e-planedo

vidpunktoj el la esperantistaro

la 25-an de Marto 2017

Karles: Rozoj kaj libroj en Katalunio, preparante la festotagon

25 Marto 2017, 10:01

Barcelona #BooksAndRoses 23 April from Diplocat on Vimeo.

En rilato al Esperanto, vidu ankau Ni Tradukas

Karles: Spekto-rekordo

25 Marto 2017, 9:58

Preskaŭ cent milionojn da spektoj. Post iom pli ol kvin monatoj de la homtura ĉefkonkurso okazinta en urbo Tarragona, oni plu spektadas kaj dividas la videon pri la konstruado de turo nomata tri el dek, farita de la grupo Castellers de Vilafranca. La videon diskonigis tra Facebook la skipo de Red Bull TV. En unu semajno ĝi atingis kvindek milionojn da spektoj kaj la nombro plu kreskadas. 


la 15-an de Marto 2017

Ĝirafo: Feathers / Plumoj & Esperanto (7)

15 Marto 2017, 13:54

Beʾer, Haim. Feathers [Notsot]; translated from the Hebrew by Hillel Halkin. Waltham, MA: Brandeis University Press; Hanover: University Press of New England, 2004. xiii, 235 pp.

I finally pulled this book off the shelf and read the novel (10-15 February). I found two additional references to Esperanto, quoted in my previous post. Feathers (published in the original Hebrew in 1979), like several contemporary Jewish novels, uses Esperanto as nostalgia for lost utopian possibilities. But what about the novel itself?

My initial reaction was: why the National Yiddish Book Center named this one of the 100 greatest works of modern Jewish Literature eludes me. This is deemed a classic of Israeli literature, but it just could not hold my interest or attention most of the way through. Perhaps my inattention is my own fault, but I was just not motivated to care. Stylistically, the novel is marvelous, but still . . . You might think I would be more interested in a collection of eccentrics and crackpots, but I just couldn't care about this Jewish cohort in Jerusalem. Note, however,  . . .

There are two outstanding features I should point out, the second of which is more compelling to me. In all of the scenarios covered, from the war of independence to the Yom Kippur war, not limited to actual wars, there is the constant presence of death and funerals. The title itself suggests the fragility of Jewish life and dreams.

The second feature is the Jewish gift for scorn and sarcasm. Here is one characteristic passage that also pertains to philosophy, autodidacts, utopians, and cranks:
"Now that you are a father yourself, how can you rationally explain such craziness?" How a boy who lacked nothing, whose teachers were men of such stature that some eventually became university lecturers, whose friends came from the very best of houses--how such a boy could have fallen for a shiftless low-life Leder was more than she could comprehend.

Since the conversation annoyed me, I replied that no one, not even I could know what had gone on in my mind and soul as a child. Nevertheless, I added, I believed that Leder was in his own fashion a philosopher, though an autodidact of course, and that my imagination had been fired by the world of utopian thought he had opened up to me.

My mother sarcastically repeated my big words and declared that even though she had no schooling and had never even been able to attend the Saturday night lectures at the community center, she knew enough to understand the difference between Leder and a philosopher.

"We're both adults now," she went on as we crossed the busy Jerusalem-Jericho road, "and it won't hurt you to hear the truth for once." She blamed Leder for my having dropped out of school. "You went to college thinking that a philosophy department was a lot of wise men sitting around with laurel wreathes on their heads and discussing Kant and Spinoza while solving the problems of the universe with hot air." [p. 42]
Various ideological factions in the Jewish community of the historical periods covered are mentioned: Zionists, anti-Zionists, Bolsheviks, rightists, Europe-oriented monarchists. The key figure is Mordecai Leder, disciple of Karl Popper-Lynkeus and leader of the Nutrition Army, dedicated to bringing the utopian project of minimal consumption into being.

This might be a fluke of my attentiveness, but I finally got absorbed in the novel with the death of Joseph Stalin. The anti-communist insults hurled at the Jewish Bolshies in Jerusalem are hilarious.

Leder becomes disillusioned with peaceful persuasion when Albert Schweitzer declines his invitation to become titular head of the movement, picks up a gun at the moment when Israeli right-wingers riot in protest of Israel's reparations deal with Germany, gets arrested, and goes downhill from there. The narrator's life with Leder ends in the 1950s, but the connection comes back to him in the final chapter when burying the dead from the Yom Kippur war.

So, despite my initial indifference, there appears to be something to be gleaned from this tale, the generalities if not the specifics: the craziness of dreamers, or perhaps the futility of all dreams, the discrepancy between people's self-conception and their lives, the interweaving of humor and tragedy, the evanescence of Jewish and all human life, the absorption and disappearance of the world one once lived, disorientation and memory, feathers scattered from living beings and blown all about, signalling the disruption of a fleeting existence.

Ĝirafo: Feathers / Plumoj & Esperanto (6)

15 Marto 2017, 11:28

Beʾer, Haim. Feathers [Notsot]; translated from the Hebrew by Hillel Halkin. Waltham, MA: Brandeis University Press; Hanover: University Press of New England, 2004. xiii, 235 pp.

