e-planedo

vidpunktoj el la esperantistaro

la 17-an de Septembro 2017

Karles: Hispanio havas ankoraŭ eblecon en Katalunio

17 Septembro 2017, 19:52


La manifestacio de la 11a de septembro en Barcelono devintus forigi iun ajn dubon pri la rezoluteco de la katalunoj rilate opinii pri ilia komuna estonto. Jaron post jaro, centoj de miloj da personoj eliris surstraten postuli la rajton decidi pri kia devus esti la politika formo de ilia lando, kaj la elektitaj reprezentantoj laboris por tion ebligi. Tia estas la celo de la referendumo anoncita por la 1a de oktobro. En la nuna momento ĉio ŝajnas montri, ke la voĉdonado okazos, fronte al la hispana kontraŭo kaj malgraŭ ĉiuj manovroj por ĝin malebligi.
 
Plej dezirinde, devintus esti permesata kaj decida voĉdono, kiel tiuj faritaj en Kebekio kaj Skotlando, kaj multaj internaciaj observantoj daŭre ne komprenas la zelotan sintenon de la hispana registaro. Permesi referendumon, partopreni en la preparado kaj kampanji kontraŭ la sendependeco estintus la plej racia rimedo kaj eble la plej fruktodona. Prezidento Puigdemont ree deklaris la pretecon de sia registaro al akordo pri la kondiĉoj ebligante ĝin, eĉ marĉandi daton kaj demandon.
 
Estas ankoraŭ spaco por manovri. Tiel malfrue, ŝanĝi strategion en Madrido, kiel sugestate de aliaj, ne ŝajnas ebla. Tamen, ĝi povintus esti la malpli costa elekteblo eĉ se nur ĉar al la ŝtataj regantoj montriĝos ege malfacile malhelpi la katalunan planon sen uzi perfortajn rimedojn, kio fariĝus malvenkiga.
 
Plejparto el la katalunoj esperas ke, malgraŭ ĉiuj antaŭvideblaj malfacilaĵoj, la unua de oktobro estos paca voĉdontago ĉar aŭ la hispana registaro haltigis sian kontraŭon aŭ ili decidis ignori ĝin. Unu afero certas. Ili eliros amase por voĉdoni. Ĉu ili sukcesos aŭ ne, tio dependos de ĝis kia grado la hispana registaro pretos agi por haltigi ilin. Malhonestaj agoj ne povas esti ne atenditaj, sed tiuj ne helpos long-tempe la intereson de la ŝtato. Perfortaj rimedoj, eĉ sub masko leĝeca, povus ĝeni la voĉdonadon, sed ili donus ankaŭ al la katalunoj bonan kialon por elekti la senperan vojon al sendependeco. En ambaŭ kazoj ili venkas: se fari referendumon estas demokratia ago, fari ĝin kontraŭ la volo de la ŝtato estas ago de suvereneco.
 
Ne gravas kio akazos, la karaktero de la politika debato en Hispanio estos difinita de la okazaĵoj dum la unua de oktobro. Per la simpla ago iri al la balotejoj la katalunoj certigos iliajn komunajn, popolajn rajtojn. Neante tiajn rajtojn la hispana registaro povas  esti metinta sin mem en neelteneblan pozicion: malvolonta kompromisi sed malkapabla trudi sian povon. Ironie, per la provo haltigi demokratio eble ĝi aliigis suverenecon en realan elekteblecon.
 

(Tradukis Ramon Perera el la angla originalo)

la 16-an de Septembro 2017

Karles: Afiŝo eldonita de la kataluna registaro

16 Septembro 2017, 14:12

Ni aldonis la esperantan tradukon sur ĝi 
Noto: La originala afiŝo estas malpermesata kaj la hispana polico persekutas la diskonigantojn

la 13-an de Septembro 2017

Karles: La kataluna transiro

13 Septembro 2017, 9:24


la 12-an de Septembro 2017

Karles: Varoufakis: Madrid volas frakasi Katalunion por doni al ĝi lecionon (parto 3)

12 Septembro 2017, 22:11

Intervjuo al la greka eksministro pri financoj, kiu kritikas la administradon de la registaro de Rajoy rilate al la kataluna krizo.


