e-planedo

vidpunktoj el la esperantistaro

la 23-an de Februaro 2018

Ĝirafo: Ursula K. Le Guin & Ilan Stavans on Esperanto

23 Februaro 2018, 14:26

Conley, Tim; Cain, Stephen. Encyclopedia of Fictional and Fantastic Languages, foreword by Ursula K. Le Guin. Westport, CT: Greenwood Press, 2006.

The preface mentions why languages like Esperanto are not covered. Nonetheless, Esperanto is mentioned in this reference work.

Note p. xxiii: "The polyglot mash [of James Joyce] is not an operative language but a poetics embodied, just as Esperanto is an allegory of a political vision."

Page references: xix, xxii, xxiii, and ...

3: Europanto
14: Atlantean like Esperanto
30: Code 46, Gattaca, Esperanto
35: The Confidential Agent: Entrenationo like Esperanto
45: Dinotopian like Esperanto
53: Dune's languages and Esperanto
170: Estimated number of speakers of Klingon and Esperanto
221: Zamenhof, Creator of Esperanto by Marjorie Boulton (1960), in the bibliography, with annotation mentioning its "conspicuously hagiographic tendencies"



In the encyclopedia's [of fictional languages] foreword, Ursula K. Le Guin, author of The Dispossessed, laments that its editors omitted examples like Esperanto, which, in Le Guin's words, “though utopian are not fictional.” Zamenhof, in his grave, could feel his achievement might have come short. But that it isn't fictional is proof that humankind never tires of looking for ways to becomes whole again."

  – in "Doctor Esperanto" in Stavans's Typewriter and Mine: Reflections on Jewish Culture by Ilan Stavans (Lincoln: University of Nebraska Press, 2012 ), p. 43.

Ĝirafo: John Keats en Esperanto

23 Februaro 2018, 14:04


Jen nova afiŝo:

John Keats de Antonio De Salvo, Esperanto-vivo, 23 Februaro 2018

Reference al Vikipedio: John Keats

Jen miareteje:


Ĉe Babelmatrix: La aŭtuno {Kalocsay, Kálmán} (with "To Autumn")

Jen ĝisdatigitaj ligoj al tradukoj listigitaj en la literatura reto de Don Harlow:
"Kosĉjuŝko" (John KEATS) [SHA Ya-lo] ne plu estas trovebla interrete.

la 22-an de Februaro 2018

Ĝirafo: Robert Zend en Beletra Almanako #30

22 Februaro 2018, 20:30

En la aktuala numero de Beletra Almanako, n-ro 30 (oktobro 2017), aperas mia traduko de rakonto el novelaro de la hungara-kanada avangarda plurĝenra aŭtoro Robert Zend:

Robert Zend: 'Enkonduko al nepublikigita manuskripto kun la titolo "Elektitaj sonĝoj"' (trad. Ralph Dumain), p. 91-95.

Ĉi tiu rakonto taŭge enkondukas la ĉeftemon de la novelaro–la reciproka interrilato de tagluma vivo kaj dumnokta sonĝado.

La originalo estas:

“Introduction to an unpublished manuscript entitled Selected Dreams” (18 June 1975), in Daymares: Selected Fictions on Dreams and Time, edited by Brian Wyatt, foreword by John Robert Colombo, afterword by Northrop Frye (Vancouver: Cacanadadada Press, 1991), pp. 4-8.

This piece appropriately introduces the main theme of this volume–the complementarity of daily living and nocturnal dreaming. My translation has been published in the new issue of the Esperanto literary journal Beletra Almanako, n-ro 30.

More on multi-genre, multimedia Hungarian-Canadian author Robert Zend:

la 17-an de Februaro 2018

Karles: Antikva barcelona taksio

17 Februaro 2018, 11:22

En la Muzeo pri Teknologio de Terrassa troveblas salono kun antikvaj motorveturiloj, inter ili la jena modelo de barcelona taksio, cirkulanta verŝajne en la komenco de la antaŭa jarcento.


la 25-an de Januaro 2018

Tonyo: Generalo Franco skribis pri Esperanto

25 Januaro 2018, 17:22

Mi volas revivigi mian tro longe neglektitan blogon per anonco de historia malkovro: generalo Francisco Franco (Franko) menciis Esperanton en la sola libro kiun li verkis estante ŝtatestro de Hispanio!