I finally read the novel (10-15 February). I will report on it further, but here are two additional references to Esperanto I found:
Leder often reminisced to me about his years in the imperial capital. On one such occasion, we had walked as far as the train station at the beginning of the Valley of Refaim when he interrupted a formal lecture on the importance of Esperanto in the future Lynkean state to announce that he wished to rest for awhile beneath one of the shaded branches in the square outside the station. [p.36]
And:
The heavy winter rains had ruined them. [Leder's books] Their fancy cloth and leather bindings were waterlogged and cracked, and strips of Viennese newspapers from the turn of the century had peeled loose from their backings. The pages were stuck together in clumps as hard as bricks. I poked around in the pile like a hyena scavenging a dead lion. A brown manila envelope lay buried beneath the books. Its bottom had decayed into the soft, damp, verminous earth, but the black-bound notebooks inside were unharmed, apart from a pinkening at their edges from the moisture. The "Constitution of Lynkeania" announced the title page of the topmost notebook in Leder's handwriting. Yet apart from Popper-Lynkeus' minimum social program copied out from one of his books, some attempted translations from Esperanto, and a few sketches of the Lynkean state seal, the notebooks had nothing in them. [p. 218]

la 12-an de Marto 2017

Karles: Manifestacio por la rifuĝintoj en Barcelono

12 Marto 2017, 17:34



18/2/2017
Foto:JOSEP LAGO / AFP
La urbestrino de Barcelono alvokis la manifestaciantojn «plenigi la stratojn» por tiu marŝado nomita «Ni volas akcepti ilin». 
160 000 manifestaciantoj kolektiĝis sabaton 18an de februaro en Barcelono, laŭ taksado de la municipa polico. Ili postulis de Hispanio, ke ĝi akceptu «ekde nun» milojn da rifuĝintoj, kiel promesite en 2015. La maldekstra urbestrinoAda Colau, alvokis la manifestaciantojn «plenigi la stratojn» por tiu marŝado nomita «Ni volas akcepti ilin». Multaj el ili portis la afiŝtabulon «ne plu da ekskuzoj, akceptu ilin nun», laŭlonge de Via Laietana, avenuo kiu trairas la malnovan urbon, ĝis la haveno. La manifestacio simbole finiĝis borde de la Mediteraneo, en kiu pli ol 5 000 migrantoj mortis.
Nur 1000 migrantoj estis akceptitaj
Laŭ siaj engaĝiĝoj kun Eŭropa UnioHispanio devis akcepti 16 000 azilpetantojn jam alvenintajn en aliaj landoj, kaj tio ekde 2015. Barcelono prezentis ekde aŭgusto 2015 planon por akcepti rifuĝintojn devenantajn de Sirio, Irako, Afganio aŭ EritreoSed nur 1 100 migrantoj alvenis ĝis nun.
Sabaton 15an de februaro, la prezidentino de la provinca deputitaro de Barcelono, Mercè Conesa, juĝis «hontinda», ke Hispanio ne respektis sian promeson. Apud urbestroj de Katalunio, ŝi petis de la "Eŭropa Komisiono", ke ĝi «komencu puni severe» la landojn, kiuj ne respektas sian engaĝiĝon.       

Fonto de la artikolo: Neniam milito inter ni

la 24-an de Februaro 2017

Akvosfero: Tri hajkoj

24 Februaro 2017, 14:19

blindige brilas
orfiŝoj patriotaj ―
narcisoj svene

malicaj pupoj
inside sidas kune ―
kameno arda

fiere staras
kolora tomboskribo ―
velkinta kampo

la 10-an de Februaro 2017

Akvosfero: flakoj de neĝo

10 Februaro 2017, 1:35

flakoj de neĝo
kroĉiĝas sub sunlumo ―
nigra asfalto

Akvosfero: lumo kaj ombro

10 Februaro 2017, 1:15

lumo kaj ombro
klare straton dividas ―
neĝa mateno

Akvosfero: branĉoj fleksitaj

10 Februaro 2017, 1:05

branĉoj fleksitaj
sub freŝa dika neĝo ―
matena lumo

la 2-an de Februaro 2017

Emanuelo Arbaro: Historio juĝos ilinDenove pri Grekio

02 Februaro 2017, 14:15

Antaŭ pli ol unu jaro, en julio 2015, mi jam verkis blogeron pri la Greka situacio, ĝojante pri la provoj de Siriza ne daŭrigi la absurdan politikon petata (mi diru pliĝuste «altrudata») de la Troikao (EK, IMF, ECB), kiujn oni nomas hodiaŭ «la institucioj». Mi ĝojis pri la ideo de Tsipras fari refrendumon, kaj mi ĝojis kiam la Grekoj, post la apero de mia blogero, respondis nee.

Sed tiu ĝojo estis mallonga. Όχι ne sufiĉis. Post la kuraĝa neo de la popolo, Tsipras kuŝiĝis antaŭ la institucioj. Siriza skismis, kelkaj el ĝiaj membroj preferante forlasi la EUon ol akcepti la diktaĵojn de la institucioj, Varoufakis, ministro pri financoj, estis maldungita (li hodiaŭ havas sian propran Eŭropan kaj interesan movadon, DiEM 25), kaj la absurda politiko altrudata de la institucioj daŭris.

Kiam mi skribis ke Siriza estis la lasta ŝanco de la EU, mi kredis je tio. Siriza malsukcesis, EU estas nur hodiaŭ zombio, plu vivas nur dank' al la inercia forto. Eble oni trovos lasttempa kuracilo kontraŭ zombieco, ekzemple se Germanio kaj Francio elektas vere maldekstreman registaron. Sed tio tute ne estas probabla, ĉu ne? Eble Mélenchon aŭ Hamon (pri la kapableco de Hamon vere lukti por ŝanĝi Eŭropon mi ne certas) estos elektita en Francio, sed tio malprobablas; kaj en Germanio, Die Linke (kiu estos ĝia kandidato?) havas ankoraŭ malpli da ŝancoj ol Mélenchon. Tamen, oni havis multajn malbonajn surprizojn dum la lastaj monatoj, kial ne bonan tiufoje?

