e-planedo

vidpunktoj el la esperantistaro

la 23-an de Januaro 2019

Karles: PEN-Internacia kritikas la limigojn al esprimlibereco en Hispanio

23 Januaro 2019, 13:52

Carles Torner, Jennifer Clement y Àngels Gregori

PEN-Internacia  kaj PEN-Kataluna kritikis ĉilunde la "troajn limigojn" pri la esprimlibereco en Hispanio post konsideri la ekstermezurajn akuzojn de ribelo kontraŭ la prezidanto de Ómnium Cultural, Jordi Cuixart kaj la eksprezidanto de KNA kaj deputito de JxCat, Jordi Sánchez. Tiel deklaris la gvidanto de tiu internacia organizaĵo, Jennifer Clement, dum legado de manifesto.

Tiu teksto "kolektas tre vastan sentemon de la PEN-grupoj de kvin kontinentoj", substrekis la plenuma direktoro de PEN-Internacia, Carles Torner, dum gazetara konferenco en Ateneu Barcelonès, akompanata de la gvidanto de PEN-kataluna, Àngels Gregori. Krom la subskribo de la manifesto fare de PEN-Internacia kaj la 180 PEN-grupoj aliĝintaj al la organizaĵo, 14 landoj kaj unu kontinento sumiĝis al la dokumento por montri specialan engaĝiĝon.

Je unuopula nivelo subskribis la manifeston Suso del Toro, Erri de Luca, José Eduardo Agualusa, Colm Toibín, Mary Ann Newman, Simina Skrabec, Burhab Sonmez, Marjan Strojan, kaj Salil Tripathi. Al tiuj aldonendas la prezidanto Clement, Katlin Kaldmaa, kaj Carles Torner.

Pro ilia engaĝiĝo en la defendo de la esprimlibereco, oni postulas al la hispanaj aŭtoritatoj retiri la akuzojn kontraŭ Sánchez kaj Cuixart kaj "tuj liberigi ilin". "Preter tio ke ili pace manifestis siajn ideojn, ili prizorgis, per sia prezidanteco en organizoj, la liberan ideo-cirkuladon de verkistoj en Katalunio". Tiel konkludas la manifesto legita de la prezidanto de PEN-Internacia.

Fonto: EuropaPress

la 17-an de Januaro 2019

Karles: Memdetermino estas rajto, ne krimo (Video de Kataluna Nacia Asembleo)

17 Januaro 2019, 16:46

la 16-an de Januaro 2019

Karles: Resuma biografio de Raül Romeva, politika prizonulo

16 Januaro 2019, 20:11


Romeva i Rueda, Raül-1554.jpg
Raül Romeva i Rueda (Madrido, 12a de marto de 1971)
Li estas analizisto, ekonomiisto, profesoro kaj politikisto. Inter la 17a de januaro de 2018 kaj la 10a de julio de 2018, li estis deputito en la kataluna parlamento per la elektokoalicio Esquerra Republicana de Catalunya-Catalunya Sí.
Li estis eŭroparlamentano nome de Iniciativa per Catalunya Verds (Iniciativo por Katalunio-Verduloj) inter  2004 kaj 2014. En 2015 li estis la unua en la listo de la sendependisma kandidateco Junts pel Sí por la kataluna parlamento. Li estis ministro pri Eksterlandaj Aferoj, Instituciaj Rilatoj kaj Travideblo de la Generalitat de Catalunya (kataluna registaro) ĝis oktobro de 2017.
Ekde la 23a de marto de 2018 li troviĝas en provizora prizono sen kaŭcio pro ordono de la juĝisto de la Supera Kortumo, Pablo Llarena.
Pliaj informoj en: kataluna Vikipedio

"La hipana registaro de Sanchez Castejón devas liberigi ĉiujn katalunajn politikajn prizonulojn. Estas politika afero kiu bezonas politikan debaton. Oni ne povas intertrakti dum estas homoj en prizono de antaŭ pli ol unu jaro."
Bio de José Bové en: Vikipedio

Karles: 92-a SAT-Kongreso 2019 (Barcelono)