Jes, tio povas surprizi vin, ĉar Franko ne estis speciale konata kiel intelektulo, eĉ male, kaj li ne verkis multe: ian kronikon/novelon kiam juna (“Taglibro de flago”), la skripton de filmo siatempe tre konata (“Raso”), kaj libron pri framasonaro, jam kiel “generalego”. Oni povas surpriziĝi ankaŭ ke mi parolas pri malkovro, se konsidere ke en tiutempaj cirkonstancoj estus apenaŭ eble ke tiamaj esperantistoj ne sciis tion. La eksplikon… mi lasos por la fino. Unue la kuntekston.

Meze de decembro mi havis la okazon partopreni simpozion pri D-ro Zamenhof en Varsovio. Afiŝo pri POLIN-konferencoKoincidante kun la Tago de Esperanto kaj la centjariĝo de la morto de Zamenhof, la muzeo de la pollandaj judoj, la tre impresa POLIN, organizis tiun kunvenon, kun fakuloj, por esplori ne nur lian esperantistan flankon, sed ankaŭ aliajn el liaj interesoj, kaj specife lian hebrean karakteron.

Mi mem kontribuis pri temo kiu interesas min de antaŭ iom da tempo, kaj kiun mi konsideris ne sufiĉe pritraktata. Nome, pri la fakto ke la “Deklaracio pri Homaranismo”, en kiu Zamenhof unuafoje prezentis publike sian filozofion kaj ideologion en malferma kaj kompleta formo, estis publikigita en la hispania ĉefurbo, Madrido.

Kial mi taksas tiun ĉi detalon interesa aŭ esplorinda? Nu, oni memoru ke la idearo de Zamenhof, precipe disvolvata unue kiel Hilelismo kaj poste pli ĝenerale konata kiel Homaranismo, estis multe pli ampleksa ol liaj pure lingvaj projektoj, kaj havis iujn etnajn kaj religiajn erojn, kiuj –oni ĉiam diras en la libroj pritraktantaj tiun temon– ne estis bone akceptitaj en la okcidentaj landoj. Konkrete la gvidantoj de la esperantista movado, tiam troviĝantaj ĉefe en Francio, taksis kun granda malfido tiujn filozofiajn ideojn de D-ro Zamenhof. Ili estis trovintaj aliajn solvojn al la etnaj konsideroj, nome la fortigon de la nacia karaktero, kaj al la religiaj disputoj, nome la laikismon de la ŝtato. Kaj krome ili sentis sin tre malproksimaj de la kunteksto de Zamenhof, precipe liaj hebreaj radikoj, pri kiuj ili preferis silenti, interalie por ne veki la kontraŭŝemidismajn sentojn en la okcidenteŭropa socio, danĝere minacajn en tiuj tempoj post la pasioj vekitaj de la Dreyfus-afero.

Aŭ tion oni ĉiam asertas. Sed tamen, kiel dirite, la ĉefa broŝuro prezentanta formale kaj ordigite la ideojn de Zamenhof estis publikigita en okcidenteŭropa urbo. Kiel tio povis okazi?

Unue, mi suspektas ke la divido inter, unuflanke, orienteŭropaj aktivuloj, pli ideologiaj aŭ idealismaj, kaj okcidentaj pragmatuloj, pli emaj akcenti la avantaĝojn de Esperanto en la diplomatiaj, komercaj kaj sciencaj fakoj, estas tro simpliga bildo. Mi ne eniris en tiun analizon en mia prezento, ĉar mi ne studis la aferon profunde, sed mi suspektas ke la interna ideo de Esperanto estas pli forta inter la okcidentaj esperantistoj (ankaŭ en tiutempa Francio) ol tio kion oni emas emfazi. Pli probable la malsukceso de Ido havis iajn radikojn tie. La ideoj de Zamenhof estis, kaj plu restas, certe altiraj ankaŭ por “okcidentuloj”, se oni povas tiel diri.