Carlos Carnicero Urabayen. Ĵurnalisto kaj politika analizisto


Vi volas ke oni organizu multajn referendumojn sed, kion vi opinias pri tio ke oni tiel decidu ĉu helpi aŭ ne helpi la rifuĝintojn? Nun mi pensas pri Viktor Orbán en Hungario, kiu ankaŭ favoras al okazigo de referendumoj por tiaj temoj...
Demokratio bezonas du bazajn apogilojn. Unu estas la principo de majoritato, kiu jam montriĝas jen per elektoj jen per referendumoj. La alia estas la protekto de la civitanaj liberoj, por eviti la diktaturon de la majoritato. Kelkaj aferoj povas esti submetitaj al voĉdonado sed kelkaj aliaj tute ne. Male okazus linĉoj. Ekzemple, la mortopuno neniam devus esti voĉdonata ĉar neniu ŝtato rajtas mortigi. Punktofino. Ni ne rajtas decidi pri tio.
En Katalunio povus okazi ĝuste tio: diktaturo de la majoritato. La socio estas dividita kaj la sendependistoj forsaltas la legalecon per la argumento ke ili estas majoritato en la parlamento... 
Mi kredas ke Madrido estas tre idiota. La spirito de Franco plu vivas. Se oni estus okaziginta la referendumon pasintjare, la unuiĝemuloj estus venkintaj kaj problemo finita. Sed la Partio Populara (PP) ne sukcesas elŝarĝiĝi el sia frankisma historio kaj el siaj aŭtoritatismaj tendencoj kaj tio kreas dramon kaj malplibonigas pli kaj pli la katalunan krizon. Se Cameron kaj sia partio havintus tiajn tendencojn, ne estus okazinta referendumo en Skotlando kaj la situacio nun estus multe malpli bona. Mia mesaĝo al Madrido estas: malstreĉiĝu.
Kaj lasu voĉdoni en ĉi tiaj cirkonstancoj?
Kion vi celas per en ĉi tiaj cirkonstancoj? Ili kreadas ĉi cirkonstancojn konsiderante ĝin kontraŭleĝa kaj minacante per perforto. Ili malplibonigas ion malbonan. Estas diabla cirklo. Se ili ne permesas voĉdoni, pli da katalunoj volos foriri. Tio estas la plej stulta maniero unuigi Hispanion.
Ĉu vi ne timas ke, en la erao de Twitter kaj Facebook iu ajn informo, vera aŭ falsa, povas disvastiĝi kiel viruso kaj generi  erarajn esperojn rilate al tiuj ĉi procesoj?
Mi pli timas la manieron en kiu la povuloj uzadas la komunikilojn por nei al la homoj la kontrolon de siaj vivoj. Ni jam vidis tio en la filmo Civitano Kane. En la kazo de Twitter aŭ Facebook ni devas esti singardaj ne nur pri la temo referenduma, ankaŭ dum elektadoj parlamentaj. La maniero en kiu la komunikiloj neas al la homoj la eblon informiĝi kaj debati devus esti nia ĉefa zorgo.
Vi kampanjis kontraŭ la briteliro. Kion vi opinias pri la agado de la brita registaro rilate al la intertraktado por eliri el EU?
Ĝi estas absoluta fuŝego, per la gvido de la ĉefministro kiu estas paradigmo de hipokriteco: ŝi kampanjis por ke Britio restu en EU kaj la sekvan tagon ŝi iĝis ĉefministro kaj ekdefendas hardan eliron. Ŝi kredis ke EU estus doninta liberkomercan akordon en unu jaro. Tio neniel estus okazinta. Ni troviĝas antaŭ nekredebla kombino de malkompetenta aŭtoritatismo de Bruselo kaj Londono. Viktimoj estos la eŭropaj  kaj britaj civitanoj.
Ĉu vi kredas ke la intertraktado fiaskos?
Fakte la intertraktado ne estas intertraktado. Ĝi estas kiel la intertraktado kiun mi havis kun la troiko. Ni konstante negocadis por atingi veran negocadon sed ili neniam permesis. Sinjoro Barnier [la eŭropa negocanto de la Briteliro] ne havas mandaton por negoci.
Li havas la instrukciojn aprobitajn de la Eŭropa Konsilio por negoci.
Ni estu honestaj: li havas liston pri la cedoj kiun devas akcepti Theresa May kaj li devas iri al Londono por atingi ilin. Kvazaŭ oni dirus: tio ĉi estas ĉio kion ni volas, donu al ni la tuton kaj poste ni parolos pri tio kion vi volas. Tion ĉi oni diras al iu kun kiu oni ne deziras akordi.
Ĉu vi asertas de EU konscie bojkotas la negocadon?
Sendube. Nun la plej granda koŝmaro por Bruselo estas ambaŭflanke avantaĝa akordo kun Londono.
Ĉu vi kredas ke ili volas doni la mesaĝon: eliri el EU estas katastrofo?
Iu ajn kiu kuraĝos diskuti la burokration de EU kaj la establishment estos frakasita.
Fonto: Huffingtonpost

la 11-an de Septembro 2017

Karles: Varoufakis: Madrid volas frakasi Katalunion por doni al ĝi lecionon (parto 1)

11 Septembro 2017, 22:56

Intervjuo al la greka eksministro pri financoj, kiu kritikas la administradon de la registaro de Rajoy rilate al la kataluna krizo.