16 Januaro 2019, 11:32

La venonta kongreso de Sennacieca Asocio Tutmonda okazos en urbo Barcelono, historie konata per la kromnomo Fajrorozo pro la eventoj okazintaj dum la tiel nomata Tragika Semajno (klaku ĉi tie)

Plia informado troviĝas en Vikipedio

En 2014, la reĝisoro Manuel Huerga reprenis la kromnomon kaj prezentis filmon por montri la modernan Barcelonon kun iom poezia tono (hispanlingva sed spektinda ankaŭ pro la bildoj). Jen duminuta prezento:

la 15-an de Januaro 2019

Karles: Hispana kaj kataluna en Katalunio

15 Januaro 2019, 20:52

Hispanuniismaj partioj ofte denuncas la diskriminacion de la hispana en Katalunio sed rapida rigardo al kelkaj statistikoj montras la tordigon de la realo. Jen la ĉeesto de ambaŭ lingvoj en diversaj agadkampoj:

En kino:
kataluna 3%
hispana 97%

Juĝaj verdiktoj:
kataluna 8.2%
hispana 91.8%

Varetikedoj:
kataluna 10% (katalune + katalune kaj aliaj lingvoj)
hispana 100%

Leĝoj:
340 leĝoj devigas la entreprenojn uzi la hispanan
24 leĝoj devigas la entreprenojn uzi la katalunan

Ĉeesto de lingvo en televido:
kataluna 19%
hispana 81%

Lingvo de la infanludiloj:
kataluna 10%
hispana 100%

Juraj dokumentoj:
katalune 9.4%
hispane 90.4%

Lingvo de la videoludoj:
kataluna 9%
hispana 93%

Instrukciaj libroj kaj retpaĝoj pri automobiloj:
kataluna 0%

La informoj estis reproduktitaj el diversaj ĵurnaloj kaj publikaj institucioj, inter kiuj Plataforma per la llengua (Platformo por la lingvo [kataluna])


la 14-an de Januaro 2019

Karles: Kataluna vikipedio: 600.000 artikoloj!

14 Januaro 2019, 21:08

La kataluna Viquipèdia jam akumulas 600.000 artikolojn kaj eniras la grupon de la 20 lingvoj plej uzataj en Wikipedia. Entute estas 303 lingvaj versioj de tiu populara libera enciklopedio. La kataluna versio troviĝas ĝuste post la serba kaj antaŭ la norvega. La nombro de editintoj estas 300.000 ekde ĝia apero en 2001. En 2018 ĝi ricevis 196,5 milionojn da konsultoj kaj tio signifas ke ĝi estas la 36a lingvo plej legita.

Resultado de imaxes para viquipèdia

Fonto: Vilaweb

la 11-an de Januaro 2019

Ĝirafo: Karel Čapek & Esperanto (18): Rakontoj el la 1a & 2a poŝoj

11 Januaro 2019, 19:12

Rakontoj el la unua poŝo kaj Rakontoj el la dua poŝo de Karel Čapek (en Esperanto-traduko de Josef Vondroušek) konsistas el 48 filozofi-konceptaj detektivaj rakontoj. Vladimir prilaboris ĉiujn tekstojn kaj multajn sonregistraĵojn por Ipernity.

Pavla Dvořáková informas, ke ĉi tiu afero estas nun plej ĝenerale kaj konvene havebla: vidu anoncon:

Karel Čapek (9.1.1890-25.12.1938) - "Rakontoj el la unua kaj el al dua poŝo!" - SENPAGE ELŜUTEBLAJ 48 tekstoj kun sonregistraĵoj !!

... kiu kondukas ĉi tien.

Jen tekstoj.  Jen sonregistraĵoj.

Por ĉio kune --> jen, poste alklaku Stáhnout pomalu (1,8 GB).

la 8-an de Januaro 2019

Karles: Antikva poŝtkarto de urbo Sabadell

08 Januaro 2019, 18:33


..