La eldonistoj de la Deklaracio pri HomaranismoSed, pli konkrete, la publikigo ŝuldiĝis grandparte al la karaktero de la trihoma grupo respondeca pri la eldono. Ili estis du militistoj, Julio Mangada Rosenörn kaj Fernando Redondo Ituarte, kaj la presisto Emilio González Linera. Mi jam pritraktis ilin, ĉefe la figuron de Mangada, en aliaj okazoj. Temis pri trio da framasonoj, kiuj malmultajn jarojn antaŭe estis komencintaj aktivi en tiuj rondoj, publikigante artikolojn pri Esperanto en framasonaj gazetoj kaj eldonante revuon en la internacia lingvo kun ideoj ligitaj al framasonismo. Pri la karaktero de tiu movado en Hispanio, inklude ĝian rilaton al Esperanto, mi iam verkis artikolon en Sennaciulo, kiun eblas legi tie ĉi. Mi esploris ĉifoje kiom la filozofio de la hispania framasonismo, ligita al la liberalismo kaj radikala en sia laikismo, povis konekti kun la ideoj de Zamenhof, eĉ se tiu ĉi devenis el tute alia tradicio.

Krome, influis en tiu rezulto kelkaj aliaj specifaĵoj pri Hispanio. Unu el ili, kiu ĝis nun ne estis esplorita, kaj kiun mi trovis aparte interesa, estis la speciala konsidero de la judoj. Kiel dirite, en aliaj eŭropaj landoj la juda karaktero de Zamenhof povis esti malhelpo por Esperanto, pro la specialaj nuancoj de tiu tradicio, sed ĉefe pro la floranta kontraŭjudismo, kaj tial oni provis kaŝi tiun apartenon en la publika informado. En Hispanio la situacio estis alia, ĉar, kiel konate… judoj simple ne ekzistis en la lando. Oni estis ilin elpelintaj pli ol kvar jarcentojn antaŭe, kaj do la judo estis mita estaĵo. Tio ne signifas ke ne ekzistis kontraŭjudismo: certe jes, sed temis pri tiu tradicia religia malŝato, nutrita de la katolika Eklezio, ne multe rilata al  la moderna kontraŭŝemidismo kun rasaj subtonoj, pli ofta en aliaj nordaj landoj. Tiu ĉi nur ekaperis en la fino de la 19-a jarcento, ligita al la konspirteorioj venintaj el la nordo, kaj specife al la komploto liganta judojn kaj framasonojn, sed ili ankoraŭ ne estis fortaj en la momento de la eldono de la Deklaracio (1913).

Krome, tiuj sentoj kontraŭjudismaj estis en tiutempa Hispanio plejparte kontraŭbatalitaj pro specifa fenomeno nomata filosefardismo. Nome, en la antaŭaj jardekoj oni estis malkovrinta la pluvivon de komunumoj de hebreoj elpelitaj el Hispanio, kiuj dum jarcentoj konservis arkaikan varianton (la sefardan) de la hispana lingvo. Tiu ŝajna lojaleco de la “hispanaj” judoj kreis ondon de simpatio eĉ inter konservativaj tradiciemaj tavoloj, inter kiuj la naciismaj sentoj vekitaj de tiu retrovita ligiteco superis aŭ kompensis parton de la malŝato al la religio de la dimortigintoj. Oni povas konstati tiun relativan simpation eĉ en la menciitaj verkoj de Franko, nome en respektivaj scenoj de la “Taglibro” kaj de la filmo “Raso”, montrantaj ambiguajn sentojn pri la sefardoj.

Mia konkludo estis do, ke la eldonistoj de la Deklaracio en Hispanio ne antaŭvidis danĝeron en la publikigo de filozofio kiu por multaj aliaj eŭropanoj povus esti konektitita al judaj aspiroj. Eĉ pli, en tekstoj de Mangada oni rilatigis la judan karakteron de Zamenhof al la hispana tradicio kaj al la hispana judaro… tute fantazie, kiel vi povas imagi.

Afisho - masonería en acciónLa rilato inter judismo kaj framasonaro iĝis tamen pli danĝera en la sekvaj jardekoj. Ĉefe en la tridekaj jaroj, post la alveno de la Dua Hispania Respubliko, la politikaj sintenoj radikaliĝis, kaj la dekstrulaj fortoj komencis esplori aŭ fantazii pri judaj komplotoj, parte aplikante la tradician katolikan kontraŭjudismon, parte tra la influo de la ideoj venintaj el Germanio. Tiu judframasona konspiro (en la hispana “contubernio judeomasónico, kiu preskaŭ fariĝis fiksa esprimo en la hispana lingvo), al kiu oni foje aldonis la esprimon “bolŝevika”, fariĝis mobiliza krio por tiuj sektoroj, sendepende de la nula influo de la judoj en Hispanio (kaj la tre malgranda de la komunistoj dum la Respubliko mem)