Carlos Carnicero Urabayen. Ĵurnalisto kaj politika analizisto


For de la povo sed ne de la fokuso, Yanis Varoufakis (Ateno, 1961) plu tenas vigla sian kapablon provoki kaj havi proprajn analizojn, ege malsamaj al tiuj de la establishment de Europa Unio: " Se Katalunio sukcesus sendependiĝi, oni trovus konvenan rimedon por, en kvin minutoj, peti la aliĝon kaj esti reakceptata". La Europa Komisiono faradas male disde 2004.
Malgraŭ tio, ke lia mandato kiel greka ministro pri financoj nur longis ses monatojn, neniu forgesas lian karisman figuron, nepre asociigita al la administrado de greka krizo kiu portis lian landon preskaŭ ekster la eŭron. Grekio venis en bankroton, inkluzivante restriktojn de la privataj banko-kontoj (corralito), sed Varoufakis ne kredas ke io tia povu okazi en Katalunio: "La Eŭropa Centra Banko trovus formulon por facile plivastigi la likidecan sistemon", li asertas.
Yanis Varoufakis fondis pasintjare DIEM25, maldekstra eŭropa movado kiu pretendas antaŭenpuŝi iun Eŭropon "vere demokratian kaj sen landlimojn". Kelkajn horojn antaŭ prezenti sian projekton en Bruselo, la greka eksministro konversaciis kun El HuffPost pri la kataluna krizo, referendumoj, briteliro kaj Donald Trump.
Via prognozo pri Eŭropo estas tio, ke Eŭropa Unio iĝos vera demokratio aŭ ĝi dissplitiĝos. Per la briteliro la britoj decidis eliri el la EU. Nun en Katalunio la sendependistoj minacas foriri el Hispanio. Ĉu vi konsideras ilin similaj fenomenoj?
Ne, mi ne vidas paralelismon inter Briteliro kaj Katalunio. La briteliro estis la rezulto de parokisma pensmaniero iom ksenofobia, ĉefe subtenata de homoj marĝenigitaj far la establishment kaj kontraŭ la Eŭropa Unio. Katalunoj ne estas tiaj. Unue, ili ne estas rasistoj aŭ ksenofoboj. Due, ili volas aparteni al la EU. Ili simple ne deziras esti parto de Hispanio. Ne estas same, do. La ĝusta komparo estas Katalunio kaj Skotlando. Ili estas naciistoj kaj deziras separiĝi de lando kiun ili konsideras fremda, sed ili estas eŭropistoj. Ili emas bonvenigi rifuĝintojn, ili ne volas novajn landlimojn...Mi ne partiemas pri tio ĉu Katalunio aŭ Skotlando devus esti sendependaj aŭ ne.
Ĉu vi opinias ke ili rajtas libere memdeterminiĝi?
Tiel tekstas en la Ĉarto de Unuiĝintaj Nacioj de 1945. Ĉiuj popoloj rajtas memdeterminiĝi. Ĉiuokaze, imagu ke Rodas, en Grekio - fikcia ekzemplo - deziras separiĝi el Grekio: Ĉu la ceteraj grekoj rajtus diri ne? Mi kredas ke ne. Mi ne volas ke homoj estu ligitaj al mi se ili tion ne deziras. Se mia edzino volus separiĝi de mi, mi malfeliĉegus, sed mi ne havus la rajton bari ŝin.
Plej gravas en tiaj cirkonstancoj krei politikan kaj kulturan proceson cele al tio, ke homoj deziru plu resti unuiĝinta, sed ne pere de konstituciaj tribunaloj kaj perfortminacoj, tio estas kontraŭnatura.
Sed vi scias ke, en la kazo de Katalunio, oni proponas konsulton kontraŭkonstitucian, kontraŭjurŝtatan, sen garantioj...
Mi ne estas specialiĝinta advokato. Mi ne spertas sur tiu kampo. Mi ne aparte subtenos tiun ĉi referendumon, sed, samtempe mi ne kontraŭos la ideon okazigi referendumon. Tio kion mi ŝatus por kiu ajn lando estas ke, se iu regiono deziras okazigi referendumon, oni ŝanĝu la konstitucion, tiel ke la afero ne okazu kontraŭleĝe. Tiaj devus esti la demokratiaj konstitucioj. Kaj tiel devus deziri ĉiuj hispanoj: Konstitucio kiu permesu al la civitanoj de la respubliko [vorteraro, korektas kaj pluas: "monarkio, malbonŝance"] daŭre resti unuiĝinta se memvole.
La katalunaj sendependistoj deziras plu resti en Eŭropa Unio sed, se ili deklaros la sendependecon, ili eksiĝos aŭtomate.
Tio ne estas klara...
Ĉu ne?
Tion diras Madrido. Temas pri uzado de la timo kiel taktiko kontraŭ Barcelono.
Tion diras ankaŭ la Eŭropa Komisiono ekde 2004.
La Komisiono simple respondas al la petoj de Madrido. Ni alfrontu ĝin: imagu ke Katalunio, pere de ajna proceso - se bonŝance laŭleĝe kaj pace - atingas la sendependecon kaj turniĝas al Bruselo por diri: Ni deziras plu resti en EU. Oni trovus la rimedon por, en kvin minutoj, peti la realiĝon kaj esti reakceptataj. Kaj tio estus ĝusta. Ĉar tio konvenus al Hispanio, ke Katalunio restu en la Unio ĉar al ili landlimoj ne konvenas. Konvenas konservi la unuiĝintan merkaton.
Tio kion ni proponas per Diem 25 solvus la problemon. Ni volas veran Eŭropan Union, unu solan jurisdikcion aŭ, se vi volas, unu landon. En tiu scenejo, tute ne gravas ĉu Katalunio estas aŭ ne parto de Hispanio!

Fonto: Huffingtonpost

Karles: Varoufakis: Madrid volas frakasi Katalunion por doni al ĝi lecionon (parto 2)

11 Septembro 2017, 11:26

Intervjuo al la greka eksministro pri financoj, kiu kritikas la administradon de la registaro de Rajoy rilate al la kataluna krizo.