Mi ne estas optimisma; se ni havu surprizon dum tiuj balotoj, estos pli probable ekstremdekstre ol maldekstre… Kaj mi povas kompreni kial. En 2015 mi kredis je Eŭropo, mi pensis ke ĝin ŝanĝi eblis; hodiaŭ mi pensas ke se oni volas Eŭropan Federacion, oni unue mortigu EUon; oni ĉion rekonstruu el nenio. La financaj povoj kaj iliaj politikaj lakeoj detruis kaj daŭre detruas nian belan revon.

Sed kiel la zombioj el la filmoj kaj literaturaĵoj, la EUa zombio ankoraŭ povas vundi, kaj vundi multe. Ekde julio 2015, silente, Grekio suferas. Siriza pliigis la AVI ĝis 24%, malpliigis la emerituroj je 40%, pliigis aŭ kreis impostojn sur la posedaĵoj, aŭtoj, cigaredoj, biero, benzino, kafo, televidiloj, … kaj jam anoncis ke ili denove ŝparos 5,6 miliardoj da eŭroj sur la ŝtatfunkciulaj salajroj. Siriza sukcesis konservi la maldeficiton de la lando, kaj eĉ plifortigi ĝin ĝis 1,5%.

Tiu malgranda 1,5% havas gravajn sociajn konsekvencojn. 20% el la Grekoj vivas sen telefono aŭ sen hejtilo. 15% estas grave malriĉaj; ili estis nur 2% en 2009. 25% estas senlaboruloj. En multaj regionoj, ne plu estas busoj, trajnoj aŭ eĉ lernejoj. La malsanulejoj ne havas sufiĉe da kuracistoj (25 000 estis maldungitaj) kaj medikamentoj. 13% el la Grekoj ne povas kuraci sin, 11,5% ne povas aĉeti la preskribitaj medikamentoj. La beba mortindico duobligis en kelkaj jaroj. La memortigoj estas pli nombraj ol iam ajn. Oni ja povas kritiki Rusion, sed EU ankaŭ mortigas, sed ĝi mortigas sian propran popolon!

Kaj tiuj suferoj estas perfekte malutilaj! Eĉ la IMF agnoskas tion: laŭ ili, se la rigoraj politikoj daŭras, la ŝuldo, kiu hodiaŭ valoras 180% de la nacia riĉeco, valoros 275% de ĝi en 2060. Plialtigi la impostojn kaj malplialtigi la salajroj havas malbonan efekton.

Tamen, por la IMF kiel por la aliaj institucioj, la rigora politiko estas la nura politiko sekvinda por Grekio. Tute nelogike, por ideologiaj kialoj, ili daŭre postulas novajn «fortostreĉojn» de Grekio. 1,5% da maldeficito ne sufiĉas por ili. La sociaj kostoj malgravas: ili postulas nun 3,5%! Se tio okazas, la ŝuldo ne valoros «nur» 275% de la nacia riĉeco en 2060, sed multe pli.

Kaj denove, Siriza provas lukti kontraŭ tio. Sed neniu plu fidas ilin, eĉ la Greka popolo. Ili havas du elekteblecojn: aŭ akcepti la diktaĵon, aŭ eliri el la eŭrozono. Kaj tiu ĉi lasta elektebleco estas la vera celo de la Germanoj, kaj aparte de Schäuble (estas ĝia foto supre), ĝia ministro pri financoj: jam en 2015 li estis por la «Grekeliro» (eliro de Grekio el eŭrozono aŭ eĉ el EU), sed Merkel estis kontraŭ. Li finfine gajnantas sian veton. Sed se la pordo por eliri la eŭrozonon estas malfermata por Grekio, eble aliaj landoj trapasos ĝin. Antaŭ kelkaj jaroj, mi dirintus ke tio estas timiga: hodiaŭ mi ne vidas alian eblecon, se Schäuble kaj tiaj politikaĉoj konservas la povon en Eŭropo.

Sed eĉ se mi ne plus kredas je tiu EU, mi daŭre timas la konsekvencojn de ĝia falo. Trump regas Usonon, Putin Rusion, Ĉinio ĉiutage iĝas pli potenca, kaj UN malpli. Forta kaj demokratia Eŭropo estus roko kie konstrui la plibonigon de la mondo. Schäuble-a Eŭropo estos sablo kiu helpos ĝin gliti.

Mi ne estas membro de la Germana registaro, nek gravulo en iu instintucio. Mi ne scias ĉu la instintucioj havas politikan agendon kaŝita malantaŭ tiuj decidoj, aŭ ĉu ili simple estas blindigitaj per sia novliberalisma ideologio kaj sia socia pozicio kiu fortranĉas ilin de la «vera» popolo. Eble Schäuble volas fari el eŭrozono novan markzonon, por daŭre prirabi la Mitteleuropa sen esti solidara kun la mediteraneaj landoj (kies staton ekonomian ili parte ŝuldas al la agresiva komerca politiko de Germanio), aŭ eble li simple estas stultulo. Eble estas ambaŭ. Por la Grekoj kiel por la estonteco de la Eŭropa revo, tio ne gravas: li estas krimulo, kaj unu el la plej videblaj vizaĝoj el krimula aĉaro kiu respondecas pri la nuna stato de nia kontinento. Historio juĝos ilin.

la 9-an de Januaro 2017

Slavik Ivanov: „Helpu min“ aŭ „helpu al mi“

09 Januaro 2017, 22:39

Oni demandas en FB:

Ĉu estas ia ajn signifo-diferenco inter «Helpu min» kaj «helpu al mi»? Kaj se la signifo samas, kiel oni klarigu la malsamajn formojn?