Por la simpozio mi iom esploris la menciojn al Esperanto en la literaturo pri tiu komploto, kaj kiu estis la konsekvencoj por nia lingvo de tiu ideologia bildo. En la malneto de la artikolo mi inkludis ĉapitron pri tio, sed mi probable sendependigos ĝin, unue ĉar la tempa intervalo estas malsama al la kerno de la esplorita punkto, kaj ankaŭ ĉar ĝi meritas sendependan artikolon, kiun mi espereble iam verkos. Sufiĉas nun diri ke en multaj kapoj de la venkinta reĝimo post la milito, certe restis ideo pri tiu rilato de Esperanto al judismo kaj ĉefe al framasonaro. Vi povas vidi ekzemplon en la kazo de la militisto Antonio Jiménez Mora, pri kiu mi rakontis tie ĉi kaj en aliaj ĉikanoj kiujn veteranaj esperantistoj de tiu epoko foje rakontas.

Kaj tio kondukas nin fine al generalo Franko. Serĉante pri la konektoj inter judismo kaj Esperanto en la publika bildo dum la unuaj periodoj de la diktaturo, mi trafis la plej influan kontraŭframasonan libron de la epoko. Temas pri kolekto de artikoloj publikigitaj en la oficiala falangista ĵurnalo sub la plumnomo “Jakim Boor”, kaj poste kolektitaj en 1952 en libro nomata simple “Masonería” (“Framasonaro”). Masonería de Jakim BoorLa artikoloj estis tre influaj, ĉar ili aperis plejofte frontpaĝe, sed ĉefe ĉar la aŭtoro estis generalo Franko mem. Tion sciis relative malgranda rondo, kvankam multaj aliaj suspektis, kaj estis konfirmite jam post lia morto, kiam la Fondaĵo kiu portas lian nomon (kaj kiu, nekompreneble, plu ekzistas nun kaj eĉ ricevas publikajn subvenciojn por konservi liajn privatajn kaj foje ne tiom privatajn paperojn) republikigis la libron sub lia vera nomo.

Franko flegis radikalan obsedon kontraŭ la framasonismo jam en la antaŭmilitaj jaroj. Iuj diras ke tio fontis el la fakto ke li mem estis petinta aliĝi al tiu grupo, kion rifuzis liaj militistaj kolegoj (interalie, laŭ iuj versioj, Julio Mangada), kvankam mi mem ne multe kredas tiun eksplikon. Aliaj kulpigas la rilaton al framasonaro de lia paĉjo, kun kiu li havis tre malbonajn rilatojn, kaj de lia frato, la famega radikala aviadisto Ramón Franco, kun kiu li fine repaciĝis. Probable plej influis tamen la influo de la framasonaro inter la militistoj, kaj la politikaj kunpuŝiĝoj ene de tiu sektoro. La rezulto ĉiukaze estas ke la nova reĝimo senkompate persekutis la framasonojn, eĉ per starigo de speciala tribunalo kontraŭ ĝi, kaj tute elradikigis tiun organizaĵon en la lando ĝis nuntempo.

Kiel dirite, en tiu libro Franco mencias Esperanton. Temas vere pri tre mallonga kaj flanka aludo. En iu ĉapitro-artikolo li pritraktas la “Internacian Framasonan Asocion”, organizaĵon kiu lin obsedis kiel “tutpova, unuiganta ĉiujn framasonajn povojn kolektive organizitajn”, kvankam ŝajnas ke en la realo ĝi apenaŭ agadis. Ĝin li kontrastis kun la tradicia “Internacia Ligo de Framasonoj”, kiu, “kvankam pli frua, daŭrigas nefirman vivon, kaj nur taŭgas por faciligi la individuajn kontaktojn inter Fratoj de diversaj originoj, cele al ilia renkonto kaj interkonado”, aldonante ke tiu Ligo “estis dum la fruaj jaroj de la jarcento la sponsoro kaj ĉampiono en la disvastigo de Esperanto kiel lingvo de internacia kompreniĝo”.

Oni povas vidi ke la mencio al Esperanto ne estas agresa nek speciale antipatia, kaj tio povas ekspliki kial la lingvo ne estis persekutita per si mem, sed samtempe eblas dedukti ke en la kapo de Franco, kiel en aliaj samideologiaj homoj de tiu reĝimo, Esperanto aperas ligita al idearo malvenkinta en la milito, kaj ke tio eksplikas ke ne ĉiam estis konvene tro forte ligiĝi al la idealoj prezentitaj de Zamenhof.