Carlos Carnicero Urabayen. Ĵurnalisto kaj politika analizisto



Sed en la nuna situacio, montriĝas ke al la aliaj ŝtatoj  de Eŭropa Unio ne interesas ke iu regiono sendependiĝu kaj tuj reeniru en EU. Ĉar tiel oni plivigligus la senendependismajn procesojn de iliaj propraj landoj...
Tiu pensmaniero estas tre subevoluinta. Kiam jugoslavio kolapsis, ĉiuj en Europo defendis la rajton de Slovenio iĝi respubliko. Slovenio neniam estis sendependa. Kial ni permesis al ili formi ŝtaton? Ĉar oni pensis ke se ili deziris ili devis povi ĝin krei.
Vi scias ke tiam estis milito.
Ha jes. Milito okazis kiel sekvo de la granda subteno de kelkaj nordeŭropaj landoj al la sendependiĝo de Slovenio kaj Kroatio el tiama Jugoslavio. Se vi rigardos la mondmapon, vi konstatos ke Grekio estas la rezulto de la dispartiĝi de la Otomana Imperio, ankaŭ Bulgario, Hungario; Slovakio separiĝis de Ĉeĥio... Ni devus, kiel eŭropanoj, krei unu spacon en kiu landlimoj tute ne gravu. Se vi loĝas en Madrido, Barcelono aŭ Parizo, vi devus esti eŭropa civitano. Sed por krei tiun ĉi transnacian demokration sen landlimoj, ni devus elimini tiun pensmanieron: se ni permesas al eŭskoj separiĝi aŭ al kretanoj sendependiĝi el Grekio...En la momento en kiu oni komencas subpremi por eviti ion, oni perdas la argumenton, la kapablon krei kulturon de libereco, kio finfine estas la sola afero kiu permesas al homoj resti unuiĝintaj.
Vi tre bone konas la aferon. Ĉu vi ne timas pri kio okazus al la bankoj en Katalunio okaze de sendependiĝo kaj la sekva perdo de la protekton de la Eŭropa Centra Banko?
Ili ne perdus tiun protekton. La Centra Banko tre konscias pri la fragileco de la eŭropa banksistemo kaj ĝi trovus formulon por facile plivastigi la asiston per likidecaj sistemoj. Ekde 2008 la Centra Banko faris mirindajn elpaŝojn por savi bankojn, distordante regulojn preskaŭ ĉiutage. En la menciita kazu ĝi agus same.
"Mia mesaĝo por Madrido estas: malstreĉiĝu"
Sed kion vi opinias pri la frustiĝoj kiujn generas la referendumoj? Voĉdonantoj atendas rezultojn kiuj poste ne okazas. En Grekio vi antaŭenpuŝis referendumon kontraŭ la rigoreco kaj, post la venko, la grekoj suferis plian rigorecon.
Ĝi estis bonega referendumo. Sed tio ne estas argumento kontraŭ la referendumoj, tio estas argumento kontraŭ la diktaturoj [li ridas]
Ni spertis same okaze de la britliro, kiam oni promesis aferoj kiuj poste montriĝis falsaj.
Pri la briteliro ni devas esti singardaj. Nunaj enketoj montras ke, okaze de nova referendumo, briteliro denove venkus. La problemo pri referendumoj estas ke se uni uzas ĝin tre malofte, ĉiun dekan aŭ dudekan jaron, homoj ne scias kiel konduti kaj tio produktas stultajn rezultojn aŭ rezultojn tre malfacile trakteblajn en la parlamentaj procesoj. Male, en Svislando la sistemo estas superba kaj imitinda. Kombinaĵo de federacia parlamento, regionaj parlamentoj kaj oftaj referendumoj; bela miksaĵo el rekta kaj malrekta demokratio.
La problemo en Britio estas tiu, ke ĝi okazigis tri referendumojn en sia historio. Homoj ne scias kiel agi en tiuj procesoj. Ĉar ili ne estas kutimitaj uzi la referendumon kiel reginstrumento, ili uzas la referendumon kiel protestilon. Ni ne devus eviti la referendumojn, male, ni devus plimultigi ilin.

la 22-an de Aŭgusto 2017

Ĝirafo: Robert Zend, Hungarian-Canadian writer (1929-1985): selected poems in English & Esperanto (2)

22 Aŭgusto 2017, 15:40

Another post about my recording / Denove pri mia deklamo:

Robert Zend, Hungarian-Canadian writer (1929-1985): selected poems in English with Esperanto translations by Ralph Dumain

My recording with a detailed breakdown of contents is now announced on the Zend site / Mia sonregistraĵo kun detala enhavlisto estas anoncita ĉe la retejo de Zend:

The Robert Zend Website - Listen

A link to my recording can also be found on the Esperanto page / Retligo al mia sonregistraĵo troveblas ankaŭ jene:

Zend in Esperanto - The Robert Zend Website

Eriketo: Trans baraĵon per biciklo

22 Aŭgusto 2017, 15:22

Pasintan sabaton estis la naskiĝtago de Pudingulo. Tial ni decidis forgesi la kutime farendajn sabatajn domtaskojn kaj anstataŭe havi libertagon.  Post iom griza kaj pluveta semajno la suno brilis, do ni aerpumpigis la pneŭojn de niaj bicikloj kaj ekpedalis al la golfeto de Kardifo.  Pro nova vojo inter mia kvartalo kaj la golfeto, kiu havas bonan biciklovojon, eblas atingi la golfeton en malpli ol 10 minutoj.

Mi ne estis biciklante dum kelkaj semajnoj, do miaj kruroj protestis. Pudingulo, kiu faras multe pli da sporto ol mi, ne tiom suferis, malgraŭ sia matena kukomanĝadego…
Ĉe la golfeto de Kardifo estas baraĵo (konstruita en 1999) kiu kreis sensalakvan lagon el la antaŭe tajda golfeto.  La baraĵo ligas la antaŭan havenan kvartalon de Kardifo kun la apuda urbo Penarth kaj eblas piediri kaj bicikli laŭ la baraĵo inter la du lokoj.

De la mezo de la baraĵo estas belega panoramo trans la Bristolan Kanalon al Anglio je la alia flanko.  Estas ĉiam iom venta tie tamen! Biciklante mia biciklo estis puŝata flanken pro la vento kaj mi apenaŭ povis enspiri! 

Foje la baraĵo leviĝas por lasi boaton en/elveni el la golfeto.  La du jenaj boatoj atendis la malfermiĝon de la enirkanalo:


La baraĵo estas 1.1 km longa, sed nia tuta rondvojaĝo estis 10km.  Ni meritis nian vesperan manĝadon kaj trinkadon en japana restoracio!



la 21-an de Aŭgusto 2017

Eriketo: Ploranta Fenestro

21 Aŭgusto 2017, 11:56

Inter 2014 kaj 2018 okazas en Britio, same kiel en multaj landoj, diversaj rememorigaj eventoj kiuj rilatas al la centjara datreveno de la unua mondmilito. Papavoj estas dumlonge floroj kun ligo al rememorado pri tiu milito.  Eble unu el la plej imponaj rememorigaj eventoj estis la artaĵo kiu videblis ĉe la Turo de Londono inter julio kaj novembro 2014 kiu konsistis el  888,247 ceramikaj papavoj, unu por ĉiu brita aŭ britkolonia soldato mortigita dum la milito inter 1914-18 [ligo en la angla lingvo sed kun interesaj fotoj].

