e-planedo

vidpunktoj el la esperantistaro

la 14-an de Julio 2018

Ĝirafo: Letero al William Auld de Kálmán Kalocsay

14 Julio 2018, 22:10

Jen ĉe mia retejo:

Letero al William Auld” de Kálmán Kalocsay

Kalocsay poeme reagas al la verko La Infana Raso de Auld. (Mi ne scias la originalan daton de verkado aŭ publikigo. Ĝi aperis en la antologio Ora Duopo.)

Kalocsay komence citas Horacon, kaj demandas, kian futuron la homaro ĝuste anticipus. Ĉu ĝi ekstermiĝos per la atombombo? Eble, sed:
Sed tamen vivas en ni naiva fid’,
Voltaire-on citas kun la Madach-a vok’:
“Ĝardenon vian kultivante,
homo, penadu, fidante firme.”
Mencio de ĝardeno aludas al Kandid [Candide] de Voltaire, post aludo al La tragedio de l' Homo de Imre Madách. Sekvas aro da motivoj al pesimismo, kun aserto:
Ne, Auld, ne celon ni plenumas.
Sed tion tuj sekvas:
Tamen, ni rifuzu spite mokon de la voĉo malica
pri la rana perspektivo—ĝi mensogas per sia ver’!
Kalocsay daŭras, citante el versoj de Auld, resumi la historian panoramon, plenplenan da aĉaĵoj, bildigitan de Auld. Kalocsay, ĉerpante el Auld, kontrastas la longdaŭran perspektivon de homsocia evoluado kompare al tiu de la individua homo kiu vivas esence nur dum momento kaj povas nur (sen)pacience sopiri bonfartan futuron.

Ĉiuokaze, Kalocsay omaĝas al la verko de Auld.

Tiu anksio tute aktualas nuntempe, kaj ni pli rajtas je pesimismo, ĉar nia ekstermiĝo ŝajnas kaj efektive probablas pli proksima kaj neevitebla, kvankam ni volus konservi pozitivan perspektivon pri la homa potencialo.

Karles: Hodiaŭ en Barcelono, denove miloj da homoj por la libereco

14 Julio 2018, 21:39

Klaku ĉi tie

Karles: "Eĉ ne unu paŝon malantaŭen" Muzikvideo dediĉita al prizonuloj kaj ekzilitoj

14 Julio 2018, 9:33


Diversaj kantaŭtoroj kaj muzikgrupoj komponis la kanton Ni un pas enrere! por omaĝi la politikajn prizonulojn kaj la ekzilitojn, krom aliajn punitajn sendependismajn gvidaktivistojn kaj la homojn kiuj ebligis la referendumon de la pasinta 1a de oktobro. Els Catarres, Buhos, Brams, Sopa de Cabra, Gossos, Gemma Humet kaj Cesk Freixas estas kelkaj el la muzikistoj.

Lasta bildo => [Us volem a casa = Ni volas vin hejme]

Ĉe Vilaweb eblas legi la tekston de la kanto (en la kataluna)

la 13-an de Julio 2018

Karles: Malkovrita manuskripto kiu konfirmas la naskiĝon de la kataluna registaro en la jaro 1359

13 Julio 2018, 23:45

Escut de la Generalitat a la façana del Parlament

La dokumento, el la dekkvina jarcento, estis misklasigita en la Arkivejo de la Aragona Krono

Manuskripto, kiu estis mise katalogita en la Arkivejo de la Aragona Krono,konfirmas ke La Generalitat (Kataluna Registaro) naskiĝis en 1359. La dokumento, kiu kompilas la originalan normaron de La Generalitat de Catalunya, estis lokalizita de Pere Ripoll, doktoro pri Juro per la Universitato Pompeu Fabra.

La manuskripto, nomata Llibre dels vuit senyals (Libro de la ok signaloj), estis verkita inter 1415 kaj 1425.

Ripoll trovis la manuskripton dum lia laborado pri sia tezo "Llibre dels Vuit Senyals (15th century): an Edition, Legal and Comparative Study", en kiu li planis studi la instituciojn aperantajn en tuta Eŭropo kun celoj similaj al tiuj de la Diputació General (Generala Deputitejo aŭ Kataluna Registaro, nome Generalitat).
La tezo atingis la poentrangon "eminenta"- kun laŭdo (cum laude).