Fonto: Ebay

la 4-an de Januaro 2019

Karles: Txarango kun la luno en akvo (kanto e-subtekstigita)

04 Januaro 2019, 3:30



Se esperanto ne aperas aŭtomate, musumu sur "captions" por malfermi la lingvomenuon

la 3-an de Januaro 2019

Ĝirafo: Raymond Schwartz: La Rido kaj Vervo (retejo)

03 Januaro 2019, 10:49

Jen retejo dediĉita al dokumentado de esperantisto-verkisto-humuristo Raymond Schwartz:

La Rido kaj Vervo de Raymond Schwartz

Enestas biografiaj informoj, listo da libroj, specimenoj, omaĝoj, informoj pri la kabaretoj, La Pirato, ktp.

la 2-an de Januaro 2019

Karles: Sondado: Hispanio navigas dekstren, Katalunio maldekstren

02 Januaro 2019, 13:13

Laŭ informo aperinta en la hodiaŭaj ĵurnaloj, la ekstremdesktra partio VOX pafkreskas laŭ la inklino al balotado kaj pligrandigas la avantaĝon de la dekstraj konservativaj partioj, laŭ lasta sondado en Hispanio.
VOX enirus la hispanan parlamenton kun inter 43-45 sidlokoj.
Tiu fenomeno jam okazis en Andaluzio (aŭtonoma komunumo en la sudo de Hispanio), kie, danke al sukceso de VOX, la dekstraj partioj finigis la 36-jaran regadon de PSOE.

Pli detale:
PSOE estus en Hispanio la partio plej voĉdonata (92-96 deputitoj) sed senpova okaze de alianco de la konservativuloj (70-74 + 66-70 + 43-45)*.
En Katalunio a maldekstra ERC kreskus je kosto de la naciisma konservativa PDeCAT, kiu perdus preskaŭ la duonon de la ĝisnunaj voĉdonoj, Tiel ke ERC havus nun 12-14 deputitojn (antaŭe 9)

*(Absoluta majoritato: 176 deputitoj)

la 1-an de Januaro 2019

Karles: Koncerto kaj adiaŭo al 2018 antaŭ prizonoj

01 Januaro 2019, 20:26

 "Patose. Miloj da homoj kolektiĝis pasintnokte ĉirkaŭ la tri prizonoj en #Catalonia, kie la por-sendependecaj gvidantoj estas malliberigitaj, por akompani ilin al la nova jaro 2019."


Samloke, antaŭ tri tagoj...
 

Karles: Katalunio sen vortoj

01 Januaro 2019, 10:09




la 27-an de Decembro 2018

Karles: La paliso / L'estaca (originala kanto de Lluís Llach). Versio de Maragan'

27 Decembro 2018, 12:51


La Paliso
.
. .  
L'Estaca

Teksto kaj muziknotoj en: Kantaro
Vizitu ankaŭ: Vinilkosmo

Ĝirafo: Julian Tuwim, jud-pola poeto & Esperantisto (2)

27 Decembro 2018, 10:24

La 27-a de decembro estas la datreveno de la morto de la pola juda poeto Julian Tuwim (1894-1953).

Kaj jen freŝa afiŝo de Antonio De Salvo:

Julian Tuwim (Esperanto-vivo)

Antaŭ ol verki en la pola, Tuwim publikigis siajn tradukojn el la pola en Esperanto. En la citita afiŝo vi trovos lian poemon "Litanio" en la pola, itala, kaj Esperanto, kun bibliografio de la verkoj de Tuwim en Esperanto.

la 26-an de Decembro 2018

Ĝirafo: Baldur Ragnarsson mortis

26 Decembro 2018, 19:24

Baldur Ragnarsson (n. la 25-an de aŭgusto 1930), eble la plej eminenta vivanta Esperanto-poeto, mortis hieraŭ, la 25an de decembro 2018. Aperas multaj funebraj omaĝoj ĉe Facebook. Aliloke jam aperis la jenaj nekrologoj:

Forpasis Baldur Ragnarsson (1930–2018)

Forpasis Baldur Ragnarsson

Jen iu loko por registri adiaŭajn mesaĝojn: Panteono.