Post la fino de tiu ekspozicio en Londono oni decidis ke la parto de la artaĵo nomita Ploranta Fenestro rondvojaĝos diversajn lokon en Britio.  Aktuale, ĝi videblas ĉe la Kimra Asemblejo en Kardifo kaj pasintan sabaton mi iris tien por rigardi ĝin.

Mi supozas ke preskaŭ ĉiu brita familio perdis almenaŭ iun dum tiu konflikto; estintece mi jam blogis pri mia Pra-onklo Arturo.

La Ploranta Fenestro estas, laŭ mi, tre interesa kaj pensiga memorigo pri la terura milita vivmalŝparo.

la 20-an de Aŭgusto 2017

Ĝirafo: Robert Zend’s novel novel 'Nicolette' (2)

20 Aŭgusto 2017, 11:18

I previously blogged about my recent review:
Robert Zend’s Novel Novel Nicolette: Not Quite a Review by R. Dumain
My review is now linked on the Zend site:
Nicolette - The Robert Zend Website
... with this excerpt:
Reading the novel felt to me like reading an amalgam of Kurt Vonnegut Jr. and James Joyce. Joyce is layered and dense in both structure and language. Vonnegut’s prose is easy to read and deceptively simple, though the content is rich. Zend’s prose is easy to read and the “plot” (once pieced together) is simple, but the structure, which I have merely outlined, is highly complex. Zend does not impose formal constraints on the text as the Oulipo writers do, yet the formal structure of the text puts it in a comparable experimental camp. This structure comprises the real content and interest of the novel, amplifying the psychological states that accompany relationships and the creative process.
Mia anglalingva recenzo de la avangarda romano Nicolette de la hungara-kanadana verkisto (kaj adepto de Esperanto) Robert Zend nun troveblas referencita ĉe la retejo de Zend (jen retligoj supre) kun ĉerpaĵo el mia recenzo.

la 14-an de Aŭgusto 2017

Eriketo: La Nigra Katedro

14 Aŭgusto 2017, 17:48


Tiuj kiuj scias iom pri mia lando Kimrio eble ankaŭ aŭdis pri nia ĉiujara festivalo (pri muziko, poezio, verkado) kiu nomiĝas en la kimra lingvo eisteddfod  (sidado kunsidado). Kompreneble multaj similaj kulturaj festivaloj okazas tra la tuta mondo kun diversaj konkursoj kaj premioj, sed eble vi ne scias ke en nia Eisteddfod la plej dezirata premio estas... seĝo.  Jes, seĝo! Aŭ, pli precize, katedro*.

Jes, en Kimra festivalo tiu kiu gajnas la konkurson por poezio laŭ la stilo cynghanedd (strikta 'harmonia' verso) gajnas katedron kaj ankaŭ ricevas la prestiĝan titolon 'Ĉefbardo'.


La ceremonio en kiu la nomo de la gajnanto estas anoncata estas plena je mistero. La 'Ĉefdruido' de Kimrio, vestita per ceremoniaj roboj, anoncas la plumonomon de la gajnanto.  Kaj ĝis tiu punkto en la ceremonio, neniu scias kiu verkis la diversajn konkursantajn poemojn, nek la oficistoj, nek la prijuĝantoj, nek la publiko.  Kiam la nomo estas anoncita, tiu bardo stariĝas kaj estas akompanata al la estrado, esti 'sidigita'. Kompreneble, estas fanfarado, aplaŭdado, gratulado.

Antaŭ precize cent jaroj, tamen, iom malsimile okazis la anonco.  Same kiel kutime staris la Ĉefdruido; same kiel kutime li estas vestita en siaj oficialaj roboj; same kiel kutime li anoncis la nomon de la gajnanto, ĉi-foje verkisto nomita 'Fleur-de-Lys' (lilifloro).  Fanfaris la trompetoj... sed neniu staris.  Denove deklamis la Ĉefdruido "Se tiu kiu nomis sin Lilifloro ĉeestas, li stariĝu!" Denove trompetado.  Ankoraŭ neniu staris.  Trifoje Ĉefdruido Dyfed anoncis la nomon; trifoje aŭdiĝis trompetado. Trifoje, silento.

La Nigra Katedro © SNPA
Solene, komencis paroli la Ĉefdruido.  La bardo Lilifloro,  ankaŭ konata laŭ la nomo Hedd Wyn (sankta paco) ne stariĝos ĉar la juna poeto, kies vera nomo estis Ellis Evans estis mortigita kelkajn semajnon pli frue je la unua tago de la Batalo ĉe Passhendaele (Paŝendel) ene de la Mondmilito.

Dum la aŭdantaro ploris, la Katedro estis kovrita per nigra tuko omaĝe al la ĉefbardo Ellis Evans kaj memore al ĉiuj kiuj estis perdante la vivon en tiu sensensa buĉado.

Tiujare, la festivalo nomiĝis La Nigra Katedro.


* Fakte, en la kimra lingvo, la uzata vorto estas 'cadair' kiu vere estas tradukita per 'seĝo'. Antaŭ jarcentoj la seĝpremioj estis multe pli simplaj ol la nunaj (kvankam foje en arĝento!). En la moderna epoko la lignaj seĝoj estas plej ofte bele desegnitaj kaj ĉizitaj, pli kiel episkopa katedro, tial mi elektis tiun vorton. 