La eltrovaĵo permesos studi la ĝerman jurreĝimon de La Generalitat. Oni ĝin redaktis responde al la nekomprenemo kiun la Ĝenerala Deputitejo vekis ĉe la Trastamara dinastio, kiel klarigis Ripoll en Catalunya Ràdio:
"Ĝi celis montri leĝan solidecon kaj juran bazon kiuj ne dependis de la reĝo kaj kiu povis esti modifata nur pere de pakto inter leĝdonaj korpoj kaj la reĝoj. Temis pri institucio separita de la monarkio".
La UPF (Universitato) informas ke la dokumento kompilas la normojn kaj jurkampon aprobitajn de la Kataluna Parlamento, kiu donis al la institucio povon sur la tereno de jura kaj administra memorganizado, financoj kaj impostado. Ĝi ĝuis ankaŭ financan blendadon.
Tomàs de Montagut, profesoro pri Juro en la univesritato UPF kaj kundirektoro de la tezo, ankaŭ valorigis la gravecon de la manuskripton:
"Ĝi evidentigas ke Katalunio estis duisma monarkio, en kiu la reĝo devis pakti kun la parlamento, kaj la normaro kiu blendis tiun ĉi juran paktismon troveblas en la libro."

Fonto: TV3

Karles: Narcís Monturiol, elstara inventisto

13 Julio 2018, 13:25

(Artikolo en Vikipedio)



la 12-an de Julio 2018

Ĝirafo: Karel Čapek: la vivo & epoko

12 Julio 2018, 23:40

Jen interesa, bela video, kiu priskribas la medion kaj provizas ioman kuntekston al la verkoj de Čapek:

La vivo kaj epoko de Karel Čapek



Atentu menciojn de verkoj: romano Krakatit, teatraĵo R.U.R., infanliteraturo, romano Ordinara vivo, romano Milito kontraŭ salamandroj. Rimarku ankaŭ lian amikecon kun Tomáš Masaryk, kaj liajn hobiojn de fotografado kaj kolektado de gramafondiskoj.

Jen informoj en Esperanto fine de la filmo. La filmo estis produktita en 2007...
Kunlabore kun la studio Grant kaj kun la subteno de Mezbohemia Regiono por Memormuzeo pri Karel Čapek produktis Josef Císařovský

Retejo de la Memormuzeo pri Karel Čapek: http://www.capek-karel-pamatnik.cz/

Al Esperanto tradukis kaj teknike laboris Vladimír Türk
Virina voĉo Pavla Dvořáková
Vira voĉo Vladimír Türk

Esperanto-versio de la filmo realiĝis kadre de la projekto "Karel Čapek" de Ĉeĥa Esperanto-Asocio

capek@esperanto.cz 2015

la 11-an de Julio 2018

Karles: La Rumba catalana (La kataluna Rumbo)

11 Julio 2018, 11:28



La Rumba catalana (Kataluna Rumbo) estas ĝenro disvolvita fare de la kataluna cigana komunumo de Barcelono, ekde la 1950-aj jaroj. Ĝia ĉefa trajto estas la pruntepreno de ritmoj de la flamenka rumbo kun influaĵoj de rock kaj kubana muziko.
Pli konkrete, ĝi naskiĝis en la kvartaloj Gracia,  Hostafrancs kaj carrer de la Cera (Strato de la Vakso). La ĝenro baziĝas sur la fandiĝo de andaluzaj kantoj el leĝera sono kun  bazaj kleoj afriko-kubanaj. La ritmo estas 4/4 kaj regiloj de guarancho kaj sondanco (antila danctipo).
La rumbon akompanas voĉoj kaj aplaŭdoj kun gitaro, diverstipaj drumiloj, iom post iom riĉigata per blovinstrumentoj, pianoj, elektraj basgitaroj kaj klavaroj. Nuntempe, la artisto Oscar Casañas inkluzivigis hiphoptrajtojn en la katalunan rumbon  
La ĉefaj reprezentantoj kaj popularigantoj de la kataluna rumbo en Barcelona estis Peret, Antonio González "El Pescaílla" kaj Josep María Valentí "El Chacho". Pli aposteriore menciindas Las Grecas, Los Amaya kaj la triopo Rumba Tres.
Gato Pérez, revigligis la rumbon en la 1970-aj jaroj. Per tio komenciĝis nova epoko en tiu ĉi ĝenro, kun novaj kreaĵoj kiuj alproksimigis la rumbon al jazo kaj salso.
En la 1990-aj jaroj la evoluon gvidas kantistoj kaj ensembloj kiel Sabor de Gracia, La Cabra Mecánica, Estopa, Melendi, Ojos de Brujo....kiuj aldonas novajn stilojn, svingo, skao, regeo, ktp. per kio naskiĝas la tiel nomata rumba fusión ( rumba fandiĝo)
La ĉefaj renovigistoj estis Manu Chao kaj lia grupo Mano Negra. Tiu ĉi subĝenro estas influita de la Nova Flamenko (Kiko Veneno, Mártires del Compás, Pata Negra). Elstaras sur tiu kampo la katalunaj Muchachito Bombo Infierno, La Pegatina, Txarango, Bongo Botrako, La Troba Kung-fú, La Família Rústika, Bonobos Música kaj Banda del Panda.