En la nova eldono de “La danĝera lingvo” Ulrich Lins malgrandigis la spacon dediĉitan al la persekutoj en Hispanio, taksante ke la ĉefaj agresoj al esperantistoj en tiu ĉi lando okazis ne pro la lingvo mem, sed pro iliaj ligoj al aliaj movadoj kaj idearoj. Se paroli strikte, li pravas, sed mi aldonus nuancon: en la frankisma Hispanio, Esperanto ne estis lingvo danĝera, sed certe iom suspekta.

Ĝirafo: Ursula Le Guin & Sándor Szathmári

25 Januaro 2018, 16:39

Ursula Le Guin (naskiĝis la 21-an de oktobro 1929), eminenta pioniro de feminisma sciencfikcio, ĵus mortis, la 22-an de januaro 2018. Mi republikigas kun permeso korespondaĵojn inter Paul Olchvary, usona eldonisto de la anglalingva traduko de Kazohinio, kaj Le Guin. Olchvary celis havigi el Le Guin tekstreklamon por la dorskovrilo de eldonota Kazohinia, sed ŝi decidis ne plenumi tiun peton.  Mia tekstreklamo inter aliaj troveblas en tiu eldonaĵo.

Pioneering feminist/anarchist science fiction writer Ursula Le Guin (October 21, 1929 – January 22, 2018) just died. My colleague Paul Olchvary, publisher of the American edition of the English translation of Voyage to Kazohinia, has given me permission to publicize his correspondence with Le Guin, reproduced below. Olchvary requested her to blurb Szathmári's novel, but as you can see, she declined. I accepted his invitation, and thus our collaboration began.



Paul Olchvary
January 23 at 10:31pm

My very own memory of Ursula Le Guin (October 21, 1929 – January 22, 2018): I never met her in person, but in 2012 I emailed her a blurb request for Inez Kemenes's fine translation of a Hungarian dystopian/utopian novel I was planning to publish, Sándor Szathmári's 1941 classic Voyage to Kazohina. I did so through her website and expected no reply. She replied. While in the end she declined, I was touched by her kindness in doing so. This was how our brief correspondence unfolded:

Dear Mr Olchvary,

I doubt that I'm the right person to send a 1941 satirical dystopia to, but I'm willing to find out--particularly if you would send me only the first chapter or two of Sandor Szathmari's book.

It is depressing to receive a whole novel, either electronically or on paper, and realise it's not going to be a book you want to read/blurb. Of course one can't always be certain from one chapter, but often one can; and in that case it is easier on everyone if the whole camel isn't already in the tent.

If I liked the camel's nose, of course I would invite the whole camel to come in. I went to Wikipedia but could find nothing there. However, it doesn't matter, as it is the book I would read and respond to, if I do--not to things written about the book.

Yours truly,
Ursula K. Le Guin

[I then offered to send her a printout, while pointing out that an unedited version was accessible online.]

Dear Mr Olchvary,

There is no reason why you should copy and send me the galleys, since I can access the book online. And since I have been warned, and will be reading fast and lightly, just to see whether this is a book I want to go on with, faults in the copy editing won't bother or delay me. If it seems likely that I might be able to write you cover copy for the book, I'll ask you to send it me the full text; if it does not seem likely, I will not ask you.

The painful part of being asked to provide a blurb comes when one, for any of a hundred reasons, cannot do it, and must say no.

If I can say yes, I will write you within the week.

If I can't, I won't--my camel will regretfully, but silently, retreat from your tent.

OK?

Yours truly,
Ursula Le Guin

[Finally, she wrote, referring to a note I'd forwarded to her from the translator....]

Dear Paul,

I am afraid my camel is too heavy laden at present even to try to get into the tent. I'm very sorry.

Thank you for the note from Inez, and my best wishes for calm seas and a prospering wind for the Voyage to Kazohinia.

Ursula

la 23-an de Januaro 2018

Ĝirafo: Miĥalski & Majakovskij

23 Januaro 2018, 16:38

Eŭgeno Miĥalski
Eŭgeno Miĥalski
Jen nove ĉe mia retejo:
Elstaras je Miĥalski lirikeco, erotiko, kaj eksperimenta plivastigo de la lingvaj eblaĵoj de Esperanto. La unue menciita poemo (Amaj melodioj: III, kiun mi deklamis sonregistre okaze de la 121-a datreveno de Miĥalski) estas lirika kaj erotika, kun kelkaj interesaj kunmetitaĵoj kaj gramatikaĵoj--'disburĝonis kaŝtanaj', 'kreiv-geedziga'.