Pli pri la bardo Lilifloro:
Vikipedio - Hedd Wyn (en diversaj lingvoj sed ankoraŭ ne en Esperanto) 
IMDB Hedd Wyn Filmo en la Kimra 1992 

Eriketo: Ĉe la Esperanto-kafejo

14 Aŭgusto 2017, 15:36



Kiam mi estis infaneto mi kredis ke plejparte ĉiu en la mondo parolis Esperanton.  Nu, almenaŭ preskaŭ ĉiu en mia mondo parolis Esperanton: gepatroj; iliaj geamikoj;  kelkaj aliaj familianoj.  Eĉ mia kara avinjo komprenis la tre gravajn vortojn (bonbonoj, biskvitoj, ĉokolado, ktp). Ferie ni kongresumis en Esperantujo. Semajnfine lokaj esperantistoj kunvenis ĉe nia domo.

Pli aĝe, mi seniluziiĝis.  Kia ŝoko ke ne ĉiuj en butikoj, kafejoj, la mondo ĝenerale, komprenis ĝin! 8-jaraĝa mi sopiris je la fina venko :)

Kvankam mi nun havas multe pli da jaroj mi kredas ke ie, profunde en mi, tiu seniluziiĝo neniam forlasis min.  Kiam mi reeniras Esperantujon (dum kelkaj minutoj per la interreto, dum kelkaj horoj ĉe nia loka grupo, dum kelkaj tagoj ĉe kongreso) mi resentas min kiel tiu knabineto kiam la tuta mondo estis Esperantista.

Tia sperto estis mia ĉi-matena vizito al la novaja kafejo SOJO en Tokio.  Ankoraŭ ne vere oficiale malfermita, estimata S-ro Saito tre afable malfermis la kafejon por ni.  Kun mia Japana amiko S-ro Bonulo (kun kiu mi ĉiam klopodas kafumi kiam ni troviĝas en la sama horzono), Pudingulo, kaj lia filino, mi ĝuis tre agrablan viziton.

Kia plezuro trovi menuojn, afiŝojn, instrukciojn en perfekta Esperanto.  For dum kelkaj horoj mia balbutanta malscipovo de la japana. Senprobleme mi povis mendi, diskuti, babiladi.

KafejoSojo


Pri la kafejo kaj pri niaj interesaj diskutoj, mi plie detale skribos post mia ferio.  Intertempe, mi forte rekomendas al ĉiuj sekvu la kafejon Sojo ĉe Fejsbuko (https://www.facebook.com/kafejosojo) kaj se vi vizitos Tokion, nepre rezervu sidlokon!

kafejo Sojo

la 13-an de Aŭgusto 2017

Ĝirafo: Robert Zend, Hungarian-Canadian writer (1929-1985): selected poems in English & Esperanto

13 Aŭgusto 2017, 19:39

Following upon the details of my podcast / Sekve de la detaligo de mia podkasto pri Zend...

... I have recorded and uploaded to Soundcloud recordings my recording of Zend's poems featured in my podcast along with my Esperanto translations... /

Jen sonregistraĵo (ĉe Soundcloud) en kiu mi deklamas la precipajn poemojn kaj kvazaŭpoemojn kiujn mi utiligis en mia podkasto, ĉi-okaze ne nur en la angla sed kun miaj tradukoj en Esperanto:

Robert Zend, Hungarian-Canadian writer (1929-1985): selected poems in English with Esperanto translations by Ralph Dumain.
Recorded 12-13 August 2017. 32 min.

00:00: English introduction
01:46: Esperanto introduction / enkonduko

IDENTITY / IDENTECO:
03:58: (On identity), October 1, 1980, in Beyond Labels
04:48: (Pri identeco) 05:23: In transit, October 30, 1970, in Beyond Labels
06:02: Transire
06:44: Fused personality, October 20, 1981, in Beyond Labels
11:02: Kunfandita personeco

SOURCES & INSPIRATIONS / FONTOJ & INSPIROJ:
17:08: Sign (for Ferenc Karinthy), in From Zero to One
18:27: Signo (por Ferenc Karinthy)

MYTH & RELIGION / MITO & RELIGIO
20:04: Office Memo, in From Zero to One
21:05: Oficeja Memorando
22:06: God Dead?, January 13, 1967, in Beyond Labels
23:00: Dio mortinta?
24:08: 5980 A.D., in Stellar #6: Science-Fiction Stories
25:14: 5980 A.D. [en Esperanto]

METAPHYSICS /METAFIZIKO:
26:44: A Love Letter, February 7, 1963, in Beyond Labels
27:59: Amletero
29:28: About Souls, April 17, 1969, in Beyond Labels
29:57: Pri animoj
30:34: Enigma, January 10, 1967, in Beyond Labels
31:08: Enigmo



LINKS / RETLIGOJ:

la 12-an de Aŭgusto 2017

Emanuelo Arbaro: Proklamo de la islamo en Francio

12 Aŭgusto 2017, 17:38

La 28an de marto 2017, unu el la plej gravaj eminentuloj de la islamo en Francio, la Dro Dalil Boubakeur, rektoro de la Granda Moskeo de Parizo, proklamis tekston verkitan de teamo de sia institucio en la franca gazeto Le Point.