la 2-an de Julio 2018

Karles: BBC-Dokumentario pri la kataluna sendependismo (angle)

02 Julio 2018, 13:01

la 30-an de Junio 2018

Karles: Fierfestivalo LGBTI en Barcelono solidaras kun migrantoj kaj rifuĝintoj

30 Junio 2018, 21:57


Ĉijare la festivalo LGBTI aparte solidaris kun migrantoj kaj rifuĝintoj kaj plenplenigis la stratojn de Barcelono

Post kvardek jaroj, la parado denove paŝis tra la fama bulvardo Ramblas

Kiel kutime, oni manifestaciis por la rajtoj kaj libereco de lesbaninoj, gejoj, ambaŭsekemuloj, transeksuloj kaj aliaj homoj kun diversaj seksecoj. La unua parado-prezento, organizita de Pride Barcelona, iris tra strato Paral·lel. La dua, de la Unueca Komisiono por la 28a de junio, eliris el placo Universitato kaj trairis Ramblas-promenejon.
En iliaj diskursoj oni emfazis la rajtojn de rifuĝintoj kaj migrantoj. La ĉefa slogano  estis: Fiero estas   Bonvenigi - Barcelono kun la rifuĝintoj LGTBI. Dua slogano estis: Ni haltigu la malamon kaj la LGTBI-fobion.
Ankaŭ estis legita manifesto kontraŭ la rasismo kiu troveblas interne de iliaj kolektivoj.

Fonto: Vilaweb


La festivalo en 2017

la 29-an de Junio 2018

Ĝirafo: Hungarian SF of the 19th century

29 Junio 2018, 15:03

Adam Roberts' The History of Science Fiction (2nd ed. London: Palgrave Macmillan, 2016) has turned my galaxy upside-down. Just one note for now.

Hungarian SF gets a few brief mentions, but no mention of Imre Madách's The Tragedy of Man, which is not really SF but does include Earth's future and a brief sojourn in outer space, uniting the natural and supernatural which is common in the genre as Roberts demonstrates. I am familiar with Mór Jókai's (mostly) untranslated novel A Novel of the Coming Century. While I have heard of Vörösmarty, I knew nothing about the works mentioned. Never heard of Makay.

"The great Hungarian poet Mihály Vörösmarty published a number of pessimistic cosmic epics towards the end of his life, including Az emberek (1848) in which the whole of human history is revealed to be circularly tragic, and Előszó (1850) which projects the ‘tragedy’ of Hungarian history onto a cosmic scale."

"Specific plagiarism aside, writers took from Verne a kind of open-ended optimism that wore very well with readers. One example is Hungarian novelist Mór Jókai, a writer whose ‘popularity was enormous’ despite the fact that ‘serious critics held strong reservations about the aesthetic qualities of his works from the very beginning’ [Pynsent and Kanikova, 166]. Amongst his many novels were several intriguing SF tales, especially A jövö század regénye (A Novel of the Next Century, 1872): a positivist future-history in which new technologies powered by (and indeed built out of) a new substance called ‘ichor’ lead, via war, to world peace and prosperity, and thence to the colonisation of the solar system."