Oni diras «Mi manĝas karoton». Sed oni ne diras «Mi manĝas [prepozicio] karoto.» Ĉu la verbo «helpi» havas malsaman trajton?

Jes, en iuj akuzativ-havaj lingvoj „manĝi“ estas transitiva, dum „helpi“ postulas dativon (do traktas helpon kiel ion liveratan al persono, ne faratan pri la persono). Krom la rusa en tiu grupo de „dativohelpaj“ lingvoj estas ankaŭ la sufiĉe fora (laŭ la genetika klasifikado de lingvoj) turka („bayana yardım etmek“ to help (dat.) the lady).

Por repacigi ĉiujn, ambaŭ formoj estas tolerataj kaj pli-malpli sam-ofte uzataj. Istvan tamen rimarkas ioman diferencon (nome, ke „helpu min“ impresas kiel peto pri urĝa helpo); mi emas konsenti kun lia rimarko kaj klarigi tion per funkciado de la lingvo mem, kiu normale evitas „plenajn sinonimojn“ kaj atribuas almenaŭ ian diferencon en signifo al diferencoj en la formo.

Lingva Konsultejo ĉe Fejsbuk — https://www.facebook.com/groups/konsultejo/

Eriketo: Vojaĝo sub la Meznokta Suno

09 Januaro 2017, 13:47



En forlasita duonfarita konstruaĵo en la urbo Osako estas trovita murdito.  Komence de la enketo fare de Detektivo Sasagaki ŝajnas esti sufiĉe facile solvebla  afero sed ĉiuj spuroj kondukas lin nenien.
  
En Vojaĝo sub la Meznokta Suno (白夜行) de Keigo Higaŝino, ni dum 20 jaroj sekvas diversajn rolulojn kaj, kvankam iliaj historioj unue aspektas tute sendependaj, iom post iom ni lernas ke ili fakte iel ĉiuj interkonektiĝas. 

Sed kiu estas la marionetist(in)o kiu enmiksiĝas en iliajn vivojn, kaj kial?

Mi jam legis kelkajn verkaĵojn de la sama aŭturo kaj la jenan, kiun mi ricevis kiel Kristnaska donaco, mi ankaŭ multe ĝuis.

Mi legis ĝin en la angla, sed vidas ke ekzistas tradukoj en diversajn lingvojn. Se vi trovas version en lingvo kiun vi komprenas, mi rekomendas ĝin!

la 5-an de Januaro 2017

Emanuelo Arbaro: Novjaraj rezolucioj (inkluzive de anonco pri Medium kaj Wordpress)

05 Januaro 2017, 12:18

Unue, mi deziras al vi bonan novan jaron 2017, kaj mi ege esperas ke ĝi estos pli bona ol 2016. Trankviliĝu, kara leganto, mi ne priparolos tie ĉi personajn aferojn. Mi fakte ne prenas verajn rezoluciojn; mi simple volas diri kion mi volas fari rilate al Esperanto, al la lingvoj konstruitaj kaj ĉefe al tiu blogo.

Unue, en 2017, mi volas esti pli utila al Esperanto. Mi ja povas akre kritiki la staton de UEA hodiaŭ, kiel en mia antaŭa blogero (decembro 2017 fariĝis la monato dum kiu tiu blogo ricevis la plej da vizitoj, pruvo ke ja UEA kaj sia estonteco interesegas la Esperantistojn; tio estas ja optimismiga novaĵo), sed kion mi faras por nia ideo, krom pagi kotizojn en du asocioj (UEA/TEJO kaj KELI, pro mono mi elektu draste, malfeliĉe; mi ankaŭ estas membro de ISAE, sed la aliĝo estas senpaga)? Se mi nenion faras, mi ja ne rajtas kritiki ion ajn. Kion mi faris en 2016? Mi verkis artikolojn por Kontakto kaj Dia Regno, verkis kelkajn blogerojn, voĉdonis en la ĝenerala voĉdono, pepadis en Esperanto (malpli multe dum kiam mi havis kompufonon kun Windows Phone en ĝi), iom propagandis Esperanton rete, aĉetis kelkajn librojn (ne multe, sed mi aparte ŝatis La Danĝeran Lingvon). Tio ja ne estas nenio, sed mi faru pli; mi ne ankoraŭ scias kiel ekzakte. Mi ŝatas verki, eble mi kandidatiĝu por la posteno de redaktoro de Esperanto! Mi ŝercas, sed se vi havas ideon, nepre diru tion al mi komente aŭ aliel.

Pri aliaj lingvoj konstruitaj, mi pli multe lernos kaj uzos Volapukon. Mi fintradukos en la Francan la deklecionan kurson, kaj poste mi tradukos ĝin en Esperanton. Mi ankaŭ provos verki almenaŭ tri artikolojn por Vög Volapüka, la revuo de la Volapukista komunumo, kies retpaĝaro mi prirespondecas. Mi daŭre elvolvos Geloton, mian etan propran konstruitan lingvon, kaj mi havas tradukprojekton por tio, pri kiu mi eble parolos poste. Mi ankaŭ volas traduki la ĉefajn partojn de ĝia (Franclingva) gramatiko por FrathWiki en la Anglan, kaj por tiu blogo en Esperanton. Mi ŝatus ankaŭ finfine sukcese lerni Kotavaon, sed mi dubas ĉu mi povos.