En 25 punktoj kaj unu antaŭparolo, tiu Proklamo provas oficiale ĝustigi la francajn islamanojn kiuj praktikas «respublikan» islamon (t.e., konforman al la ĝeneralaj leĝoj), kaj prezenti la «veran» (laŭ la aŭtoroj) islamon al la neislamanoj. Ĝi estas elŝutebla alklakante la PDF-an simbolon:

Mi taksis ĝin sufiĉe grava kaj interesa por traduki ĝin en Esperanton, kaj verki etan komenton piednote (kelkaj piednotoj utilas por priskribi la francajn ĉirkaŭaĵojn, aŭ kelkajn islamajn konceptaĵojn; la aliaj estas veraj kritikoj, ĉu laŭdaj, ĉu mallaŭdaj), kaj mi ŝatus ke islamanoj el la tutmondo legus kaj komentus ĝin. Kio estas ŝoka? Kio estas bona novaĵo? Kiuj notoj/komentoj estas stultaj aŭ eraraj? Mi scias, tamen, ke malmultas la islamanoj en Esperantujo, kaj tio estas grava makulo sur nia movado.

Nu, ja neislamanoj ankaŭ povas interesiĝi pri tiu teksto. Mi ŝatus ke neislamanoj vidu ke la islamo tute ne nepre estas tiu de la t.n. «Islama Ŝtato» kiu, feliĉe, estas mortanta (sed la kaŭzoj kiuj naskis tiun monstron estante daŭre efikaj, probable alian Islaman Ŝtaton ili naskos tuj poste). La militon kontraŭ la barbareco oni gajnos nur kontraktante aliancon kun la pacema islamo. Tiaj tekstoj montras ke ĝi ekzistas, kaj ke ĝi estas subteninda. Ili ankaŭ, memkompreneble, povas komenti. Ĉu en via lando estis tiaspeca dokumento? Kion vi pensas pri ĝi?

Bonan legadon!

la 8-an de Aŭgusto 2017

Ĝirafo: Robert Zend (1929-1985): my podcast (3)

08 Aŭgusto 2017, 1:11

In my first post about my podcast on Robert Zend, Hungarian-Canadian writer and Esperantist ...

5/26/17 Robert Zend: Between Budapest & Toronto, Between Zero & One, Between Dream & Reality

... I broke down the podcast into its major segments. From the 14-minute to 40:30-minute mark you will find my recitation of poems or excerpts from Zend illustrating the themes mentioned.  Below are the themes and the works I recite.

Note that on these pages you will also find my Esperanto translations for all of these items. My master Esperanto Zend page is:

Robert Zend en Esperanto

Themes:

A. Identity:
1. [In a country where everyone is searching for identity], October 1, 1980, in Beyond Labels
2. In Transit, October 30, 1970, in Beyond Labels
3. Fused Personality, October 20, 1981, in Beyond Labels

B. Sources & inspirations:
4. Between One and Two (by Frigyes Karinthy), quoted in From Zero to One
5. Sign (for Ferenc Karinthy), in From Zero to One
6. On Karinthy, excerpt from Preface: Labels, in Beyond Labels
7. Dedication to Ardôs, from Oāb, Book 2

C. Myth & religion:
8. Office Memo, in From Zero to One
9. God Dead?, January 13, 1967, in Beyond Labels
10. 5980 A.D., in Stellar #6: Science-Fiction Stories

D. Metaphysics
11. A Love Letter, February 7, 1963, in Beyond Labels
12. About Souls, April 17, 1969, in Beyond Labels
13. Enigma, January 10, 1967, in Beyond Labels

At the end of my podcast (50-minute mark) I recite the poem "Sky Blue" (March 27, 1964), from Beyond Labels.

la 7-an de Aŭgusto 2017

Ĝirafo: Robert Zend’s novel novel 'Nicolette' reviewed

07 Aŭgusto 2017, 14:09

Now on my web site, in English only:
I documented Zend in my previous posts, including my podcast on Zend. I have only just read this experimental novel, so I am adding this piece to the mix.  The complex, non-linear structure of this novel and the various forms utilized within it are characteristic of Zend's imagination.

Por anglalingvaj legantoj, jen mia recenzo, plejparte provo je resumo, de eksperimenta avangardforma romano de la hungara-kanadana verkisto Robert Zend, kiu estis ankaŭ esperantisto. Jen mia unua diskuto pri Nicolette.

la 2-an de Aŭgusto 2017

Karles: Historio de la peseto ( hispana monunuo antaŭ la eŭro)

02 Aŭgusto 2017, 0:28

La kataluna vorto peça (=peco;prononcite pesa) kaj ĝia diminutivo pesseta havas longan historion. Ŝajne en la 15a jarcento oni jam kutimis uzi la diminutivon por aludi malgrandajn arĝentmonerojn. En la 18a jarcento, la arĥiduko Karlo de Aŭstrio, pretendanto al la hispana trono, uzis Katalunion kiel sidejon de siaj armeaj operacioj dum la Sukceda Milito (1701-1714) kaj tie li fabrikis grandan kvanton da arĝentaj durealo-moneroj kiujn li nomis pessetas (pesetoj).

Durealo-monero, Barcelono, Arĥiduko Karlo

Tiuj moneroj cirkulis poste en la kastilia merkato dum pli ol kvindek jaroj kaj populariĝis la termino; dume ĝia skriba formo iĝis "peseta", surbaze de la kataluna prononco. La Vortaro de Aŭtoritatoj de 1737 difinas la vorton peseta kiel ronda peco kiu valoras du arĝentajn realojn.
La unuaj moneroj kun la oficiala nomo peseta estis fabrikitaj de Jozefo Bonaparte dum la Milito de la Sendependeco, en 1808. Li fabrikis monerojn en Barcelono, Sevilo kaj Madrido, sed la nomo peseta estis uzata nur por tiuj fabrikitaj en Barcelono kun la valoroj 1, 2'5, 5 kaj 20 pesetoj.