"The cave-dwelling Moon-beings of Hungarian István Makay’s Repülögépen a Holdbar (By Airplane to the Moon, 1899) owe as much to Kepler’s Somnium as to any modern speculation"

REFERENCE [from Roberts]: Pynsent, Robert, and S.I. Kanikova, eds. 1993. The Everyman Companion to East European Literature. London: Dent.

Here are English translations (with the originals) of two poems by Vörösmarty:

Az emberek / On mankind

Előszó / Prologue

la 25-an de Junio 2018

Eriketo: Kreskas duonligna periljo

25 Junio 2018, 15:31



duonligna periljo
Kiam mi pasintjare vizitis Japanion, mi aĉetis paketon da semoj* por kreskigi Duonlignan Periljon (verdan periljon aŭ, japanlingve, ŝison).

Verda periljo estas ofte uzata en Japanio ene de pladoj kiel suŝio aŭ saŝimio aŭ por pekli legomojn. En Britio periljo estas malbone konata, sed eblas tre facile kreskigi ĝin ĉi tie. La folioj enhavas diversajn mineralojn kaj vitaminojn kiel kalcio, fero, kalio, vitaminoj A, C kaj riboflavino.

Dum la printempo mi, do, plantis la semojn kaj ili rapide tre abunde kreskis.

Mi eksperimentas kun diversaj kuir-receptoj uzante la verdan periljon. Mi trovis ke oni povas fari tre
paketo da semoj
bongustan peston (verdan saŭcon) por manĝi kun pasto. Kutime oni faras peston el bazilio, ajlo, pinsemoj, parma fromaĝo kaj olivoleo.

Mi anstataŭigis la bazilion per la verda periljo kaj ĉar mi ne havis pinsemojn, uzis bertoletiojn (brazilnuksojn). Oni dishakas kaj miksas ĉion kaj manĝas kun pasto (spagetoj, nudeloj, ktp) aŭ eĉ kun terpomoj aŭ rizo.

Se vi havas aliajn bonajn receptojn, ne hezitu doni al mi!

*(Oni rajtas envenigi semojn el Japanio en Brition se ili estas oficiale enpakigitaj kun precisaj enhavdetaloj printitaj sur la paketo, kaj se oni deklaras ilin al la doganisto. Se ĉiam kontrolu la regulojn por via propra lando se vi aĉetas semojn eksterlande.)

la 19-an de Junio 2018

Karles: Fragmento el "La Inquisición" (La Inkvizicio)

19 Junio 2018, 16:50

"Preskaŭ samtempe ekflamis la tiel nomataj ribeloj en Teruelo, Valencio, Ilerdo, Barcelono kaj aliaj urboj de Katalunio. La rezisto estis tiel obstina ke, Fernando (la reĝo) kredis oportune severe interveni por ĝin fini. Tamen li bezonis pli ol du jarojn por sufoki la ribelintojn, gvidatajn de kelkaj nobluloj.
Barcelono, pli ol iu ajn alia, rimarkiĝis pro sia kuraĝa opozicio; la loĝantoj de tiu urbo kaj  de la tuta provinco absolute rifuzis submetiĝi al la moderna Inkvizicio kaj agnoski la aŭtoritatecon de Torquemada. Oni intermetis  ĉiujn eblajn obstaklojn antaŭ ol permesi la enkondukon de la reformoj de la Sankta Ofico en la provincon kaj la submetiĝon de la katalunoj.
Same okazis en Majorko kaj Menorko, kies loĝantoj ankaŭ rifuzis la Inkvizicion dum ok jaroj kaj, sekve, ĝi ne ekagadis ĝis 1490."