Finfine, kaj eble plej grave por vi, kara leganto, kion pri tiu blogo? Vi sciu, ke mi estas provante retumi tute sen uzi la servojn de la grandaj firmaoj, kiuj ŝtelas niajn datumojn kaj provas alproprigi la reton. Asocio Franca nomis tiun projekton «malgugligi la reton» (dégoogliser internet). Mi kvazaŭ ne plu uzas Facebook (sed tiun retejon mi neniam multe uzis), mi ne plu uzas miajn Gmail retadresojn (mi uzas anstataŭ ProtonMail), ne plu serĉas pere de Google, sed pere de DuckDuckGo aŭ Discord, … Resume, mi serĉas ne plu uzi la Gafam-anoj (Google, Apple, Facebook, Amazon, Microsoft kaj samtipaj firmaoj), eĉ se ja tute ne plu uzi ilin ne eblas por mi. Tamen tiu blogo estas gastigata de Blogger, servo kiu apartenas al Google. Mi elektis Blogger ĉar la plejmulto el la Esperantlingvaj blogoj estis gastigataj de Blogger kaj Ipernity, sed la dua servo (kiu eble ne fermos siajn pordojn, ŝajnas ke iu povus aĉeti Ipernity, sed ni ne havas novaĵojn ekde la 5a de decembro) ne permesas al la nemembroj komenti. Mi do elektis Blogger, eĉ se la Blogger-blogoj ne estas belaj kaj ke mi jam uzis Wordpress kun granda plezuro.

Sed la blogoj en Esperanto frolasadas iom post iom Blogger pro bonaj kialoj. La nura kialo de la ĉeesto de tiu blogo tie ĉi malaperante, mi serioze pensas ke dum tiu jaro, Ĉe Emanuelo transloĝiĝos ĉe Wordpress.com. Amuze, estas legante artikolon kiu konsilis al la blogemuloj malfermi konton ĉe Medium.com ke mi prenis tiun decidon.

La problemo kun la blogoj, estas ke oni malfacile trovas legantoj. Se vi ne sekvas min ĉe Twitter, vi eble neniam aŭdos paroli pri tiu blogo. Medium ne estas gastiganto de blogoj: ĝi estas fakte unu giganta blogo en kiu miloj da verkemuloj publikigas tekstojn. Nur unu adreso estas do bezonata por malkovri multajn malsimilajn blogerojn el multaj diversaj aŭtoroj. La plej novteĥnologiemaj Esperantistoj jam adoptis tiun sistemon, kaj mi decidis aldoni miajn fortojn al ili. Mi ne scias ĉu Medium funkcios, ĉu fakte dekmiloj da blogeroj gastigataj samloke ne pli kaŝas la blogerojn ol disvastigas ilin, sed kostas al mi nenion provi, se mi daŭre prizorgas «tradician» blogon, ĉu ĉe Blogger, ĉu ĉe Wordpress. Ekde nun, sub ĉiu artikolo, vi povos vidi bildon kun ligo al la artikolo ĉe Medium; same en Medium estos ligilo al la tradicia blogo.

Sed vi diros, ke unu el la kialoj kiuj puŝas min eliri el Blogger devus forpuŝi min de Medium, ĉar tiu servo estas ege ligita al Twitter, alia Gafam-ano. Jes, sed kiel mi diris, ne eblas forlasi ĉiujn Gafam-anojn, kaj iliaj servoj estas ofte ege praktikaj; kiam ne estas alia interesa ebleco, mi tamen uzas tiajn servojn. Kaj ekzemple, mi ege ŝatas kaj uzas Twitter mem.

Pri la enhavo mi havas ankoraŭ multon por diri, kaj nur la tempo mankas. Mi volas publikigi interesan artikolon pri kiel iu iĝis kristano legante Camus (kiu estis ateista), paroli pri mia lernado de la Sveda lingvo, apogi pli precize la malgugligon de la reto, … Do, ĉu en revuoj, ĉu en Blogger, ĉu en Wordpress, ĉu en Medium, vi povos legi miajn esperantaĵojn!

Sed mi ankoraŭ lernu kiel atingi miajn celojn por la nova jaro

la 4-an de Januaro 2017

Eriketo: La Ruĝa Notlibro

04 Januaro 2017, 16:05

Hodiaŭ mi iom lacas ĉe mia labortablo ĉar hieraŭ vespere mi legis ĝis multe tro malfrue.  Mi volis atingi la finon de tre ĝuinda romano, La Femme au Carnet Rouge (La Virino kun la Ruĝa Notlibro) de la franca verkisto Antoine Laurain.

Mi antaŭe legis kaj ĝuis romanon de Laurain (La Ĉapelo de la Prezidanto) kaj tuj poste elŝutis 'la ruĝan notlibron' sed nur havis la tempon eklegi ĝin antaŭ du tagoj.