1 peseto de Jozefo 1a, en 1811
2'5 pesetoj, en 1814
5 pesetoj, en 1811
20 pesetoj, en 1812

Fonto de la informeto: La historia de la peseta


la 1-an de Aŭgusto 2017

Akvosfero: Esperanto elektebla en WordPress

01 Aŭgusto 2017, 9:17

Mi ĝisdatigis la sistemprogramaron de ĉi tiu blogo WordPress kaj trovis, ke Esperanto jam estas elektebla lingvo en la sistemo mem. Do, la uzanto ne bezonas apartan esperantigitan etoson. Mi iris al la Panelo > Agordo > Ĝenerale, kaj en la paĝo de Ĝeneralaj agordoj elektis Esperanton por “Lingvo de la TTT-ejo” kaj konservis la ŝanĝojn. Jen ĉio!

Nun ĉi tiu blogo prenis la etoson “Twenty Fifteen”. Mi ĝojas, ke Esperanto iom post iom antaŭeniras en la interreta mondo.

la 30-an de Julio 2017

Karles: Kataluna partopreno en la Seula UK

30 Julio 2017, 10:50


   

Laŭ la kutimo, dum la solena inaŭguro de la kongreso la naciaj sekcioj de UEA salutis la kongreson. Por la unua fojo, tion faris ankaŭ la reprezentanto de KEA (kune kun tiu de Tajvano). Tiun fakton elstarigis la ĵurnalaro ĉar temas pri du naciaj asocioj ne oficiale agnoskitaj de UEA, kiuj tamen havis sian lokon en la oficiala inaŭguro de la kongreso. En sia saluto, Rubeno Fernàndez esprimis sian deziron, ke la kataluna proceso estu modelo de paca solvo de konfliktoj.
En la scienca parto de la kongreso, rimarkindas la internacia kongresa universitato pri diversaj temoj, nome : lingvo, historio, filozofio, sociologio, ktp. Kunlabore kun AIS, kvar el tiuj sesioj ankaŭ fariĝis universitataj kursoj. Rubeno Fernàndez mem (Universitato de Barcelono) estis la profesoro de unu el tiuj kursoj, kie li prelegis pri la evoluo de la socilingvistika situacio en Havajo, temo de lia prilaborata doktoriga tezo. Alia kataluna profesoro, Xavier Alcalde (esploristo ĉe la Scuola Normale Superiore, en Florenco), instruis kurson pri la socia movado de solidareco kun la rifuĝintoj en Eŭropo.
La katalunaj partoprenintoj aktive rolis en aliaj sciencaj eventoj. Tiel, Fernàndez estis unu el la prelegintoj en la altnivela internacia simpozio kunorganizita de ILEI kaj Universitato Hankuk pri eksterlandaj studoj. Tiu simpozio okazis tute en Esperanto, kun samtempa traduko en la korean lingvon. Aliflanke, Alcalde estis unu el la kontribuantoj en la Esperantologia Konferenco, kiu kunvenigas ĉiujare la fakulojn pri la internacia lingvo kaj la esperanta movado.
Se temas pri la beletra fako, ĉi jare la diversaj ĵurioj de la Beletraj Konkursoj estis postulemaj kaj ne aljuĝis la unuan premion en diversaj kategorioj, escepte de poezio. Precipe, la unuan premion en la branĉo poezio estis aljuĝita al la majorka esperantisto Nicolau Dols pro lia verko Pasio. Poemo en ses stacioj. Aldone, Xavier Alcalde ricevis la trian premion kaj honoran mencion en la branĉo Eseo.
Unu el la plej interesaj eventoj dum tiu semajno estis internacia seminario en la Korea Parlamento pri la ebleco de reunuiĝo de ambaŭ Koreioj, kiu okazis en Esperanto kaj en la korea lingvo, en kiu partoprenis 130 homoj el 21 landoj kaj kiu ebligis interŝanĝi la bildon pri tiu afero, kiu ekzistas en la diversaj mondopartoj.
En la oficiala solena fermo, ĉeestis la prezidan tablon nian samasocianon Michael Boris Mandirola, prezidanto de TEJO. Dum tiu solena fermo oni transdonis ok diplomojn pri elstara agado al homoj el ĉiuj mondpartoj kiuj elstaris pro aktiveco kaj eksterordinara sindediĉo al Esperanto. Tiu ĉi jaro, inter ili ricevis la agnoskon Eduardo Vivancos, kataluna anarkiisto kun fascina persona historio. Post lia partopreno en la hispana milito, li pasigis kvin jarojn en la francaj koncentrejoj kaj fine ekzliĝis en Kanadon. Kiel elstarigis la UEA-estraro, dum lia tuta vivo li fervore laboris por Esperanto. Li fariiĝis agnoskita figuro de la anarkiisma esperantismo kaj ankaŭ motoro de la esperanta movado en Toronto.
Jen monda kongreso kun rimarkinda kataluna partopreno. Venontjare la UK okazos en Lisbono. Ĉu ni revidos nin tie ?
Fonto de la informo: esperanto.cat

la 29-an de Julio 2017

Ĝirafo: Teatro ĉe UK 2017 en Seulo: 'El la vivo de insektoj' de Karel Čapek

29 Julio 2017, 12:52


Teatro: El la vivo de insektoj de Karel Čapek

2017 Universala Kongreso de Esperanto en Seulo
(Aperis 25 julio 2017)



Fragmenton de El la vivo de insektoj (en DOC-formato) esperantigis Josef Vondroušek.

Mia jena afiŝo donas pluajn detalojn pri la verko kaj ĝia antaŭa teatrigo en Esperanto:

Karel Čapek en 'Balkana Verda Stelo'