Elhispanigita fragmento el:
Historia General de LA INQUISICIÖN
Verkis france: Mr. Leonardo Gallois
Tradukis hispanen: Francisco Nacente
Eldonjaro: 1869 (en Barcelono)

Legeble en Vikipedio ankaŭ:
Nigra legendo de la Inkvizicio
La sekretaj arkivoj de la Inkvizicio


Ekster Vikipedio:
Inkvizicio: inter historiaj dokumentoj kaj nigraj legendoj
La flamado de sorĉistinoj
La sorĉistin-persekutoj: rerigardo kaj reinterpretoj


La Inkvizicio pentrita de Francisco de Goya

la 16-an de Junio 2018

Karles: La kataluna lingvo dum la lastaj jaroj

16 Junio 2018, 23:29

(Rekta transkribo el NUNTEMPE)
Dum dek jaroj, de 2003 al 2013, de kiam oni havas la lastajn datumojn, la kataluna lingvo perdis 300mil kutimajn parolantojn en Katalunio. Malgraŭ ĉi tio, la nombro da junuloj, kiuj havas la katalunan kiel kutiman lingvon, inter la jaroj 2008 kaj 2013 kreskas de 31.5% al 36.4%. Ĉi tiuj estas kelkaj el la datumoj de InformeCAT 2018 kiujn publikigis la 8an de junio Plataforma per la Llengua, la neregistara organizaĵo kiu defendas kaj zorgas pri la kataluna lingvo.
La analizado pri ĉi tiuj datumoj kondukas al la konkludo ke dum ĉi tiu periodo malkreskis la nombro da parolantoj de la kataluna, kaj en absolutaj kaj en relativaj nombroj, sed la absoluta nombro de homoj kiuj kapablas paroli la katalunan restas sur 10 milionoj.
La prezidanto de Plataforma per la Llengua, Òscar Escuder, diris ke “la venontajn jarojn karakterizos la fakto ke la kono pri la kataluna lingvo estos ĝenerala, sed la socia uzado de la lingvo estos pli alta aŭ malpl alta depende de la konteksto, la komunika situacio, la teritorio kaj, precipe, la lingva konduto de la parolantoj”. Sur ĉi tiu direkto kaj laŭ alia datumo de la informo, pli ol 70% de la homoj en Katalunio kaj Balearaj Insuloj kiuj scipovas la katalunan, ŝanĝas je lingvo kiam al ili oni kontestas en la kastilia.
Escuder emfazis ke “estas grave ke de gepatroj al gefiloj, de geavoj al genepoj, inter geamikoj, oni konservu la katalunan kiel komunan lingvon de nia vivo kaj de niaj ĉiutagoj”, ĉar tiu estas pla plej natura maniero fari ke nia lingvo estu viva kaj utila. La informo enhavas ankaŭ la pozitivan datumon ke 56% de la gefiloj de la enmigrintoj kiuj alvenis Katalunion, tio estas la dua generacio, parolas la katalunan kun siaj gefiloj.
Pri la lerneja sistemo, la informo diras ke tiuj parolantoj de la kastilia kiuj ĉeestas katalunlingvajn lernejojn regas je 20% (kaj eĉ en superaj matematikaj kapabloj) pli multe ol tiuj kiuj ne lernas en katalunlingvaj lernejoj.
En Valencilando komenciĝas lingva instrumodelo kiu enkondukos 100 000 lernejanojn al la lernado de la kataluna lingvo.
La parolantoj de la kataluna lingvo estas 68.7% el la tuta loĝantaro de la teritorioj de la kataluna lingvo, kaj la homoj kiuj asertas ke ili komprenas la lingvon kreskas ĝis 91.5%. Se en 2003 2milionoj 584mil 900 homoj pli aĝaj ol 15 jaroj havis la katalunan kiel kutiman lingvon, en 2013 havis ĝin 2 250 300. La kastilia lingvo evoluis de 2 650 300 kutimaj parolantoj al 3 172 600.