Malfru' vespere, virino estas atakita kaj ŝia mansako ŝtelita.  La posta tago, librovendisto trovas la forĵetitan sakon kaj klopodas trovi ties posedanton...  Jen la kerno de la intrigo. Mi ne diros plu ĉar vi eble ŝatus ankaŭ legi la verkaĵon, se ĝi ekzistas en versio en via lingvo.  Estas sufiĉe mallonga, simpla sed ĉarma rakonto elvokante Parizajn trotuarojn, kafejojn, librovendejojn.

La pasintaj kelkaj tagoj estas tre malvarma en Kimrio, do estas granda plezuro sidi enlite sub dikaj kaj komfortaj litkovriloj trinkante teon kaj legante bonan libron. Kio multe plaĉis al mi en 'la ruĝa notlibro' estas ke la aŭtoro ankaŭ referencas aliajn verkistojn kies verkaĵojn mi legis, ekz. Patrick Modiano kaj Sophie Calle inter aliaj. Kial mi ŝatas tion?  Mi ne certas. Eble ĉar plaĉas al mi havi ideojn pri novaj legindaĵoj, aŭ, se mi jam konas la verkaĵojn, eble estas la plezuro scii ke aliaj ankaŭ ĝuis ilin...  Verkaĵoj kiuj simile referencas aliajn librojn inkluzivas Un homme à distance [Homo je distanco] de Katherine Pancol kaj, kompreneble, 84 Charing Cross Road de Helene Hanff. Ĉiukaze, mi nun ŝatus relegi almenaŭ iom da Modiano kiam mi havos la tempon.

Ĉi-vespere mi estas legonte Journey under the Midnight Sun (Vojaĝo sub la Meznokta Suno) de Keigo Higaŝino, libron kiun mi ricevis por Kristnasko.  Antaŭ tio, tamen, mi ankoraŭ havas iom da farenda laboro kaj diversaj plenumendaj taskoj. Do, ek al la taskoj, kaj pli rapide venu la legado-horo!




la 16-an de Decembro 2016

Emanuelo Arbaro: Pri la membraro de UEA

16 Decembro 2016, 11:54

7 000. Tio estas la nombro de membroj kiun UEA havu en 2016 laŭ la Strategia plano adoptita en Rejkjaviko en 2013. Laŭ ĝi, UEA strebu grandigi la kvanton de ĝiaj membroj je 10% ĉiujare. En 2015, kun 5 508 membroj, la celo estis kvazaŭ atingita.

Ĝis nun, la UEA-estraro rifuzis komuniki pri la nombro de membroj en 2016. Mi sciis ke ĝi denove falis iom: en 2015, la sukceso de la 100a kongreso en Lillo eksplikis grandparte la relative granda nombro de kotizintoj. Kaj la 101a, en Nitro, estis sufiĉe malgranda. En 2017, la Seula kongreso promesas al la falo daŭri. Sed pro la silento de la estraro, la gravecon de tiu falo ni ne konis. Mi vetintus je io kiel 4 800 membroj.

Ve! Eĉ mia nigrevidisma naturo estis pli optimisma ol la faktoj. Laŭ Libera Folio en artikolo kiu aperis tiumatene, je la 16a de decembro 2016 (la nombro do povas ankoraŭ plialtiĝi iomete), estas nur 4 264 kotizintoj en UEA. 2 736 malpli ol la Strategia plana prognozo, sed ĉefe 1 244 malpli ol en 2015 (laŭ LiFo, tio estas malpligrandigo je 23%, kvazaŭ unu kvarono!). Sed eĉ se 2015 ja estis eksterordinara jaro; en 2014 estis iomete pli ol 5 000 membroj (mi ne memoras ekzakte la nombron), do estas ankoraŭ 800 perditaj membroj, kompare kun jaro kun eteta UK (659 aliĝintoj). Kaj tio ja estas timiga: eble, en 2017, la membro-nombro malsuperus 4 000. Kiel Esperanto povus esti serioze traktita kun tiaj ciferoj?

Oni vidos kion respondos la respondeculoj. Mi verkas tiun ĉi blogaĵon à chaud, tuj post kiam mi legis la artikolon de LiFo. Eble poste mi vidos la aferon alie.

LiFo provas ekspliki tiun falon per la malgranda UK (pri tio mi samopinias, sed ni vidis ke estas granda falo eĉ kompare kun 2014) kaj per la asocia revuo, kiu malbone fartas ekde kelkaj tempoj. LiFo citas retpaĝon kiu kalkulas la prokraston de Esperanto; tio esta samtempe amuza kaj malgajiga. Pri tio mi ne certas, jam la revuo ne estis tiom centra kiel kelkaj jardekoj antaŭe, kaj la informoj kiujn oni povas legi en ĝi estas ofte legeblaj semajnoj antaŭ la apero de Esperanto. Se semajnoj fariĝas monatoj, ja estas malbone novaĵo, sed ĝi ne sufiĉas por decidi ĉu renovigi la membrecon aŭ ne, laŭ mi. Ne por 1 200 personoj, ĉiuokaze.

Mi ne povas ekspliki ekzakte la kialon de tiu falo. Sed mi pensas ke ĝis kiam UEA moderniĝos, la falo daŭros, ĝis la pura malapero de la asocio. Tiu tago estus nigra tago en la historio de Esperanto, kaj eĉ eble finfine ĝia fina malvenko. Sen forta centra asocio de ĉiuj Esperantistoj, Esperanto ne povos, miaopinie, iĝi dua lingvo de la homaro. Mi ja estas desubisto, sed eĉ desubisma venko bezonas UEAn por okazi.

