filozofion, kiuj rilatas al lia artkoncepto.

La ligataj retpaĝoj estas anglalingvaj. Prokop plu diskutas siajn filozofion kaj arton:

Igor Prokop, Amsterdam Art Magazine, 13 ottobre 2015

Mi ne trovis eksplikon pri la artverko aŭ mencion de Karinthy. Tamen Karinthy vivas!

la 12-an de Marto 2016

Tonyo: Nova vivetapo

12 Marto 2016, 17:37

Hodiaŭ mi komencis novan etapon en mia vivo, kaj mi volas tion komenti al miaj esperantaj amikoj, ĉar probable ĝi havos konsekvencojn ankaŭ en tiu alia faceto de mia agado: hieraŭ estis la lasta tago de mia ĝisnuna, kaj probable eĉ de mia entuta profesia vivo. Mi ĉesas labori kaj kvazaŭ emeritiĝas.

Nu, tiu “kvazaŭ” signifas ke ne temas pri vera emeritiĝo, mi ja ne estas tiom aĝa. Mia entrepreno proponis programon de suspendo de aktiveco, per kiu mi plu restos ligita al ĝi, sed ne devos aliri la laborejon. Evidente, tio kaŭzas ekonomiajn sekvojn, ĉar mia enspezo suferos relative altan eltranĉon, sed post iom zorga pesado, ankaŭ pro la imageblaj malcertecoj de la nova situacio, mi konkludis ke la paŝo meritas la penon, kaj decidis akcepti la proponon.

La lastaj semajnoj estis sufiĉe nervozigaj, kiel vi povas imagi. Hieraŭ vespere mi adiaŭis plej multajn kolegojn, kun kiuj mi tiom kunspertis. Ankoraŭ la venontan lundon mi iros en la oficejon, por fina adiaŭo, kaj por festi, kune kun aliaj kolegoj sekvontaj la saman vojon, sed ĝuste post tio mi komencos restantajn feriojn kaj ĉe la fino de la monato mi oficiale havos liberecon elekti mian estonton.

Mi konscias ke iel mi povas min konsideri privilegia, ĉar mi havis la ŝancon elekti, sed samtempe la nova etapo malfermas ĉiajn malcertecojn, personajn kaj aliflankajn.

Kion konkrete tio signifos pri mia esperanta agado? Nu, mi ankoraŭ ne scias. Dum la lastaj monatoj mi spertadis plurajn ŝanĝojn en mia vivo, ofte neatenditajn, kaj aliaj duone sin anoncas por venontaj monatoj, ke mi preferas ne tro antaŭvidi nek plani, sed rezervi ioman tempon ĝis kiam mi povos preni decidojn. Mi certe havos plian liberan tempon, kaj do povos dediĉi parton al pluraj facetoj de mia esperanta vivo kiujn mi ne povis ĝis nun tiom zorge plenumi, kiom mi estus ŝatinta. Sed hodiaŭ ne demandu al mi kiujn.

Escepte de tiu ĉi blogo, kiun mi tro longe neglektis dum la lastaj monatoj. Ĝi ja devus sperti renaskiĝon, kaj servu tiu ĉi teksto por inaŭguri tiun ĉi novan etapon. Hej, mi revenas kun forto.

la 11-an de Marto 2016

Emanuelo Arbaro: Arbara Esperanto: nova dialekto de Esperanta lingvo

11 Marto 2016, 16:20

Kiel ĉiu esperantisto, mi jam pensis pri la elektoj de Zamenhof dum lia kreado de nia kara lingvo. Kaj, estante lingvokreisto (mi kreas la seninternacicelan Geloton), kaj amatoran interlingvistikiston (mi ŝatas kompari la IHLojn, ĉefe Esperanto, Volapuko, Okcidentalo kaj Kotavao), mi eble pli akre ankoraŭ petis al mi ol «normala» Esperantisto tiun demandon: ĉu vere la elektoj de Zamenhof estis la plej taŭgaj? Kion mi ŝanĝos, se mi povus?