En la Aragona Strio 49.6 % de la loĝantoj kutime parolas la katalunan por paroli kun la amikoj. Oni povus aldoni 12.5% da homoj kiuj en sama proporcio uzas la kastilian. Pro ĉi tiu 62.3%, la Aragona Strio estas la regiono kie plej multaj homoj uzas la katalunan lingvon en siaj amikaj rondoj, super Andoro (54.1%), Balearaj Insuloj (49.1%), Katalunio (47.6) kaj en la historie katalunlingvaj regionoj de Valencilando (43.6%). En Algero, 19.0% de la homoj kutime parolas la katalunan kun siaj amikoj.
Amaskomunikado
Kreskas la konsumado da radio, televido, kino, teatro, libroj, muziko kaj revuoj en la katalauna lingvo. La jaro 2017 postlasis la pozitivan detalon ke ekfunkciis publika televido katalunlingva en Valencilando (À Punt), en Norda Katalunio homoj povas nur spekti du minutojn tage da kataluna lingvo en la franca publika televido.
Malmultaj helpoj
La publika administracio malhelpas la katalunan lingvon. Ĉi tio okazas, ekzemple, en la publikaj helpoj al muziko en Katalunio. Pli konkrete, la 60.7% da publikaj subtenoj al muziko estis destinitaj al projektoj kie la kataluna lingvo estas sub 25%. Samtempe, ili restas limigitaj al grupoj aŭ agantoj kies oficiala rezido estas en Katalunio, tiel ke restas ekster ili ĉiuj projektoj de aliaj partoj de la lingva teritorio.
Industrio kaj aŭto
Dum la jaro 2017, en Katalunio, Valencilando kaj Balearaj Insuloj oni vendis 361mil 648 novaj aŭtoj (29% el la vendoj de la tuta regno Hispanio), kaj kun Andoro la sumo atingas 364mil 334. Ĉi tio signifas ke en 2017, nur tie kie la kataluna lingvo estas oficiala, oni vendis pli multajn aŭtojn ol en Svislando, Ĉeĥio kaj Portugalio. Sed la diferenco kun ĉi tiuj merkatoj estas ke la kataluna lingvo estas la nura lingvo kiu preskaŭ forestas en retpaĝoj, katalogoj, biriloj muntitaj en aŭtoj aŭ en la plurmedia sistemo.
Libroj kaj diskoj
En 2016 la kataluna lingvo atingis historian nombron en la produktado da diskoj en la kataluna lingvo, kiu superis la milon (1 050 produktitaj diskoj). La absoluta nombro da libroj eldonitaj en la kataluna lingvo estis de 11 343 titoloj en 2016. La eldona sektoro spertis ankaŭ kreskon de vendoj por tria sinsekva jaro, je konsiderinda 3.6% kompare kun la antaŭa jaro, laŭ datumoj de Katalunio kaj Valencilando liveritaj de la Asocio de Eldonistoj en la Kataluna Lingvo. La vendoj kreskis sen kresko da titoloj kompare kun la jaro 2015, kio indikas ke la eldonaĵoj vendiĝis pli multe.
Radio kaj kino
Sep el dek aŭskultantoj aŭdas radion en la kataluna lingvo. La konsumo da revuoj en la kataluna lingvo kreskis je 15.8%. La konsumo da kino en la kataluna kreskis je 2.7% kompare kun la antaŭa jaro. La konsumado de kinartaj filmaĵoj en interreto (21.1%) superas tiun de kinejoj (7.3%). Dum la lastaj du jaroj oni kreis kvin ludojn por PlayStation 4 kun versio en la kataluna lingvo.
Bankoj
Dum la lastaj jaroj multaj lokaj bankoj en kiuj oni laboris en la kataluna lingvo kunfandiĝis en grandaj bankoj kiuj laboras ĉefe en la kastilia, kio malmultigis la uzadon de la kataluna lingvo la oficejoj. La lingvo malkreskis je naŭ punktoj en Balearaj Insuloj kaj 12, en Katalunio.
Magistroj
Plimultiĝis la proporcio da magistroj en la kataluna lingvo en la katalunaj publikaj universitatoj por la unua fojo dum kvin jaroj. La kataluna estas la lingvo kiun oni plej multe lernas: 17% el la studentoj registras sin en kursoj por lerni ĝin