Kaj per «moderniĝo», mi ne celas renovigi la retpaĝaron, aŭ publikigi videojn ĉe Youtube aŭ tekstojn ĉe Twitter aŭ Facebook regule. Tio ja gravas, sed havos nenian efikon se la moderniĝo ne okazas en la mensoj kaj en la praktikoj de la UEA-membraro mem, ne de ĝia komitato aŭ estraro. Ni atingu desubisman venkon ene de UEA. Jen kelkaj ŝanĝoj kiuj okazu laŭ mi en la asocio.

Ni komencos per la revuo. Ni ĵus lernis ke UEA maldungas Attila Kaszás, la redaktoron de Esperanto, kaj serĉas novan redaktoron. Bone. Sed ni ŝanĝu la rolon de Esperanto ene de la Esperanto-movado. Ne plu bezonas paperan revuon por priskribi la Italan kongreson aŭ pri la interlingvistikaj studoj, kiel en la oktobra numero. La novaĵoj, kiam aperas papera revuo, jam ne plu estas novaj en nia interreta epoko. Sufiĉas krei belan kaj ofte ĝisdatigatan blogon, kun inteligentaj resonoj en la sociaj retoj. La efiko estus pli granda. En la revuo povas aperi kelkaj malgrandaj resumoj kiuj sendas al la blogeroj.

Per kio plenigi la revuon, se oni ne povas paroli pri ĵusaj okazaĵoj? Revuo ne estu novaĵejo, ne povas esti plu novaĵejo. Ĝi estu pensigaĵo. Fermante la revuon, mi estu pli bona Esperantisto ol kiam mi malfermis ĝin. Pli klera pri nia historio kaj kulturo, pli sperta en la uzo de la lingvo, pli efika en la reklamo de nia ideo, pli ĝisdatigata pri la stato de la mondo, … Alivorte, ĉio, kion mi legas en Esperanto restu interesa kiam mi denove trovas la PDFon en miaj komputilaj arkivoj aŭ la paperan version ordigante mian bretaron, 10 jarojn post ĝia apero. Eble por tio ni ne plu bezonas monatan organon, sed trimonatan kaj pli ampleksan. Tio ja malfacilegas, sed ĉu mi diris ke la moderniĝo estas facila afero?

La Esperanto-movado estas trapasita de diversaj mondkonceptoj. Desubistoj, desupristoj, finvenkistoj, raŭmismtoj, politikemuloj, lingvemuloj, pacmilitistoj, maldekstruloj, dekstruloj, revemuloj, pragmatuloj, … ekzistas en Esperantio kaj, ofte, en ĉiu Esperantisto. Kial nenio el tiuj vid- kaj agadkonceptoj troviĝas en la elektoj de UEA? La Esperantistoj, kun iliaj fortoj kaj voloj, kiam ili membriĝas en UEA ja ĝojas ricevi avantaĝojn kiel rabatoj por kongresoj aŭ libroj. Sed se ili membriĝas kaj pagas kotizon, estas ĉar ili volas agadi por kaj per Esperanto, kaj havi influon sur la decidoj. La nuntempa organizo kaj kulturo de UEA malpermesas al la «simplaj membroj» vere kundecidi. Oni voĉdonas por komitatanoj kiuj ne havas precizan programon kaj kiuj, ĉiel, estas malpli gravaj ol la komitatanoj kiuj reprezentas la asociojn.

La revuo povus esti ejo por la necesaj debatoj. Ni ĵus okazigis Ĝeneralan Voĉdonon (kiu, ni lernis tion tiumatene ankaŭ, sukcesis, eble dank' al la asocioj kiuj kontraŭstaris la relativan malpartoprenemon de la individuaj membroj), kaj kvazaŭ ne estis debato en Esperanto. Ni ne havas kulturon de la debatoj, de la travidebleco kiu permesas ilin (mi memorigas ke UEA ne komunikis pri la membro-falo).

La silento de la estraro estas rivela. Anstataŭ komuniki pri la malemo de la membroj renovigi la karton, petante al ĉiuj membriĝi kaj eksplikante kial Utila Estas Aliĝo, ili kaŝis la informon, eble preĝante Sanktan Zamenhofon allogi la Esperantistojn, antaŭ ol la publikigo de la informo fariĝus necesa aŭ kontraŭvola (kiel, finfine, okazis). Travidebleco ne estas minaco, ĝi estas nia ŝanco.

Oni ja povus diskuti pri la reformoj en la arkitekturo de UEA. Sed ne estas la institucioj kiuj gravas. Estas la maniero en kiu ni organizas niajn opoziciojn pace kaj kune. Nun, UEA funkcias kiel se ne estus tiaj opozicioj. Ne estas debatoj pri la futuro de Esperanto. Ne estas debatoj pri la futuro de la asocio. Ne estas en la komitato klara plimulto kaj malplimulto. La revuo preferas raporti pri 10 uloj kiuj kunmanĝis en Novkaledonio, kaj la nura ejo por debati rekte estas malnova kaj malbonetosa dissendolisto ĉe Yahoo. UEA ne havas futuron ekster demokratiiĝo kaj travidebleco.

la 3-an de Decembro 2016

Slavik Ivanov: Rilatoj kaj teo

03 Decembro 2016, 22:52

El reta dialogo:

— Vidu, ekzemple vi infuzis teon kaj foriris porlonge. Dum vi estis aliloke, ĝi malvarmiĝis kaj ne plu estas bongusta, eĉ se vi provus varmigi ĝin. Same estas pri amrilatoj — denove ne estos same bonguste…

— Fek! La teo!..