Iom post iom, ekaperis miamense reformojn, kiujn mi farus, se la tuttera Esperantistaro venus ĉe mi kaj dirus:

«Ho klerulo inter la kleruloj! Ho granda posteulo de Zamenhof! Ho suno brilanta super Esperant-uj/i-o! Dio aperis en niaj revoj, kaj li malfermis niajn okulojn. Ni estis en profunda nokto, sed nun ni vidas kiel tagmeze (sed kun sunokulvitroj, ĉar tagmeze la suno brilas tro forte)! Ni nun scias ke, se la finan venkon ni ne ankoraŭ atingis, estas, kiel diras la Idistoj, pro detaloj en la gramatiko kaj vortprovizo de Esperanto. Kiel povintus ni esti tiel blindaj? Sed la blindeca epoko ĵus finiĝis, kaj nun ni petas al vi, ho moŝto el la moŝtoj, proponi al ni novajn regulojn, por ke, sekvante ilin, ni pacigos la mondon.
— Nu, jam temp' está, ŝafaro mia, respondus mi! Ĉu vi vere bezonis ke Dio mem parolu por vidi la nemalvideblaĵojn? Ĉu ve ne havas cerbon por pensi, okulojn por vidi, orelojn por aŭdi, kaj muzikon por danci? Tamen, mi estas pardonema, kaj mi scios memori ke ne ĉiu povas havi mian grandan penspovon. Trankviliĝu, mi ne punos vin. Sed malfermu finfine viajn orelojn, eltiru viajn skapolojn de kamelo, viajn vakstabulojn aŭ, por la modernuloj, viajn pergamenojn, kaj notu la reformojn de Esperanto kiuj atingigos al ĝi la mondan rekonon! Bone rigardu viajn najbarojn, memoru iliajn vizaĝojn kaj nomojn, ĉar en la estonteco ili estos en la historiaj manlibroj.»

Malfeliĉe, mi ne scias kial, tiu tago neniam alvenis, kaj mi ekdubas ke ĝi neniam alvenos. Ĉar mi fakte estas tre pardonema, mi decidis ne puni la Esperantistaron, kaj ne aldoni dividon al ĝia movado. Eĉ se ja mi povus, mi do ne eniros kape de miaj zombiaj legioj ĝis la Akademio por altrudi perforte la plibonigojn, kiujn paca provo ne sukcesis adoptigi, antaŭ ol sidi sur la mondan tronon, kie mia vera rango estas.

Anstataŭ, mi decidis proponi miajn reformojn ne kiel proponoj por ŝanĝi la fundamentan Esperanton, kiun mi daŭre uzos kaj propagandos, sed kiel persona dialekto, iomete kiel Arcaicam Esperantom (eghin apartœ shatams) sed sen la ideo krei sociolekton ke aliuloj uzu. Estos nur alia ludo kun lingvo, kiel kiam mi kreas Geloton, kaj ĝi ne havas alian celon ol la amuzo. Kiel en la enkonduko de la libro priskribante Arkaikan Esperanton, mi diru ke tiu blogaĵo indas nur por spertaj uzantoj de Esperanto, mi ne volas krei konfuzon ĉe komencantoj.

Mi ankoraŭ estas verkante ĝin. Ekzemple, mi ne ankoraŭ decidis ĉu mi aldonu predikativan kazon aŭ ne, aŭ ĉu mi aldonu nerealan kondicionalon. Ne hezitu, eĉ se ja estas nur ludo, aldoni viajn komentojn pri miaj proponoj aŭ pri proponoj ke, laŭ vi, mi faru kaj ne faris. Debato povus esti interesa, kaj eble povus plibonigi nian komprenon de Esperanto; por mi, verkante mian dialekton, mi pli bone komprenis la lingvon de Zamenhof, kaj amigis ĝin ankoraŭ pli.

Kiel en la artikolo enkondukinte la «Latino sine flexione» de Giuseppe Peano, mi iom post iom, en tiu artikolo, uzos mian dialekton. Kiam punkto estos eksplikita, ĝi tuj estos uzita. Fine, la artikolo estos skribita tute en Arbra Esperanto.

Alfabeto kaj prononco

Pri alfabeto mi nenion, aŭ kvazaŭ, ŝanĝos. Kontraŭ multaj aliaj, mi tute ne pensas ke la supersignaj literoj estas problemo: ili faciligas la prononcon kaj en la 21a jarcento, ili ne plu estas problemo en libroj kaj rete. Post 20 jaroj, Esperantistoj eĉ demandos sin kial tio estus problemo. Plie, ili estas parto de la identeco de la lingvo.