Kiel evidentas en la poemaro Prologo (1929), Miĥalski sopiris al nova mondo, tiel profetante pri la 'os', kaj li ankaŭ estis pioniro de poezia stilo en Esperanto. Do, du-kiale, ne surprizas ke Eŭgeno Miĥalski entuziasmus pri la avangarda sovetrusa poeto Vladimir Majakovskij.

La centrigo de politika potenco de Stalin fine de la 1920aj jaroj efikis ankaŭ fini la viveblecon de la arta avangardo. Majakovskij mortpafis sin je la 14-a de aprilo 1930. Miĥalski verkis la omaĝan poemon la 26-an de junio 1930. Miĥalski fariĝus viktimo de la Stalina teroro; li estis mortpafita la 15-an de oktobro 1937.

Ĉi-poeme oni trovas laŭdadon de la novo kontraŭ kaduka kaj filistra sociordo, en kombino kun la pionira lingvaĵo de Miĥalski. Ĉi tiu poemo finfine aperis kaj estas la lasta poemo en Plena Poemaro 1917-1937, antologio de Miĥalski redaktita de William Auld kun enkonduko de Krys Ungar (Antwerpen: Flandra Esperanto-Ligo, 1994; p. 175-176).

Do jen funebro fare de Miĥalski pri Majakovskij. Kaj ni, la posteuloj, funebras pri Miĥalski.

la 22-an de Januaro 2018

Ĝirafo: Eŭgeno Miĥalski 121-jara

22 Januaro 2018, 18:10

Okaze de la 121-a datreveno de la naskiĝo de Eŭgeno Miĥalski (21 januaro 1897 - 15 oktobro 1937), mi sonregistris deklamon de poemo ...

"Amaj melodioj: III" de Eŭgeno Miĥalski, Voznesensk, 11 Decembro 1923.

Ĉi tiu poemo aperis en la poemaro Prologo (1929) kaj troveblas ankaŭ en Plena Poemaro 1917-1937, red. William Auld, kun enkonduko de Krys Ungar (Antwerpen: Flandra Esperanto-Ligo, 1994), p. 63-64.

Ĉi tiu estas dum jardekoj unu el miaj favorataj lirikaj poemoj de Miĥalski, speciale la finaĵo:
Disburĝonis kaŝtanaj la floroj
kun kreiv-geedziga polen',
ĝi miksiĝis kun niaj odoroj
en mistera pasia solen'.
Dolĉe!

la 15-an de Januaro 2018

Karles: La hispana registaro blokas la Bazan Enspezon en Katalunio

15 Januaro 2018, 19:44



La Ministerio pri Laboro ordonis  ĉesigi la pagon de la Renda Mínima Garantida (baza enspezo por civitanoj en situacio de povreco) pere de la artikolo 155 (tiu kiu servis por elpovigi la legitiman katalunan registaron). Sekve de tio, centoj da homoj ne ricevas monhelpon jam de antaŭ tri monatoj.
...
Nuntempe estas 27.000 homoj rajtigitaj ricevi la bazan enspezon, tiuj kiuj antaŭe ricevis la nun eksan Renda Mínima d'Inserció (Minimuma Enspezo por Ensociiĝo) sed en atendo estas aliaj 70.000 petoj. 

...

Laŭ informis radio-kanalo SER, Generalitat (Kataluna Registaro) kredas ke la hispana registaro uzas la bazan enspezon kiel ilon por premi la katalunan registaron tiel ke ĝi malsukcesu.

Siaflanke, la sindikato CCOO de Katalunio, denuncas la paralizigon de la monhelpo, kiu "lasas sen monrimedoj la familiojn plej fragilajn", laŭ deklarite al ĵurnalo Ara. Ĝi aldonas ke la baza enspezo estas "ne rezignebla" rajto kiu ne povas estis "dependanta de politikaj interesoj el iu ajn koloro".

Fonto: Directa

la 9-an de Januaro 2018

Ĝirafo: Karel Čapek & Esperanto (16)

09 Januaro 2018, 9:41

Hodiaŭ estas la naskiĝtago de Karel Čapek (9 januaro 1890 – 25 decembro 1938).