[Kiam mi rerakontis tiun anekdoton al la edzino, ŝi diris: „Cetere, ĉu vi povus fari teon?..“
Tio aldonis eĉ plian tavolon al la historio.]

la 6-an de Novembro 2016

Ĝirafo: Karel Čapek & Esperanto (12): Liven Dek pri "Dioj, homoj kaj robotoj"

06 Novembro 2016, 14:27



Kiu kreis la homon? Kiucele? Liven Dek proponis plurajn pensigajn ideojn pri "Dioj, homoj kaj robotoj" en la 25a IEK okazinta en Svitay en 2012. La deirpunkto de lia prezento, kies titolo estas "Kion faris poste Rust?", rilatas al roboto rolanta en lia sciencfikcia novelo "Rust'".

Ĝirafo: Karel Čapek & Esperanto (11): R.U.R (Terura sonĝo) - Teatro

06 Novembro 2016, 12:44



"La ensemblo "Teatro DOMA" prezentis adapton de la verko "R.U.R" de la Ĉeĥa verkisto Karel Čapek (eldonita de Kava-Pech), en la 25a Internacia Esperanto-Konferenco (OSIEK), okazinta en Svitavy (Ĉeĥio) de la 14a ĝis la 20a de julio 2012. Reĝisoris la prezenton Radka Oblouková, kaj Miroslav Malovec esperantigis la scenaron de Tereza Kopecká. Aktoris: Antonín Benc, Patrik Lukeš, Adéla Šikulová, Šárka Holasová, Eliška Hajská, Tereza Jagošová, Karin Musilová, Hana Nekvindová, Matěj Nárožný, Jan Fidel Řepa kaj Ján Bobrik. Filmis Svena Dun."

la 20-an de Oktobro 2016

Eriketo: Aberfan - la perdita generacio

20 Oktobro 2016, 8:14

Je vendredo la 21-an de oktobro 1966, 9.15 atm, karbo-ŝutmonto numero sep ekglitis de la supro de la monteto super la kimra vilaĝo Aberfan [abervan] kaj forfrakasis la elementan lernejon.

Nur kelkaj minutoj pli frue la infanoj estis venintaj en la lernejon por la lasta lernotago antaŭ la aŭtuna meztrimestra ferio.

40,000 kubmetroj da karboŝuto falis sur la vilaĝon, plejparte sur la lernejon. Mortis 116 infanoj kaj 28 plenkreskuloj.

Dum jaroj oni estis amasiĝintaj la karbo-ŝutaĵojn de la apuda minejo sur la monton en kies ombro kuŝas la vilaĝo Aberfan, simile kiel en multaj aliaj lokoj en la sud-kimraj valoj, kie karbominado estis la plej granda industrio.

La ŝutmonto estis lokita super subtera rivereto. Oni sciis tion. Oni nenion faris.

Jam dum multaj jaroj Kimroj estis alkutumiĝintaj al subteraj tragedioj. Karbo tiom gravis ke ĉiuj akceptis ke foje prezo estis pagenda por havi la 'nigran oron'.   Neniam iu estis antaŭvidinta ke karbo povus forpreni la vivon de iliaj infanoj.

Eĉ post 50 jaroj ĉiuj memoras kie ili estis kiam ilia aŭdis la hororan novaĵon pri Aberfan. Eĉ tiuj, kiel mi, kiuj eĉ ne naskiĝis, scias la rakontojn de niaj gefamilianoj pri tiu tago. 

Necesis preskaŭ semajno por retrovi ĉiujn mortintojn. El la tuta mondo alvenis kondolencmesaĝojn.

En la semajnoj kaj monatoj kiuj sekvis la tragedion, kaj en la oficiala enketo, evidentiĝis ke la National Coal Board (nacia karbo administrejo) entute kulpis pro la tragedio. Dum jardekoj ili ŝutis karbopolvon sur la montetojn sen klara sekurec-strategio kaj ignoris avertojn pri ebla polvofalo.



La sudkimraj valoj nun estas malsimilaj lokoj. Reverdiĝis la montetoj.  Oni apenaŭ plu minas karbon en Kimrio.

Kimrio, tamen, neniam forgesis la perditan generacion de Aberfan. Je 9.15 atm vendredon la 21-an de oktobro 2016, Kimrio eksilentos memore al la tragedio.

Ni memoru.

la 14-an de Oktobro 2016

Emanuelo Arbaro: Voĉdonu!

14 Oktobro 2016, 10:12

Mi scias ke tio estas iom «unua monda problemo», kiel oni diras. Mi scias ke multaj el vi, karaj geesperantistoj, vivas en unupartiaj landoj, en landoj kie elektoj estas falsataj rekte aŭ malrekte. Mi do iom hontas plendi pri tio, sed la faktoj estas obstinaj: kiam mi observas la politikan staton de Okcidento, mi vidas malaperi la verajn elekteblecojn. Oni ja daŭre voĉdonas, kaj voĉdonas libere: sed oni nur povas elekti inter pesto kaj ĥolero…

Mi ĉiam interesiĝis pri politiko, kaj mi daŭre interesiĝas pri ĝi. Sed por esti honesta, mi ne scias ĉu mi voĉdonos en la venonta Franca prezidenta elekto. Eble nur por kontraŭi ekstremdekstron.


(aŭtoro: Norb;
la originalo, en la Franca, elŝuteblas tie ĉi).