Karles: Homkolonoj por la libereco en la naskiĝurboj de enkarcerigitoj kaj ekziliĝintoj

16 Junio 2018, 22:15

Dekkvin homturaj teamoj partoprenis en iniciato por memori la ok monatojn de kiam estis malliberigitaj la sociaj aktivistoj konataj kiel els Jordis (la Georgoj)

La homkolonoj por la libereco stariĝis hodiaŭ en diversaj urboj de Katalunio por postuli la liberecon de la politikaj prizonuloj kaj la revenon de la ekzilitoj: Amer, kie naskiĝis Carles Puigdemont; Torroella de Montgrí, Dolors Bassa; Sant Vicenç dels Horts, Oriol Junqueras; Caldes de Montbui, Raül Romeva; Terrassa, Josep Rull kaj Lluís Puig; Parets del Vallès, Jordi Turull; Santa Perpètua de Mogoda, Jordi Cuixart; Vic, Marta Rovira; Sallent, Anna Gabriel; Xerta, Carme Forcadell.

Kelkaj teamoj konstruis kolonojn ankaŭ antaŭ la koncernaj hispanaj malliberejoj.Spektu la raporton ellaborita de la kataluna televido TV3


la 12-an de Junio 2018

Karles: Guardiola donacas 150.000 € por ripari ŝipon de Open Arms

12 Junio 2018, 15:05


Pep Guardiola (SantpedorBages18a de januaro de 1971), ekstrejnisto de la Barcelona futbalklubo, donacis 150.000 €, el sia persona monhavaĵo, por pagi la riparon de la ŝipo de Proactiva Open Arms

Informo en la kataluna: Ara

la 11-an de Junio 2018

Karles: Mesaĝo de la kataluna prezidento en Twitter

11 Junio 2018, 22:06

La kataluna registaro pretas akcepti la pli ol 600 rifuĝintojn de la ŝipo Aquarius. Ni refaras la proponon kiun jam montris en marto 2016 la tiama prezidento Carles Puigdemont, nome, ni pretas bonvenigi 1.800 rifuĝintojn pere de institucioj kaj organizaĵoj el diversaj lokoj de la lando. La katregistaro rekte 600 el ili.

la 10-an de Junio 2018

Ĝirafo: Karinthy & Kosztolányi

10 Junio 2018, 23:35

Mi trovis la jenan foton de hungaraj verkistoj Frigyes Karinthy & Dezsõ Kosztolányi ĉe Twitter; mi ne scias la fonton.


Ĝirafo: Frigyes Karinthy in Dinosaur Comics

10 Junio 2018, 23:26

I just discovered this comic by Ryan North: Dinosaur Comics: Six Degrees of Separation. Frigyes Karinthy originated this concept in 1929. As North gives unrestricted permission to re-publish his comic, here it is:


Jen Dinosaŭr-Komiksoj: the temo de ĉi tiu estas la koncepto 'ses gradoj de aparteco' iniciatita de la hungara verkisto (kaj esperantisto!) Frigyes Karinthy en 1929. La unua bildo enkondukas la koncepton; la ceteraj konsistas el ŝercoj pri Karinthy, kun vortludo pri la nomo 'Frigyes' (kiun la verkinto North evidente ne scias korekte prononci). En la anglalingva mondo Karinthy estas konata nur per ĉi tiu koncepto kaj per lia memuaro Vojaĝo ĉirkau mia kranio (1939; anglalingve A Journey Round My Skull). 

la 5-an de Junio 2018

Karles: Ramon Mercader, la kataluno kiu (fi)mortigis Lev Trocki-n

05 Junio 2018, 22:42

Resultado de imaxes para ramon mercader

Jaime Ramón* Mercader del Río (Barcelono7-a de februaro de 1913 - Havano19-a de oktobro de 1978) estis hispana komunista aktivulo kaj de la NKVD, konata ĉefe pro tio, ke li murdis en 1940 Lev Trocki. Rekompence, li ricevis la sovetan ŝtatanecon kaj estis nomumita Heroo de Sovetunio. Stalin volis murdi Trocki, kiu estis rifuĝinta en Meksiko, post forpelo el la medio de sovetaj polikestroj post la morto de Lenino. Ramón Mercader estis kuraĝigita al komunisma stalinisma agado fare de sia patrino Caridad del Río Hernández, kiu eĉ akompanis lin al la murdo. Li murdis la ukrain-rusan politikestron per frapo de glaci-pioĉeto.