Mi plurfoje pri li afiŝis ĉi-bloge, kaj jen miareteje:
Adiaŭ, nia kara poeto.

la 16-an de Decembro 2018

Karles: Ĝisdatiga enketo de ĵurnalo Ara

16 Decembro 2018, 12:52


la 11-an de Decembro 2018

Ĝirafo: Novalis and ars combinatoria

11 Decembro 2018, 16:25

I had some harsh words for Novalis--in Esperanto--when I blogged about his Notes for a Romantic Encyclopaedia: Das Allgemeine Brouillon (published in English translation in 2007) eight years ago. It turns out though, that there is quite interesting philosophical content in Early German Romanticism. Here is an essay that highlights among other things Novalis' philosophical engagement with the ars combinatoria:

Redding, Paul. "Mathematics, Computation, Language and Poetry: The Novalis Paradox," in The Relevance of Romanticism: Essays on German Romantic Philosophy edited by Dalia Nassar (Oxford; New York: Oxford University Press, 2014), pp. 221-238.

Various essays in this book demonstrate that Novalis and his colleagues (note especially Friedrich Schlegel) were not mere mathematical and philosophical dilettantes. Early German Romanticism is now being taken seriously in the anglophone world for its philosophical and not merely literary and literary-critical contributions. Its engagement with German idealism is receiving concentrated attention. I am not prepared to comment on his use of the ars combinatoria. This essay though is a must-read on the subject.

Ĝirafo: Mór Jókai & planlingvoj

11 Decembro 2018, 15:54

Lastatempe mi afiŝis pri kolekto da esperantologiaj referaĵoj: Memorlibro: Esperantologia prelegaro, en kiu vi trovos listigon da elektitaj kontribuoj.

Nun mi atentigas pri du rimarkindaj referaĵoj de Árpád Rátkai:

"Lingvoplanado en Hungario" (442-461)
"La internacilingva movado en Hungario ĝis la apero de Esperanto" (462-490)

El tiuj mi tiris ĉerpaĵojn pri fama hungara verkisto Mór Jókai (1825–1904), kiu traktis la temon de mondlingvo en kelkaj verkoj:

Pri Mór Jókai & planlingvoj de Árpád Ràtkai

Tie vi trovos ankaŭ tabelon da gravaj hungaroj kiuj pritraktis la interlingvan temon inter 1772 & 1956.

Miareteje vi trovos plurajn ligitajn erojn en Esperanto kaj en la angla lingvo pri Mór Jókai kaj pri la historio de interlingvistiko en Hungario kaj Eŭropo. Mi listigos jene nur tiujn rilate al Mór Jókai kaj interlingvistiko:

Mór Jókai” de Zsuzsa Varga-Haszonits
Mondlingvo de Mór Jókai” de Tivia
Volapuka Lando en Siberio” (Pri "Csalavér" de Mór Jókai)

la 7-an de Decembro 2018

Karles: La plej antikva kataluna teksto: Les Homilies d'Organyà

07 Decembro 2018, 20:29

Les Homilies d'Organyà (La Predikoj de Organyà), estas fragmentoj el la predikaro de la Evangelio, trovita en la paroĥestrejo de la vilaĝo Organyà en 1904. Ili estas la dokumentoj plej antikvaj el ĉiuj redaktitaj en la kataluna lingvo. Temas pri la traduko al la kataluna el predikoj originale verkitaj en la okcitana kaj montras la uzon de la kataluna por la predikado al popolo. La originala manuskripto konserviĝas en la Biblioteko de Katalunio kaj en Organyà estas reproduktaĵo el ĝi.

Laŭ specialistoj, la dokumetoj estis skribitaj inter la fino de la 12a jarcento kaj la komenco de la 13a. Les Homilies d'Organyà estas inspiritaj en la agostinaj bibliaj kanonoj, kiel ekzemple Sankta Rufo de Avinjono, kiuj antaŭenpuŝis pastran gvidadon inter la popolanoj, laŭ la gregoria reformo. La litertipo estas la uzata en la epoko transira al la gotika arto kaj la kvalito de la pergameno, rimarkinde dika kaj ordinara. Kelkaj karakterizoj de la lingvaĵo pensigas la spertulojn pri tio ke, la manuskriptoj apartenas  al la periodo de la reĝo Petro la Unua, la katolika (1196-1213). La teksto estas skribita en kataluna ne-provenca, kvankam fojfoje oni renkontas vortojn ne tre konatajn en la kataluna lingvo.



.Homilies d'Organya.jpg

Originala fonto: Viquipèdia