Hodiaŭ aperas ankaŭ afiŝo pri Karel Čapek de Antonio De Salvo ĉe blogo Esperanto-vivo, kiu inkluzivas retligojn kaj bibliografion, kiu ampleksas ankaŭ verkojn ne alireblajn interrete.

Pri tio tamen konsultu mian (ĉi tiun) blogon kaj kelkajn Esperantajn tradukojn el Čapek miareteje:
Lastatempe mi trovis la jenan, aldonendan al la listigo de Esperantaĵoj:

Karel Čapek - Fabelo "Solimana princidino", el Naŭ fabeloj (1932), el la ĉeĥa esperantigis Josef Vondroušek, "laŭtlegas Tadeusz Karaš (el Brajla skribo!) kaj lia edzino Ivana Karašová, ambaŭ membroj de la Sekcio de nevidantoj de Ĉeĥa Esperanto-Asocio"

la 8-an de Januaro 2018

Karles: "Cassolada" (Kaserolado) neologismo de la jaro

08 Januaro 2018, 23:42


La dua pozicio estis por "fer pinya"(strobilumi=> grupe subteni, simboligite per strobilo/=pinfrukto). Ankaŭ ricevis multajn voĉdonojn la terminoj "feminicidi" (feminicido => morto de virino pro murdo) kaj "micromasclisme" (mikromasklismo => seksismaj kondutoj ofte preteratentataj en la ĉiutaga vivo)

"Cassolada" ĝis nun, laŭ Diccionari de la Llengua Catalana signifis nur manĝo sole kuirita per kaserolo. Ekde hodiaŭ tamen, la kataluna Diccionari aldonas novan sencon: "kolektiva protesto en kiu oni bruas per kaseroloj". Tiel decidis 23,8% el 5.600 homoj kiuj partoprenis en la kvara malferma alvoko organizita de la Neologia Observejo de la Universitato Pompeu Fabra kaj la Instituto pri Katalunaj Esploroj, kun la celo elekti la neologismon de la jaro.

Fonto: Ara

la 7-an de Januaro 2018

Karles: Ĝuu Katalunion

07 Januaro 2018, 20:54

la 5-an de Januaro 2018

Karles: Vicprezidanto en mallibero

05 Januaro 2018, 17:07

HISPANA SUPERA TRIBUNALO TENAS KATALUNAN VICPREZIDANTON JUNQUERAS EN PRIZONO.
Tiel ke li ne povos partopreni en la parlamento laŭ la reelekto de la kataluna popolo.
Jen lia ĵusa reago:
"En la venontaj tagoj, tenu vin fortaj kaj kune. Transformu la indigniĝon en kuraĝon kaj persistemon. La koleron en amon. Pensu ĉiam en la aliaj. En tiom kiom ni devos rekonstrui. Persistu ĉar mi persistos. Dankon al ĉiuj pro via subteno. Mi amas vin."

Oriol Junqueras
Junqueras:
"En aquests dies que vindran, mantingueu-vos forts i units. Transformeu la indignació en coratge i perseverança. La ràbia en amor. Penseu sempre en els altres. En el que hem de refer. Persistiu perquè jo persistiré. Gràcies per tot el vostre suport. Us estimo."

Fonto: Facebook


la 4-an de Januaro 2018

Karles: Maldekstro plu kreskas dum la sendependisma procezo

04 Januaro 2018, 16:55



Se ni akceptas ke la maldekstro estas PSC, Catalunya en Comú-Podem, ERC kaj CUP dum dekstro estas Junts per Catalunya, Ciutadans kaj PP, la elekto-rezultato de la 21 de decembro montras la venkon de la dekstruloj per 74 deputitoj (36 Ciutadans, 34 Junts per Catalunya kaj 4 PP), ĉe la alia tendaro, la maldekstruloj atingas 61 deputitojn (32 ERC, 17 PSC, 8 CeC kaj 4 CUP). Se ni komparas la datumojn kun antaŭaj elektoj, ni vidos klaran pozitivan evoluon je la nombro de maldekstraj deputitoj: en 2010 estis 48, en 2012 estis 57 kaj nun estas 61.