BIOGRAFIO

Ramón Mercader, post edukiĝo en Francio, kien la patrino iris post separiĝo de sia edzo, aktivis en komunismaj medioj de Barcelono en 1931. Dum la Hispana Enlanda Milito, li estis vundita en Aragono kaj en la hospitalo de Ilerdo renkontis sian patrinon, ankaŭ vundita. Poste li luktis ĉe Madrido, ĉiam en komunismaj armetrupoj. Poste lia unuo estis sendita al Katalunio. Ŝajne jam en 1937 lia patrino estis membro de la NKVD kaj kuraĝigis sian filon eniri en ĝin. Ekde tiam estas kontraŭdiroj inter tiuj, kiuj asertas, ke li restis en la hispana milito, kaj aliaj, kiuj defendas, ke li ricevis trejnadon de NKVD aŭ en Francio aŭ eĉ en Sovetunio. Tiam la stalinistoj intencis detrui ĉian komunisman opozicion, trockistan aŭ ne. Trocki vivis ekzile ekde januaro 1937 en Meksiko. Laŭ ordonoj de Eitingon, Ramón devis delogi (li estis bela viro) Sylvia Ageloff, trockistan usonaninon, kiun li devos uzi por alproksimiĝi al la medio de Trocki. Ramón Mercader uzis la falsan identecon de Jacques Mornard, supozita filo de belga diplomato. Ageloff alvenis al Parizo fine de junio 1938, en ferio kaj por ĉeesti la fondon de la Kvara Internacio. Ŝi ne sciis, ke hazarda renkonto kun Mornard-Mercader estis preparita de la soveta spionaro. Mercader delogis Sylvia Ageloff kaj pluigis tiun rilaton ĝis ŝia forveturo al Novjorko, en februaro 1939. De tiam daŭris korespondado. Eĉ tiele Mercader klopodis aliajn rimedojn por alproksimiĝi. Post la murdo, Frida Kahlo deklaris, ke ŝi renkontis Mercader dum sia restado en Parizo (januaro–aprilo 1939). Tiu ŝajne petis de ŝi helpon por trovi hejmon en Meksiko proksime al tiu de Trocki en Coyoacán, ĉe Meksikurbo, kion Kahlo malakceptis.

LA MURDO

De marto al aŭgusto 1939 Stalin kaj liaj helpantoj organizis la murdoklopodon. Partoprenis diversaj grupoj de komunistoj, inter ili la meksika murpentristo David Siqueiros kaj la grupo de Caridad kaj sia filo Ramón Mercader, kiu ŝajne dekomence devis nur kolekti informojn. Jam fine de majo estis unua klopodo, kiu malsukcesis. Ŝajne fine de aŭgusto Mercader veturis al Novjorko, kontaktis Sylvia Ageloff kaj veturis kelkfoje al Meksiko kaj Usono denove por ricevi ordonojn. Post kelkaj monatoj, dum kiuj Ramón alproksimiĝis al Trocki, en la mateno de la 20a de aŭgusto 1940 li estis ricevita sole de la komunistestro. Mercader supozeble alportis al li dokumentojn, kaj kiam tiu alproksimiĝis al fenestro por pli bone vidi kaj legi ilin, Mercader frapegis lin per glaci-pioĉeto en la nuko, metante profunde la ilon en la kranion de Trocki. Eĉ tiele, Trocki ne tuj pereis kaj vivis dolorege dum pluaj 12 horoj antaŭ morti. Kiam Sylvia Ageloff eksciis pri la vera naturo de la interesiĝo de Ramón por ŝi, ŝi provis mortigi sin. Arestita de la gvardio de Trocki kaj de la meksikaj aŭtoritatoj, Mercader identigis sin kiel Jacques Mornard kaj estis kondamnita pro murdo je dudek jaroj da prizonpuno. Dekomence Mercader deklaris, ke li havis personajn problemojn kun Trocki. Dum 1943 la sovetianoj organizis planon por liberigi Mercader sed tiuj malsukcesis pro malkonsentoj inter la hispanaj komunistoj, kiuj preferis Dolores Ibárruri al Jesús Hernández, sendito de la NKVD. Krome la apero de Caridad fine fuŝis la aferon kaj Mercader devis pasigi la tutan tempon prizone.

Fonto: Vikipedio

En 1972 oni rekreis la historion per filmo ĉefrolita de Richard Burton:



* Jaime Ramón estas hispana versio de la kataluna nomo Jaume Ramon (plej verŝajne la de li uzata)

la 3-an de Junio 2018

Karles: Oni ne formovos nin, mita kanto de Joan Baez (katalune, hispane kaj angle)

03 Junio 2018, 18:59