La nura ŝanĝeto, kiun mi faras estas fakte reiro. Mi scias kial la litero ĥ kvazaŭ malaperis, sed, mi pensas ke se oni permesas prononci ĝin kiel la Franca «r» (/ʁ/) plie de /x/, tio ne plu tro estos problemo. Do, en Arbara Esperanto, la vortoj kiuj origine skribiĝis kun ĥ denove skribos tiele (teĥniko, monaĥejo, ĥemio, ĥoro, …), krom kelkaj esceptoj, kiel «Ĉinio» (kiu do ne denove estos «Ĥinujo»), aŭ kiam estus la kombino «rĥ» aŭ «ĥr» («monarĥo» restos «monarko»).

Substantivoj

Unue, mi aldonas unu kazon. Mia sperto kun Volapuko pruvis al mi ke tute regula kazaro ne malplifaciligas la lernon de lingvo, sed samtempe faciligas ĝian uzon, kaj la frazoj estas malpli pezaj kaj longaj. Se la dativo ne ŝajnas al mi ege utila, la genitivo laŭ mi mankas en Esperanto (la argumentoj de la Uropiistoj ŝajnas ankaŭ ĝustaj); mi do aldonas ĝin kun la finaĵo -k:

NominativoAkuzativoGenitivo
Ununombroĉevaloĉevalonĉevalok
Multenombroĉevalojĉevalojnĉevalojk

Ekzemplo: «Petro havas la libron de sia fratino» estos «Petro havas la libron siak fratinok».

Samtempe, «na» estos oficialigita por marki la akuzativon proprajk nomojk; «ka» estos uzita same por genitivo (kaj do anstataŭigas plejparte «de»). Ili povas esti uzataj se iu ne volas, pro ajna kialo, uzi la kazon (Kotavao uzas tiajn vortetoj por marki la kazojn).

Ekzemplo: «Petro amas Claire-n, la fratino de Klark» estos «Petro amas na Claire, la fratino ka Klark».

Jen kelkaj reformoj por neŭtraligi la lingvon flanke de seksoj.

Unue, «ĝi» ne plu estos uzita nur por objektoj, sed ĝi estos uzita kvazaŭ ĉiam, kaj por ĉiu kaj ĉio. «Li» kaj «ŝi» ne estos forviŝitaj, sed oni plu uzos ilin nur kiam oni volos substreki la sekson priparolatok. Plurale, ili estos «iĝi» (ni vidos poste ke tio ne estas problemo, ĉar «iĝi» kiel maltransitiviganto malaperos), «ili» kaj «iŝi».

Ekzemplo: «Maria estas afabla, kaj ŝi estas mia amiko. Sed ŝi estas amiko kun Laŭra kaj Karlo, kaj mi ne ŝatas ilin.» estos «Maria estas afabla, kaj ĝi estas mia amiko. Sed ĝi estas amiko kun Laŭra kaj Karlo, kaj mi ne ŝatas iĝin.».

Due, la sufikso -iĉ- estos adoptita. Oni uzu ĝin kiel -in- en la fundamenta Esperanto, sed por virigi radikojn. Konsekvence, radikoj sen -iĉ- nek -in- estas ĉiam senseksaj (gramatike; la realaĵo priskribita per la vorto povas esti iĉa aŭ ina, aŭ eĉ ambaŭa).

Ekzemplo: «Li estas mia patro, kaj ŝi estas mia patrino; kune, ili estas miaj gepatroj.» estos «Ĝi estas patriĉo mik, kaj ĝi estas patrino mik; kune, iĝi estas patroj mik.» (oni ankaŭ povas uzi na «li» kaj «ŝi» anstataŭ «ĝi», na «mia(j)» anstataŭ «mik», kaj na «gepatroj» anstataŭ «patroj»).