Fonto: Vilaweb

Karles: Solvo por reenposteniĝo de prezidento

04 Januaro 2018, 9:48

Hispana Tribunalo ordonis prizonon por Puigdemont, valida sur hispana teritorio

la 1-an de Januaro 2018

Ĝirafo: Paul Olchvary interview

01 Januaro 2018, 18:34

An interview with Paul Olchvary, publisher of New Europe Books, has just appeared:

"Mom says you were dumb to publish books, because you don’t make any money" - hlo.hu
Hungarian Literature Online, 10. 09. 2017

Although it is not mentioned in this interview, Paul published the English translation of Sándor Szathmári's landmark utopian/ dystopian novel Voyage to Kazohinia, written in Hungarian and Esperanto. He contacted me first of all to blurb his edition of the novel (the first published in the USA) and then to participate in a symposium on Szathmári at the Hungarian Consulate in New York City.

Paul summarizes his background and the path that led him to writing, translation, and publishing. He discusses the situation of translation and small presses as well as the process of translation. Also mentioned are some Hungarian authors he has worked on and with.

Congratulations to Paul on receiving this well-deserved public exposure!

Ĝirafo: Kazohinia reviewed in English in 1948!

01 Januaro 2018, 18:34

Jen anglalingvaj recenzo + anonco jam en 1948, pri la hungara eldono de Kazohinia en 1946:

Tracking down references to Sándor Szathmári's work in English is no small task, and they are not plentiful. No English translation was published until 1975, though of course those conversant with the Hungarian or Esperanto version could have written about Voyage to Kazohinia in English.  The second Hungarian edition appeared in 1946, immediately after the war, finally in an uncensored edition. I was surprised to find it reviewed in a prominent English-language review journal, already in 1948!

The reviewer reports that the novel is a best-seller in Hungary, suggesting that the nation is soul-sick. He credits the novel with originality and points out a few of its features, but in the end doesn't seem to have really understood it.

Ĝirafo: Mihály Babits (1883-1941), hungara verkisto

01 Januaro 2018, 18:33

Antaŭ du tagoj la blogo Esperanto-vivo prezentis afiŝon pri la hungara verkisto Mihály Babits, eminentulo en la literatura movado/revuo Nyugat.

Jen interesa ero de la afiŝo:
Pri la forta influo de Babits sur Kalocsay (en la arto de tradukado, sed ankaŭ en la originala versfarado) parolas amplekse la “Historio de la Esperanta literaturo” de Carlo Minnaja kaj Giorgio Silfer, LF-Koop 2015, aparte ĉe p. 122-127.
Ankaŭ mia retpaĝo estas menciita:

Mitologio” de Mihály Babits, tradukis Ludwig Totsche (Lajos Tárkony)

Aliaj tradukoj de verkoj de Babits troveblas miareteje:

Ĝirafo: Pri Sándor Szathmári: nova libro de Éva Tófalvy

01 Januaro 2018, 18:32

Fasiszta kommunizmus (Tófalvy Éva Szathmári-monográfiájáról) / Kabdebó Lóránt, MAGYAR-HON-LAP, 2017, August 7


AKVILA & PRISCILLA Kiadó, 2017, 196 oldal. Ára: 2500 forint.

This is a Hungarian review of Éva Tófalvy's new book on Sándor Szathmári, who wrote in Esperanto and Hungarian. (Voyage to Kazohinia is available in English translation from New Europe Books.)

Jen hungara recenzo de nova libro de esperantistino Éva Tófalvy pri Sándor Szathmári. La recenzanto mencias la romanojn Hiába (Vane) kaj Kazohinia. Mi ne kapablas legi la hungaran, sed evidente Tófalvy opinias, ke Szathmári estis profeto pri la totalismoj de la 20a jarcento, laŭ la esprimo "faŝisma komunismo" de Attila József.

Ĝirafo: Hungarian & other Esperantist authors at Nobel Books

01 Januaro 2018, 18:31

"The Nobel Books (NB) is a literary portal which is intended to collect, archive and disseminate information and books which Nobel Laureates and world authors have published for literary contributions to humanity."

European Authors – Welcome to the Nobel Books.

This site doesn't play when it comes to listing Hungarian authors. Included are Julio Baghy, Kálmán Kalocsay, István Nemere, Tivadar Soros, Sándor Szathmári, and Robert Zend. All but Zend wrote in Esperanto. Zend was an Esperantist though wrote in Hungarian and English. Frigyes Karinthy was an Esperantist, wrote almost entirely in Hungarian. George Soros (son of Tivadar) is a native speaker of Esperanto.

Esperantists Marjorie Boulton and Baldur Ragnarsson are also in this list.