Verboj

Ĉiu verbo sen alia marko estas transitiva. Por marki, ke verbo estas netransitiva, oni aldonu la sufikson -ig- (kiu en fundamenta Esperanto markas transitivajn verbojn). La celo estas faciligi la uzadon verbojk: oni ĉiam scios ĉu oni povas aŭ ne uzi akuzativon post verbo. Kun -ig-, oni ne povas, sen -ig-, oni povas.

Ekzemplo: «La Germana armeo kapitulacis, sed tio ne pacigis Eŭropon: la malvarma milito tuj komencis» estos «La Germana armeo kapitulacigis, sed tio ne pacis Eŭropon: la malvarma milito tuj komencigis.»

En fundamenta Esperanto, ofte ebligas transitivi transitivan verbon, aŭ maltransitivi netransitivan. Tio ankaŭ eblas en Arbara Esperanto, kun aldono de prefikso ĉ(o)- (ĉ- antaŭ vokalo, ĉo- antaŭ konsonanto).

Ekzemplo: «Li sukcesis manĝigi la bebon: estiĝis granda patra fiereco» estos «Ĝi sukcesis ĉomanĝi la bebon: ĉoestigis granda patriĉa fiereco.».

Vortprovizo

Estigas en la vortprovizo ke mi faris la plej radikalan ŝanĝon. Oni sciu ke radikoj en Esperanto ne estigas neŭtraj. Kelkaj estigas verboj, aliaj substantivoj, kaj aliaj adjektivoj (eble eĉ estas adverboj). Se vi legas hazardan paĝon de vortaro kiel la PIV aŭ la ReVo, vi vidos ke la artikoloj ne ĉiam komencigas per la samaj vortspecoj, kaj tio spegulas fakte la originalan vortspecon de ĉiu radiko. Ekzemple, «manĝ'» estas verbo, «makzel'» substantivo kaj «grand'» adjektivo. Tio jam komencigis en la Universala Vortaro ka Zamenhof, kie la radikoj estigas tradukitaj aŭ per verboj, aŭ substantivoj, aŭ adjektivoj.

En Arbara Esperanto, ĉiuj radikoj estigas substantivaj. Kelkfoje, la senco povigas ŝanĝigi, plejofte kun verboj, sed ne ĉiam. Tio ankoraŭ ne tute klarigas, kaj mi esploru la aferon pli profunde.

Ekzemplo: «Tio detruiĝis per sia aŭtoro» estos «Tio estis detruigita per ĝia aŭtoro» («detruigi» kiu estigus rekta aliformo de fundamenta Esperanto «detruiĝi» signifus na «ĉoestigi destrukto»).

Tabelvortoj

EN la tabelvortoj mi aldonas unu sufikson, «ali-» kaj mi disigas la demandan sufikson (-ou), la objektan sufikson (-o), kaj la personan sufikson (-u).

Ekzemplo: «ni manĝos sur tiu tablo» estos «ni manĝos sur tio tablo».


Mi iom lacigas nun. Mi esperigas ke vi ĝojigis legante tion ĉi! Kiel mi diris antaŭe, ne hezitu komenti, mi estigas ankoraŭ laborigante sur ĝi (en la komentoj mi uzos normalan Esperanton ^^).

Emanuelo Arbaro: Absurdeco kaj ribelo (Albert Camus)

11 Marto 2016, 10:37

«La absurdeco, kiel la metoda dubo, ĉion forpuŝis kaj lasas nin en sakstrato. Sed kiel la dubo, ĝi povas, revenante sur si, orientiĝi nova esploro […]. Mi krias ke mi kredas je nenio, kaj ke ĉio estas absurda, sed mi ne povas dubi de mia krio, kaj mi kredu almenaŭ al mia protesto. La unua kaj ununura evidentaĵo kiu al mi estas donita, ene de la absurda sperto, estas la ribelo.»

Albert Camus, L'Homme révolté (La homo ribelita)

Ĝirafo: Gyula Juhász en Esperanto

11 Marto 2016, 0:30

La hungara poeto Gyula Juhász (1883-1937) ricevis tradukojn de liaj verkoj en Esperanto.

Interrete jen:
... kaj miareteje:
En Hungara Antologio (1933)
En Hungara Antologio (1983):

la 10-an de Marto 2016

Ĝirafo: New publications on interlinguistics & Esperanto

10 Marto 2016, 3:19

Jen lastatempaj verkoj pri interlingvistiko & Esperantologio en la angla / ... both in English:

Towards a Linguistic Worldview for Artificial Languages by Ida Stria (Poznań 2015)

Language communication information: Special issue on interlinguistic and Esperanto Studies / Język komunikacja informacja: Numer specjalny Interlingwistykai Esperantologia #10 (Poznań 2015)

Ĝirafo: Omaĝe al Kálmán Kalocsay (6)

10 Marto 2016, 1:35

Omaĝe al Kálmán Kalocsay: el Abaújszántó ĝis la Esperanta Parnaso: pri la vivo kaj plena verkaro de D-ro Kálmán Kalocsay; komp. Ada Csiszár. Budapest: A. Csiszár / KAL-ĈI-Dokumentaro. Volumo 3. Tradukinto de la Internacia Lingvo; 2000. 153 p.

Mi listigas erojn, kiuj interesas min:

8.11  La tradukado al Esperanto (intervjuo kun Kalocsay) (p. 3)
8.2    Tradukoj el la hungara poezio (listo) (4-23)
               (Ady, Babits, Kassák, Arpád Tóth)
8.5.0 Persekutita poezio (el la krim-proceso K. Bleier) (35)
8.7    La tragedio de l' homo (43-47)
8.8    Hungara antologio  (48-50)
8.82  Versek -- Poemoj / Gyula Juhász: Milyen Volt... / Kia Estis... (51)
8.11  Eterna bukedo (56-57)
8.14  La floroj de l' malbono (66-68)
8.17  Kantoj kaj romancoj (75-77)
8.19  Tutmonda sonoro (81-83)
8.20  Poemoj el la mondliteraturo (84-133a)
8.20.1 El la angla poezio (84-85)
8.20.13 El la franca poezio (90-97)
8.20.14 El la germana poezio (98-107)
8.21   Poemtradukoj de Kalocsay sur diskoj (134-135)

Jen referencoj al Sándor Szathmári:

(1) S. Szathmári skribis pri la tradukoj de Kalocsay [Eterna Bukedo]:

"Ofte mi spertis, ke liaj egiptaj tradukoj estas pli egiptaj , la latinaj pli latinaj ol la originalaj. Mirinde estas, ke li ĉiam trasentis, travivis la etoson, spiriton de la originalo kaj ĝin povas redoni eĉ pli originale, ol la originaloj mem." (p. 57)

(2) "La titolon de la antologio [Tutmonda SonoroEterna Bukedo] proponis al Kalocsay S. Szathmári." (p. 82)

La fonto citita estas S. Szathmári, Paco 1966: 151 (hungara eldono), p. 10.

Mi notas ankaŭ: Ada Csiszár, “La Tragedio de L’ Homo kaj Imre Madách” (Pri la prelego de K. Kalocsay post du jardekoj), Literatura Foiro, 1984: 83, p. 16.


la 7-an de Marto 2016

Ĝirafo: Omaĝe al Kálmán Kalocsay (4): Sándor Szathmári

07 Marto 2016, 4:01

Sándor Szathmári pri Kálmán Kalocsay:

“Mi renkontis lin en ERA, kiu estis tiutempe la plej altnivela hejmo de niaj verkistoj. Li prelegis pri sia tiatempe pretiĝanta Dante-traduko pri la Infero. Tiam mi povis observi lian diablecan vizaĝon: svelta, longa nazo, oblikve suprenkurantaj brovoj. Perfekta Mephisto-masko, kiel iu saĝa, eleganta, malicridetanta diablo de la Infero! La efiko estis plena...”

(Paco 1966, n-ro 151, p. 10- 11)

----------------

“Vivanta Budho; La plej granda nuntempa majstro de nia lingvo.”

FONTO: Omaĝe al Kálmán Kalocsay: el Abaújszántó ĝis la Esperanta Parnaso: pri la vivo kaj plena verkaro de D-ro Kálmán Kalocsay; vol. 1; komp. Ada Csiszár (Budapest: A. Csiszár / KAL-ĈI-Dokumentaro, 1998), p. 47, 114.

Ĝirafo: Omaĝe al Kálmán Kalocsay (3)

07 Marto 2016, 2:43